Kanoet

Red Knot, Calidris canutus - Strandlopers (Scolopacidae)

De kanoet of kanoetstrandloper is de grootste strandlopersoort. Er is een groot verschil in zomer- en winterkleed. In het zomerkleed is de vogel goed gecamoufleerd op de toendra; daar broedt de kanoet. Het is een sterke vlieger met lange vleugels, goed uitgerust voor de trek over lange afstanden. De Waddenzee is voor de kanoet een van de belangrijkste pleisterplaatsen van de wereld. Zonder de Waddenzee zou hij het niet redden.

Herkenning

Plompe, grote strandloper, bijna zo groot als een tureluur. Vrij korte snavel; vrij korte, groenige poten. Lange vleugels met een smalle vleugelstreep. Lichtere stuit zonder opvallende tekening. In zomerkleed diep roodbruin van de onderzijde, in de winter nagenoeg wit.

Geluid

Roep een licht keffend: "kew".


23–25 cm, spanwijdte 45–54 cm


Deze soort lijkt op:

Natuurbeleving dichterbij

Door nieuwe broedplaatsen en hoogwatervluchtplaatsen in te richten, creëren we meer rust voor vogels. Tegelijkertijd willen we mensen meer van wadvogels laten genieten. Dit doen we door nieuwe vogelkijkplekken te creëren en gratis vogelherkenningskaarten, de app ‘Wadvogels’, verrekijkeruitleenpunten aan te bieden.

Beleef de waddennatuur

Leefwijze

Broeden

Broedt niet in kolonies, is territoriaal en monogaam. Nest een ondiep, open gelegen kuiltje. Legtijd juni. Eén broedsel, 3-4 eieren. Beide geslachten broeden; broedduur 21-22 dagen. Jongen zijn nestvlieders, vliegvlug na 18-20 dagen. Mannetje brengt jongen groot; vrouwtje verlaat het gezin na het uitkomen van de eieren.

Leefgebied

Intergetijdenzone: tamelijk zandig wad met veel voedsel (vooral tweekleppigen). Soms op het strand of op strekdammen. Hoog-arctische broedvogel van hooggelegen, droge toendra met steenrichels, op hoogvlakten met wilg, en op pollige, moerassige hellingen, in natte laagten aan de voet van heuvels en op morenen met water in de buurt. Overtijt in dicht opeengepakte groepen op kwelders en zandplaten.

Voedsel

In de wintermaanden vooral kleine schaaldieren (met name nonnetjes en jonge kokkels); minder kreeftachtigen, wormen en slakken. In de zomer insecten, spinnen, kreeftachtigen, slakken en wormen; zaden en knoppen, bij aankomst in het broedgebied. Is oog- maar vooral tastjager. Foerageert dag en nacht, afhankelijk van getijde.

Vogeltrek

Lange afstandstrekker. Broedt in hoog-arctisch gebied van het noordelijk halfrond; trekt zuidelijk tot aan Zuid-Afrika. Trekt via een beperkt aantal pleisterplaatsen met veel voedsel (zoals de Waddenzee). Canadese en Groenlandse kanoeten (ondersoort islandica) overwinteren in Waddenzee; Siberische populatie (ondersoort canutus) trekt door Waddenzee in voor- en najaar en overwintert in Afrika, o.a. Mauritanië. Trekpieken in Nederland in augustus-september en in mei.


Verspreiding en aantal

doortrekker in vrij groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Aantallen schommelen sterk van jaar tot jaar, maar de trend van de aantallen kanoeten in Nederland is sinds 1980 toenemend (minder dan 5% per jaar). Dit komt vooral op conto van Canadese en Groenlandse populatie (ondersoort islandica); de aantallen kanoeten van de Siberische ondersoort (canutus) nemen af.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 130.000 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Vooral in de Waddenzee te zien in grote aantallen, in de periode augustus tot en met mei. Bij harde noordenwind in het voorjaar soms in het binnenland.

In Europa

Broedt in Europa alleen op Groenland; daarnaast ook in arctisch Canada, Midden- en Oost-Siberië en Alaska (in totaal zes ondersoorten).

Meer informatie


Bescherming

Islandica uit Groenland en Canada niet bedreigd, maar de ondersoort canutus uit Siberië neemt al lange tijd in aantal af. Kwetsbaar voor aftakeling (overbevissing van schelpdieren, vervuiling, verstoring) en inpoldering van getijdengebieden; de kanoet komt geconcentreerd voor in maar weinig gebieden. Nog steeds jachtvogel in Frankrijk.

Wat wij doen

Vogelbescherming zet zich al lange tijd in voor bescherming van de Waddenzee (stopzetten en verduurzaming schelpdiervisserij, Rust voor vogels, Ruimte voor Mensen). In samenwerking met BirdLife Inernational werken wij ook aan de bescherming van de trekwegen (flyways) van veel vogelsoorten.

Wat kunt u doen

Bewaar gepaste afstand van groepen overtijende wadvogels; ze hebben hun rust hard nodig. Probeer bij wadlopen foeragerende wadvogels met rust te laten.

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De kanoet is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kanoeten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kanoet is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kanoet. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Verschillende natuurgebieden die door de kanoet worden gebruikt als foerageergebied en/of slaapplaats zijn aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit zijn Markiezaat, Noordzeekustzone, Oosterschelde, Waddenzee en Westerschelde & Saeftinghe.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal