Navigatie overslaan
Gekraagde roodstaart / Shutterstock Alle berichten
Gekraagde roodstaart / Shutterstock Arjan Berben

Door Arjan Berben
Medewerker Vogelbescherming

Birds, Bees & Business: natuurherstel én een beter leven

Geplaatst op 25 november 2022

Vogelbescherming ging een gelukkige verbintenis aan met Cordaid en FairClimateFund om de levens van vogels én van mensen te verbeteren in Burkina Faso. Na vier jaar kan het project Birds, Bees & Business inspirerende resultaten laten zien.

De gekraagde roodstaart, bonte vliegenvanger of fitis die in Nederland hun nest maken – misschien vlak bij uw huis – bevinden zich nu veelal in West-Afrika om te overwinteren. Tegen de tijd dat hier het voorjaar losbarst met lekkere rupsen en mugjes voor hun jongen, zijn ze weer bij ons terug. Vogelbescherming maakt zich druk over de bescherming van deze trekvogels langs hun gehele trekroute. Vogels beschermen op één plek heeft weinig zin, als ze gedurende het jaar op een andere plek in de problemen zitten. In internationaal verband trekken we daarvoor altijd samen op met BirdLife Partners. Dat zijn andere vogelbeschermingsorganisaties die ook onderdeel zijn van BirdLife International.

Sheaboter

In West-Afrika heeft Vogelbescherming sinds jaar en dag goede contacten met de BirdLife Partners aldaar, zoals NATURAMA in Burkina Faso; juist ook omdat veel van de vogels die bij ons broeden daarheen trekken. Voortbouwend op de kennis en werkwijzen uit een eerder project, Living on the Edge, startten we vier jaar geleden het project Birds, Bees & Business. Dankzij de Nationale Postcode Loterij én gulle bijdragen van onze leden konden we in Burkina Faso mooie resultaten boeken voor natuur, vogels én de bewoners.

Belangrijke kennis uit Living on the Edge waar we op hebben kunnen voortborduren, is de wetenschap dat niet elke boom een ‘vogelboom’ is. Onderzoekers hebben geconstateerd dat slechts een beperkt aantal soorten interessant is voor vogels. Namelijk de soorten die insecten aantrekken en waar ze in kunnen schuilen.

Bijkomend en belangrijk voordeel: door die soorten te beschermen en ze weer aan te planten, krijgen bewoners – vooral vrouwencoöperaties – een hogere opbrengst van de sheabomen (al gauw 2,5 keer meer). Reden daarvoor: in een biodiverser landschap verloopt ook de bestuiving stukken beter. Van de sheaboomnoten wordt sheaboter gemaakt, een waardevolle grondstof voor een reeks aan voedingsmiddelen en cosmeticaproducten.

Natuurherstel is hard nodig in de Sahel-zone, want de problemen zijn er groot. De vogels treffen er in plaats van een groen, nu een woestijnachtig landschap aan, met een sterk verarmde bodem. Oorzaak: het oude kleinschalige mozaïeklandschap is ingeruild voor intensievere landbouwvormen met erosie tot gevolg. Vaak staan er alleen nog sheabomen.

Vrouw met sheanoten birds, bees, business

Resultaten Bird Bees & Business 2018-2022

  • 800.000 beschermde bomen
  • 440.000 nieuw geplante vogelbomen
  • 25.000 energiezuinige kooktoestellen verspreid
  • 75.000 trainingen gegeven in natuurherstel, natuurvriendelijke landbouw en efficiëntere productie

Meehelpen een rijker landschap voor mens en natuur te creëren en het verspreidingsgebied van dit project verder te vergroten? Hier kunt u een bijdrage overmaken voor Birds, Bees & Business. Alvast hartelijk dank!  

Cordaid en FairClimateFund

Het succes van Birds, Bees & Business laat zich het best verklaren uit de samenwerking tussen Vogelbescherming en een reeks andere partijen, zowel in Nederland als in Burkina Faso. Alle partijen brachten daarbij hun aanvullende expertise mee. In Nederland sloeg Vogelbescherming de handen al vroeg ineen met Cordaid en FairClimateFund.

Cordaid en hun partners brachten kennis mee over hoe de vrouwencoöperaties te versterken en hoe de sheaboter beter kan worden geproduceerd en zakelijk vermarkt. FairClimateFund weet veel over energiezuinige kooktoestellen (die vrouwen zelf kunnen maken en onderhouden) – een belangrijke bouwsteen van Birds, Bees & Business.

Met dergelijke kooktoestellen zijn vrouwen minder uren van de dag kwijt aan hout sprokkelen, want er is maar twee in plaats van vijf kilo brandhout nodig voor het maken van de sheaboter. Bovendien vindt er minder CO2-uitstoot plaats – wat CO2-credits oplevert, die bedrijven in het Westen kunnen kopen (zie fairclimatefund.nl) en waarvan de opbrengsten weer lokaal kunnen worden geïnvesteerd.

Daarnaast komt er minder ongezonde rook vrij én laten dorpsbewoners meer bomen ongemoeid. De nood in het gebied is soms zo hoog dat zelfs sheabomen als brandhout worden gebruikt. Levens en landschap gaan er dus aanzienlijk op vooruit met deze kooktoestellen.
Bijzonder is dat de resultaten in Burkina Faso zijn geboekt, terwijl de wereld zuchtte onder een pandemie en het er soms ook gevaarlijk was. Maar doordat de medewerkers van alle betrokken partnerorganisaties in Burkina zelf, net als de Nederlandse organisaties, de handen al heel snel ineensloegen, konden ze samen steeds oplossingen verzinnen, gebruik makend van hun lokale contacten en ontstond ook daar een vruchtbaar huwelijk tussen natuurherstel en het verbeteren van levensomstandigheden. Het werk is gewoon doorgegaan.

Kooktoestel Birds, Bees, Business

Bijen

Onbesproken is nog de derde ‘B’ uit Birds, Bees & Business: de bijen. Behalve dat bijen net als vogels profiteren van een natuurrijk landschap en dat ze meehelpen met bestuiven, vormt het produceren van honing ook een onderdeel van het project.
Hoe beter de bewoners van het gebied dat onder de knie hebben, hoe meer opbrengsten ze hebben en hoe minder het nodig is landbouw te bedrijven die ten koste gaat van bomen en natuur. En net als de hogere shea-opbrengst is het een extra reden om goed te zorgen voor een biodivers landschap.

Bijen birds, bees, business

Hoe verder?

Nu de aanpak zo’n succes blijkt, willen Vogelbescherming, Cordaid en FairClimateFund de samenwerking voortzetten en het projectgebied uitbreiden. Daarvoor zoeken we uw hulp. Dit komt de lokale gemeenschappen en de biodiversiteit die trekvogels zo hard nodig hebben zeer ten goede. Help ook mee! Ga daarvoor naar vogelbescherming.nl/geefvoorBBB.

Met dank aan Luitzen Santman, projectleider bij Vogelbescherming, en Neera van der Geest, directeur FairClimateFund.

Partner van BirdLife International

Wereldwijd wordt de natuur in hoog tempo vernietigd. Om dat te stoppen zijn er in alle landen sterke natuurorganisaties nodig. Vogelbescherming draagt daaraan bij als Partner van BirdLife International en ondersteunt een aantal partners bij hun ontwikkeling.

Bekijk de video over BirdLife International

Onze missie

Vogelbescherming Nederland komt op voor in het wild levende vogels en hun leefgebieden. In Nederland en wereldwijd. Samen met mensen die bescherming van vogels en natuur belangrijk vinden. Zo dragen we bij aan het behoud van de natuur en aan een leefbare wereld.

Bekijk hier onze missie en visie