Navigatie overslaan
Alle berichten

Casarca / Shutterstock

Door Gert Ottens
Medewerker Vogelbescherming

De casarca’s van het Eemmeer: mysterie ontrafeld

Geplaatst op 27 juni 2020

De casarca, in sommige opzichten een ‘neef’ van de bergeend, broedt maar mondjesmaat in ons land. Het gaat dan vooral om (nakomelingen van) ontsnapte of uitgezette vogels. In de nazomer verschijnen op het Eemmeer echter enorme groepen die er de slagpenrui komen uitzitten. Dankzij onderzoek is nu de herkomst van deze vogels achterhaald.

Steppebewoners

Het huidige verspreidingsgebied van de casarca omvat vooral zoete en brakke meren en kusten in de steppes van Centraal-Azië, oostelijk tot in Mongolië. Drooglegging van wetlands en jacht hebben de aantallen doen slinken. De voor Nederland dichtstbijzijnde noemenswaardige broedgebieden liggen in Bulgarije, Oekraïne en vooral Turkije.

De Centraal-Aziatische broedgebieden worden in de winter verlaten. En eind 19e eeuw werden invasies in heel Europa opgemerkt, tot IJsland en Groenland aan toe. Dergelijke massale verplaatsingen zijn echter zeer zeldzaam geworden. Een Poolse waarneming in oktober 1978 van een eerder in Kirgizië (als kuiken) geringde vogel geeft nog eens aan dat de soort grote afstanden kan afleggen. Vanwege hun uiterlijk zijn casarca’s echter ook populair bij de houders van waterwild. Een groot deel van de in ons land waargenomen vogels zal dan ook van tamme origine zijn.

Waar en wanneer in Nederland?

Casarca’s worden in Nederland in alle maanden van het jaar waargenomen, met een opmerkelijke piek in de periode juni-augustus. Sinds 2001 worden op het Eemmeer bij Eemnes toenemende aantallen ruiende casarca’s vastgesteld, met als maximum maar liefst 1.290 vogels in juli 2018. Gedurende de ruiperiode van ongeveer vier weken kunnen de vogels niet vliegen, dus zoeken ze veilige rustige wateren om de rui door te maken. Andere gebieden waar regelmatig groepjes casarca’s worden waargenomen zijn o.a. het Lauwersmeergebied, de Kreupel en de Vreugderijkerwaard bij Zwolle. Maar waren komen die enorme aantallen van het Eemmeer toch vandaan? Want de Nederlandse broedpopulatie telt maar 10-30 paren.

Herkomst

Dat het bij de vogels van het Eemmeer om Centraal-Aziatische vogels gaat, leek niet aannemelijk maar kon niet helemaal worden uitgesloten. En een Zuidoost-Europese herkomst behoorde ook tot de mogelijkheden. Om dat uit te zoeken werd in 2012 de Werkgroep Casarca Nederland opgericht en werd begonnen met het ringen en zenderen van een aantal vogels op het Eemmeer. O.a. Vogelbescherming Nederland, de Dutch Birding Association en de Vogelwacht Utrecht leverden hieraan een financiële bijdrage. Een andere mogelijkheid voor de herkomst van de vogels was dat ze afkomstig zijn uit verwilderde populaties elders in Europa. En uit het onderzoek – onlangs gepubliceerd in Limosa - bleek dat inderdaad het geval te zijn. Ze komen namelijk uit een verwilderde populatie langs de Rijn in Duitsland, zuidelijk tot Zwitserland. Toch komen ze iedere zomer helemaal naar Nederland gevlogen om hier te ruien. Dit onderstreept dus nogmaals het – internationaal erkende - belang van het Eemmeer voor vele watervogels.

Hoe te zien?

De vogels zijn misschien iets minder ‘exotisch’ dan gehoopt, maar het is nog steeds een buitenkansje en prachtig spektakel om de casarca’s van het Eemmeer te bekijken. Ze zijn er vanaf eind juni te zien, al lopen de aantallen na de piek rond half juli snel terug tot half augustus. Aan het Eemmeer zijn twee vogelkijkhutten vanwaar de vogels goed te zien zijn. Dat zijn Vogelkijkhut De Natte Hond en Vogelkijkhut Gooyersgracht. Wanneer u er de komende maanden grote groepen oranje eenden ziet kan het niet missen!

Vogelbescherming internationaal

Veel vogels zijn trekvogels. Om ze goed te kunnen beschermen zijn wereldwijd sterke natuurorganisaties nodig. Vogelbescherming werkt samen met BirdLife Partners langs de trekroute en ondersteunt ze waar nodig.

Ons internationale werk

Blijf op de hoogte

Ontvang maandelijks de beste artikelen van deze site via e-mail. Tuintips, mooie vogels, nieuws over Vogelbescherming en vogels beschermen.

Aanmelden Vogels digitaal

Meer over

ringen vogelskijken vogelonderzoek gertottens zender casarca eemmeer zenderonderzoek

Deel dit bericht