Navigatie overslaan
Goudhaan / Shutterstock Alle berichten

Goudhaan / Shutterstock Gert Ottens

Door Gert Ottens
Medewerker Vogelbescherming

Goudhaan vs. vuurgoudhaan

Geplaatst op 22 december 2020

De allerkleinste vogel van ons land is er niet een maar zijn er twee. Want goudhaantje en vuurgoudhaantje zijn allebei slechts zo’n 9 centimeter lang. Ze wegen iets meer dan een suikerklontje, 5-6 gram gemiddeld. Vooral in de winter kunt u deze superschattige vogels overal tegenkomen.

Beide goudhaantjes zijn typische bosvogels. Maar op trek en in de winter kunnen ze ook in je tuin opduiken. Voorwaarde is wel dat er minimaal een (naald)boom staat. Het vuurgoudhaantje is de zeldzamere van de twee.

Dat geldt ook tijdens de broedtijd in de lente. Dan zijn ze te vinden op de zandgronden. Goudhaantjes vrijwel uitsluitend in naaldbos, vuurgoudhaantjes in gemengd bos of puur loofbos.

Goudhaan / Koos Dansen Goudhaan / Koos Dansen

Vurige kuifjes

Hun naam hebben beide soorten te danken aan het zwart omrande kleurige petje: oranje bij het mannetje, geel bij de vrouwtjes. Bij opwinding zetten ze die kruinveren overeind als een vurig kuifje. Dit ‘kroontje’ onderscheidt de twee soorten meteen van alle andere Europese zangvogels, naast het formaat natuurlijk. Verder vallen twee witte vleugelstrepen op.

Vuurgoudhaan / Peter Wimmers - Fotogalerij Vuurgoudhaan / Peter Wimmers

Strenge vuurgoudhaan

De belangrijkste verschillen zijn te zien op het kopje van beide vogels. Goudhaantjes hebben een open gezichtsuitdrukking met een groot donker – licht omlijnd – oog. Vuurgoudhaantjes daarentegen hebben een wat ‘strenger’ voorkomen. Dit komt door een duidelijke witte wenkbrauwstreep en een donkere oogstreep. Vaak is ook een oranjeachtige vlek zichtbaar in de zijhals. Sowieso is het vuurgoudhaantje wat uitgesprokener gekleurd dan zijn bijna-naamgenoot.

IJle geluiden

Bij zulke kleine vogeltjes passen ook fijne geluidjes. Die zijn zelfs zó ijl dat ze aan de bovengrens liggen van wat mensen kunnen waarnemen. Oudere vogelaars kunnen het soms al niet meer horen. Wie het wel waarneemt, kan een verschil in de zang horen. Bij de goudhaan is het een op-en-neer gaande, versnellende reeks hoge motiefjes eindigend op een triller: sisisi-SI-sisisi-Si-sisisi-Si-tjrrrr. Vuurgoudhaantjes laten een serie enkele toontjes horen die in volume, snelheid en hoogte toenemen: sisisisisisiSISISI.
Naast de zang zijn er ook roepjes. Die lijken meer op elkaar, maar zijn met oefening wel uit elkaar te houden. Het meest gehoord roepje van de goudhaan is een zeer hoog zrie-zrie-zrie. Bij de vuurgoudhaan klinkt het als een snel, ‘vallend’ siiee-si-si-si.

Juvenielen vs. bladkoning

De juveniele (vuur)goudhaantjes zijn beide minder opvallend uitgevoerd dan hun ouders. Zo zijn ze gemakkelijk te verwarren met andere groene vogeltjes met vleugelstrepen.

Dat geldt vooral voor de jonge vuurgoudhaantjes. Want die hebben een lichte wenkbrauw, net als de bladkoning hiernaast. Bij de jonge goudhaantjes ontbreekt dat kenmerk. Bij de bladkoning – slechts een fractie groter – ziet u wel een duidelijker contrast tussen het groene verenkleed en de gele vleugelstrepen en wenkbrauwen.

Zang van de goudhaan

Zang van de vuurgoudhaan

Infographic goudhaan - vuurgoudhaan

Online cursus Vogels van Nederland

In deze gratis vogelcursus voor beginners leert u in 10 vogellessen veel bekende vogels en hun geluiden herkennen. Met handige tips, filmpjes en ezelsbruggetjes. U ontvangt direct de eerste vogelles per mail.

Inschrijven gratis cursus

Meer verhalen .... in Vogels

Vogels is het tijdschrift voor onze leden, met prachtige fotoreportages en opmerkelijke verhalen. Een scala aan groot en klein nieuws, over vogels, kijk- en excursietips en nog veel meer. Word lid en ontvang
Vogels 5x per jaar.

vraag een proefnummer aan

Meer over

goudhaan gertottens bosvogels vuurgoudhaan zangvogels

Deel dit bericht