Steppekiekendief

Pallid Harrier, Circus macrourus - Sperwers (Accipitridae)

Ondanks dat de Europese populatie achteruit zou gaan, wordt de steppekiekendief de laatste jaren steeds vaker gezien in Nederland. Mogelijk als gevolg van het toegenomen aantal vogelaars in Nederland, maar de soort trekt tegenwoordig ook verder naar het westen dan vroeger. Naast doortrekkende steppekiekendieven worden de laatste jaren ook sporadisch overzomerende en overwinterende vogels waar genomen. In 2017 werd bekend dat er een paartje steppekiekendief in een Groningse akker succesvol heeft gebroed, het eerste broedgeval voor West-Europa.

Herkenning

Slanke roofvogel met lange staart en smalle, tamelijk spitse vleugels. Vrouwtjes en jonge vogels zijn moeilijk te onderscheiden van de grauwe (en blauwe) kiekendief. Vaak slechts aan de hand van foto’s vast te stellen. Subtiele kenmerken zijn een lichte halsring en scherp afgesneden chocoladebruine boa, lichte toppen en een lichte basis van de handpennen, bij jonge vogels een lichte achterrand van de binnenste handpennen en bij vrouwtjes donkere armdekveren en armpennen. Het mannetje is duidelijker herkenbaar: het bleke lichtgrijze, haast meeuwachtige kleed met alleen een zwarte wig op de vleugels valt goed op.

Geluid

Wordt weinig gehoord. Roep van mannetjes is een zeurende triller, vrouwtjes reageren vaak met een dalende fluittoon.


40-48 cm, spanwijdte 100-121 cm


Deze soort lijkt op:

Bekijk het magazine 'Slimme Vogels'

Veel boeren hebben een groot hart voor natuur. Zij zorgen voor rijke weides en akkers vol bloemen, vlinders en vogels. In dit magazine, Slimme Vogels, vertelt een aantal boeren hoe zij dat doen, een rendabel bedrijf combineren met de zorg voor natuur. Hopelijk inspireren zij met hun verhalen ook andere boeren!

Bekijk het magazine

Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf mei-juni. Heeft 1 legsel van meest 4-5 eieren (3-6 eieren). Broedduur 29-30 dagen. Nest bevindt zich in ongecultiveerde grassteppes op een hoopje gras. Broedt alleen of in losse kolonies tot 30 paar. Kan andere broedlocatie kiezen als woelmuizenstand laag is. Jongen vliegvlug na 35-45 dagen. Mannetje voert het eten aan tijdens de broedtijd en kort na uitkomen van de eieren. Jongen blijven na uitvliegen nog 2-3 weken in de omgeving en worden dan verzorgd door beide ouders.

Leefgebied

Steppekiekendieven broeden voornamelijk op ongecultiveerde grassteppes, maar ook in riviervalleien, landbouwgebieden en droge heuvels en vlaktes. In Nederland verblijvende steppekiekendieven zoeken grofweg hetzelfde leefgebied uit.

Voedsel

Voornamelijk kleine zoogdieren en vogels, maar ook reptielen en insecten. In Afrika veel treksprinkhanen.

Vogeltrek

Nagenoeg trekvogel vanuit Zuidoost-Europa naar tropen, met uitzondering van een enkele vogel die in het zuiden van het broedgebied blijft. Vertrekt in september - oktober richting tropisch Afrika en Indiaas subcontinent. Trekt over een breed front, maar bij bottlenecks zijn groepen te zien. In Afrika overwintert de soort in de (sub)tropische gordel van Senegal tot Ethiopië, langs de oostelijke helft van zuidelijk Afrika en in Namibië, Botswana en Zambia. Vanaf eind maart keren de mannetjes terug, vaak een maand later gevolgd door de vrouwtjes.

PolderPracht Terschelling

PolderPracht, erenaam voor de Terschellinger Polder. Van dit unieke weidelandschap wil Vogelbescherming een vogelparadijs maken. Samen met boeren, kaasmakers en ondernemers laten we zien dat dit op een duurzame manier kan. Help mee door onze PolderPracht producten te kopen. Rechtstreeks uit de rijke weides van Terschelling waar bloemen bloeien, vogels vliegen en koeien vredig grazen.

bekijk de PolderPracht producten

Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De steppekiekendief gaat in Europa sterk achteruit, tussen 1970 en 1990 is de populatie met 30% afgenomen en de afname was nog sterker tussen 1990 en 2000. Waarschijnlijk is de soort als broedvogel uit Moldavië en Wit-Rusland verdwenen. In Azië lijkt de soort wat stabieler maar dit is door de weinige inventarisaties in dat gebied enigszins onduidelijk. Oorzaak van de afname is de degradatie en vernietiging van steppegraslanden als gevolg van cultivering, platbranden en overbegrazing.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

In de trektijd met oostenwind langs de kust of bekende trektelposten.

In Europa

De steppekiekendief komt voor op de steppes en in half-woestijnen van Zuidoost-Europa tot aan het Baikalmeer. Het overgrote deel van de Europese populatie komt voor in Rusland met daarbuiten nog kleine aantallen in Oekraïne en Roemenië.

Meer informatie


Bescherming

Vooral de Europese populatie is de laatste decennia hard achteruit gegaan en geldt als bedreigd (status: 'Near threatened') door vooral het in cultuur brengen van steppen. Birdlife International heeft dan ook een internationaal actieplan voor de soort opgesteld.


Wet- en regelgeving

De steppekiekendief is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn steppekiekendieven beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de steppekiekendief is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal