Navigatie overslaan
Alle berichten

Goudhaan / Shutterstock

Door Jeanet van Zoelen
Medewerker Vogelbescherming

Kent u de Sint Maartensvogel?

Geplaatst op 27 oktober 2020

Niet alleen de kleinste vogel van Nederland, maar ook ‘Sint Maartensvogel’: de goudhaan. Een rusteloos opdondertje, met een goudgele streep over zijn of haar kruin. Honderdduizenden zetten alles op alles om te overwinteren in ons land. Met een beetje goede wil ziet u ze nu.

Goudhaantjes hebben eigenlijk ontzaglijk weinig met Sint Maarten te maken. Behalve dat ze in de herfst (voor of rond Sint Maarten op 11 november) met groepen van tienduizenden tegelijk uit Scandinavië de Noordzee oversteken. En dan neerstrijken op onze Waddeneilanden, om van daaruit landinwaarts of door te trekken. Nu zijn er meer vogels die in het najaar naar Nederland komen, maar de goudhaan heeft er zijn bijnaam Sint Maartensvogel aan overgehouden.

Als goudhaantjes de Noordzee over zijn, ploffen ze uitgeput neer om bij te komen.

De kleinste vogel van Nederland

Als goudhaantjes eenmaal de Noordzee over zijn, ploffen ze uitgeput neer op de eerste de beste struik, op het eerste het beste Waddeneiland, om uit te rusten. Geen wonder als u bedenkt dat ze nog geen 9 centimeter groot zijn en slechts zo zwaar zijn als een dikke framboos.

Niet alleen zijn ze hiermee de kleinste vogels van Nederland, maar zelfs de kleinsten van heel Europa! Voor zo’n kleintje lijkt de Noordzee een schier onneembaar obstakel en er ontstaan soms hele opstoppingen voor ze het aandurven. Maar ze doen het. En meestal lukt het.

’s Winters ziet u de goudhaan

Ook al broeden er massa’s goudhanen in ons land, die ziet u niet of bijna niet. Ze zitten dan hoog in de toppen van naaldbomen. In de winter ligt dat anders. Dan zijn ze met meer en leven in groepen, vaak samen met (kool)mezen. Soms zijn ze zo druk bezig met het zoeken naar insecten, poppen, eitjes en spinnetjes, dat ze u amper opmerken. Dan ziet u ze wel.

De massa’s goudhanen die in ons land broeden, die ziet u niet of bijna niet. Maar 's winters ziet u ze wel!

Zang van de goudhaan

Goudhaan in de tuin?

Die goudhaan groepjes komen buiten de broedtijd ook in parken en tuinen in het westen van het land. Vooral als er naaldbomen staan, zoals fijnspar, douglasspar, zilverspar of sitkaspar. Zo af en toe lusten ze best een hapje vetbol en dan het liefst zo een met insecten erin.

De kans dat u goudhaantjes ziet in Noord- of Zuid-Holland of Zeeland is helaas niet groot, tenzij u specialist bent. Zo niet, ga dan wandelen op de Veluwe of op de Utrechtse Heuvelrug voor het plezier ineens zo’n groepje te ontwaren. (Uiteraard binnen de geldende Corona-regels.)

Goudhaantjes komen nu ook wel in parken en tuinen, vooral als er naaldbomen in de buurt staan.

Te klein om alleen warm te blijven

Goudhaantjes koelen ’s nachts extra snel af, omdat ze zo klein zijn. Daarom slapen ze samen, dicht tegen elkaar aan om warm te blijven, want dat bespaart energie. Zelfs met z’n tweeën scheelt het flink. Waar een ‘gemiddelde’ tuinvogel tot 10% van zijn lichaamsgewicht kan verliezen in een koude nacht, loopt dat bij goudhaantjes op tot wel 20%.

(Stel u voor: u weegt 70 kilo als u gaat slapen en 55 kilo als u wakker wordt.) Dat verklaart meteen waarom ze zich ’s winters zo totaal verliezen in eten: al dat gewicht moet er weer bij voor de volgende nacht losbarst.

Sint Maarten

Sint Maarten wordt op 11 november gevierd in grote delen van Nederland. Het is de naamdag van Martinus van Tours, die leefde in de vierde eeuw. Sint-Maarten was vroeger de datum waarop de oogst binnen moest zijn en het vee op stal ging. Inmiddels is het een kinderfeest voor allen: arm of rijk, met welke religieuze achtergrond dan ook. Het meest bekende gebruik is nu dat kinderen met lampions langs deuren trekken om te zingen en dan snoep krijgen of - in teleurstellende gevallen - fruit.

Mijn tuin een vogelparadijs

Wordt u ook zo blij van vogels in uw tuin of op uw balkon? Hangt u wel eens een vetbolletje voor ze op? U kunt nog meer doen. Doe de gratis Postcode Vogelcheck en ontdek welke vogels in uw buurt leven en hoe u deze vogels kunt helpen.

Doe de Postcode Vogelcheck

Online cursus Vogels van Nederland

In deze gratis vogelcursus voor beginners leert u in 10 vogellessen veel bekende vogels en hun geluiden herkennen. Met handige tips, filmpjes en ezelsbruggetjes. U ontvangt direct de eerste vogelles per mail.

Schrijf u in voor gratis cursus

Meer over

goudhaan vogelskijken jeanetvanzoelen scandinavie vogeltrek vogeltuin

Deel dit bericht