Navigatie overslaan
Watersnip / Jelle de Jong Alle berichten

1 op de 5 vogelsoorten in Europa met uitsterven bedreigd

Geplaatst op 15 oktober 2021

Uit de nieuwe Europese Rode Lijst van Vogels, die BirdLife International gisteren heeft gepubliceerd, blijkt dat 1 op de 5 vogelsoorten in Europa met uitsterven wordt bedreigd. Daaronder veel vogels van het platteland.

Het risico op uitsterven in een bepaald gebied, van maar liefst 544 vogelsoorten in meer dan 50 landen en gebieden in Europa, wordt overzichtelijk gemaakt met de nieuwe, vierde editie van de Europese Rode Lijst van Vogels. Hij werd gisteren gepubliceerd door BirdLife International, de wereldwijde koepel waarin ook Vogelbescherming een Partner is. De gegevens zijn verzameld door duizenden experts en vrijwilligers en elke soort kreeg een label, uiteenlopend van 'gevoelig' tot 'uitgestorven'. Het beeld dat eruit naar voren komt, is schokkend.

Relevant, want vogels zijn erg gevoelig voor veranderingen in hun omgeving en daarmee de perfecte graadmeter voor het welzijn van onze planeet. Als de vogels in gevaar zijn, is dat een duidelijke indicatie dat ook de rest van de natuur, waaronder de mens, gevaar loopt.

Eider / Shutterstock Eider: van kwetsbaar naar bedreigd.

Belangrijkste bevindingen

De belangrijkste bevindingen uit het nieuwe Rode Lijst rapport zijn:

  • 1 op de 5 vogelsoorten in Europa wordt (bijna) met uitsterven bedreigd
  • 1 op de 3 vogelsoorten in Europa is de afgelopen decennia afgenomen
  • De steltlopers, roofvogels, zeevogels en fazanten en hoenders nemen het snelst af in Europa
  • Landbouwgronden, graslanden, wetlands en mariene leefgebieden herbergen de meest bedreigde en/of afnemende soorten
  • De meerderheid van de leeuweriken, gorzen en klauwieren neemt nu af

De Rode Lijst is een cruciale hulpbron voor iedereen die werkt aan het stoppen van de biodiversiteits- en klimaatcrises. Want waar vogels in de problemen zitten, zit de natuur in de problemen.

Anna Staneva, hoofd Bescherming, BirdLife Europe

Belangrijkste oorzaken van afname van vogels

De belangrijkste oorzaken van afnemende vogelpopulaties in Europa zijn:

  • Grootschalige verandering van landgebruik
  • Intensieve landbouw
  • Overexploitatie van mariene hulpbronnen
  • Vervuiling van binnenwateren
  • Niet-duurzame bosbouw
  • Infrastructuur
Roek / Shutterstock Roek: van gevoelig naar bedreigd.

Vertaald naar Nederland

Het lijkt wellicht wat abstract, maar het beeld dat wordt geschetst voor Europa, is grotendeels duidelijk herkenbaar in Nederland. Drie voorbeelden.

Watersnip

De status van de watersnip op de Rode Lijst is bijvoorbeeld verslechterd van gevoelig naar kwetsbaar, voornamelijk als gevolg van verlies van leef- en broedgebied: nat en kruidenrijk grasland. Precies wat er in Nederland gebeurt, waar de watersnip sterk is afgenomen als gevolg van verdroging door intensieve landbouw en zeldzaam is geworden op het boerenland.

Zomertortel

De status van de zomertortel op de Rode Lijst blijft kwetsbaar, aangezien dit mooie duifje door intensieve landbouw geen broedgebied en voedsel vindt. Ook in Nederland was de situatie lange tijd zo schrijnend, dat Vogelbescherming tijdelijk heeft bijgevoerd en geld heeft ingezameld voor de aanleg van voedselveldjes met allerlei (on)kruiden waarvan ze de zaden eten.

Grutto

Uit het Rode Lijst rapport blijkt dat de broedpopulatie grutto’s van de IJslandse ondersoort is toegenomen, waarschijnlijk als gevolg van een stijgende temperatuur aldaar in de lente. De soort daalt echter alarmerend snel in Nederland en Rusland. Ook deze soort is in het broedseizoen afhankelijk van natte, kruidenrijke graslanden met veel insecten. En helaas hollen die achteruit door het huidige gebruik van het platteland, waarbij bloemen en kruiden plaats hebben gemaakt voor snelgroeiend, eiwitrijk gras als voedsel voor koeien. Ondanks alle hartverwarmende initiatieven die er ook zijn.

Zomertortel / Marco Latooij Fotogalerij Zomertortel: blijft kwetsbaar.

Boerenlandvogel-boeren om deels het tij te keren

Naast kommer en kwel, is er ook wat goed nieuws. Het rapport toont ook aan dat gerichte bescherming van soorten en leefgebieden kán werken. Dat denkt Vogelbescherming ook en daarom werken we al geruime tijd samen met een netwerk van ‘boerenlandvogel-boeren’. Boeren met een groot hart voor de natuur, die gaan voor een winstgevend boerenbedrijf, waar óók ruimte is voor kruiden, insecten en vogels. Om op allerlei plekken te laten zien dat het anders kan.

Koop weidevogelvriendelijke zuivel

Maar er is meer nodig. Het helpt als u in de winkel niet ‘gewoon’ een pak melk uit het schap pakt, maar kiest voor weidevogelvriendelijke zuivel, of natuurlijk helemaal geen zuivel. Op zuivelwijzer.nl staan de winkels die deze producten verkopen. Op deze manier steunen we niet alleen de vogels, maar ook de boeren die het goed proberen te doen voor ze.

Grootschalig herstel en bescherming van de laatste natuurlijke leefgebieden, zullen niet alleen vogels, maar ook de mensheid helpen overleven.

Claire Rutherford, Medewerker soortbescherming, BirdLife Europe

Geld van de overheid

En de overheid moet écht effectieve maatregelen nemen waar de natuur op het platteland daadwerkelijk van profiteert. Een aanzet daarvoor biedt onder meer het ‘Aanvalsplan Grutto’ dat nu is gestart, maar waarvoor structurele financiering nog ontbreekt. Zie hier voor het overzicht van alle initiatieven om de boerenlandvogels te helpen, van Vogelbescherming samen met vele partners.

Grutto / Elwin van der Kolk

BirdLife International

Vogelbescherming is trots Partner van BirdLife International, een wereldwijd samenwerkingsverband van vogel- en natuurbeschermingsorganisaties. Gezamenlijk werken we aan een wereld waar:

  • Geen vogelsoorten meer uitsterven.
  • Natuurgebieden goed worden beschermd
  • Ecologisch duurzaam grondgebruik standaard is
  • Mensen zich actief inzetten voor behoud van vogels en natuur.

De Europese tak van Birdlife heeft twee miljoen leden, tienduizenden vrijwilligers en bezit of beheert meer dan 6000 natuurgebieden van in totaal 320.000 hectare.

Download hier het volledig Rapport Europese Rode Lijst van Vogels 2021, van Birdlife International.

Help vogels van de Rode Lijst

Ons land telt 196 broedvogels en maar liefst 87 soorten staan er op de Rode Lijst. Dat is bijna de helft! Gelukkig is er ook positief nieuws: beschermen werkt. Met uw gift steunt u de verbetering van leefgebied voor vogels van de Rode Lijst. 

Doneer nu

Vogelvriendelijke Zuivelwijzer

Welke zuivel is goed voor vogels en natuur? Welke winkels leveren deze? Dat ontdekt u met de Vogelvriendelijke Zuivelwijzer. Kies bewust en draag bij aan een toekomst met rijke weides vol vogels!

Naar de zuivelwijzer