Spreeuw

Common Starling, Sturnus vulgaris - Spreeuwen (Sturnidae)

Spreeuwen nestelen in natuurlijke holtes in bomen, in nestkasten maar ook in gebouwen. Ze tasten de bodem van weilanden en grasvelden af op zoek naar insectenlarven, zoals van de langpootmug (emelten). Ze zijn talrijk. Na de broedtijd verzamelen de spreeuwen zich op grote slaapplaatsen. In het najaar komen er vanuit Noord- en Midden-Europa vele spreeuwen naar onze omgeving. Rond de slaapplaatsen vormen zich dichte wolken van duizenden spreeuwen.

Herkenning

In de wintermaanden een zwart verenkleed met een paarsgroene gloed en opvallende witte spikkels. In broedkleed zijn spreeuwen zwart gekleurd met een gloed van paarse, blauwe en groene kleuren. Jonge spreeuwen hebben tot in september een bruin, onopvallend verenkleed. Leeft in groepen, na het broedseizoen soms zeer grote groepen. Zijn vrij luidruchtig. Spitse snavel die geel is in het broedseizoen, daarbuiten donker grijs/zwart.

Geluid

Zeer gevarieerd en lang aangehouden. Met veel imitaties en fluittonen. Kan tegelijk boven- en ondertonen produceren.


19-22 cm


Deze soort lijkt op:

Kijk live naar vogels in hun nesten

De webcams van ‘Beleef de Lente’ van Vogelbescherming staan aan. Meer dan een miljoen unieke bezoekers volgen elk jaar het liefdesleven in 9 vogelnesten. Alles gebeurt live voor de camera’s. Dit jaar zijn de lenzen gericht op de bosuil, kerkuil, steenuil, slechtvalk, ooievaar, gierzwaluw, ijsvogel, koolmees en voor de allereerste keer de blauwe reiger.

Bekijk de vogels van Beleef de Lente

Leefwijze

Broeden

Spreeuwen zijn een van de meest voorkomende broedvogels van Nederland. Broedt van half april tot in juni. Heeft 1, soms 2 legsels met gewoonlijk 4-6 eieren. Broedduur: 11-13 dagen. Is geen koloniebroeder, maar broedt wel graag met meerdere soortgenoten dicht bij elkaar in de buurt. De jongen zitten 19-24 dagen in het nest. Als ze zijn uitgevlogen worden ze nog zo'n 4-5 dagen gevoerd.

Leefgebied

Spreeuwen broeden in holtes van bomen, in nestkasten en in gaten en kieren van gebouwen. Spreeuwen zijn opportunisten en je komt ze dan ook op veel plaatsen in ons land tegen, ook in dorpen en steden (bijvoorbeeld op stations). Echte graslandvogel. Grasvelden (van vochtig tot droog) en in veel minder mate akkers voorzien spreeuwen van insecten en hun larven.

Voedsel

Spreeuwen zijn alleseters, maar ze eten voornamelijk insecten en insectenlarven in grasland. In zomer, herfst en winter ook veel bessen en fruit, zoals appels. Op grasvelden en golfbanen zijn zij natuurlijke bestrijders van emelten in de grasmat.

Vogeltrek

Een deel van de broedvogels trekt in de winter weg, maar blijft relatief dicht bij huis: België, Noordwest-Frankrijk en Zuid-Engeland. Uit noordelijke en oostelijke streken van Europa trekken grote aantallen spreeuwen door Nederland, waarvan een groot deel in ons land overwintert. In de winter zijn er daarom nog meer spreeuwen in Nederland dan tijdens het broedseizoen. Voorjaarstrek vooral in maart, najaarstrek van juni (jonge vogels) tot in november. Vooral dagtrekker.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

uiterst talrijke broedvogel | gedeeltelijk wegtrekkend | doortrekker en wintergast in uiterst groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De spreeuw heeft grote delen van de wereld toegevoegd aan zijn verspreidingsgebied, maar sinds de jaren 70 van de vorige eeuw loopt het aantal spreeuwen in Nederland terug.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 500.000-900.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Buiten het broedseizoen vormen spreeuwen gigantische, spectaculaire zwermen (avondluchten). Op veel plekken rond hun slaapplaatsen te bewonderen.

In Europa

Spreeuwen komen in heel Europa voor, maar mijden het Iberisch Schiereiland, Corsica en Sardinië en Zuid-Griekenland.

Meer informatie


Bescherming

Het aantal spreeuwen in ons land neemt dramatisch af. Oorzaken worden gezocht in de intensivering van de landbouw (verdroging) en het verdwijnen van geschikte nestplaatsen in stedelijk gebied. Te veel jonge vogels overleven hun eerste jaar niet.

Wat wij doen

Vogelbescherming staat een ander soort landbouw voor. Natuurlijker en bijvoorbeeld met een hoger waterpeil. Dat doen we onder meer via de campagne Red de Rijke Weide. Spreeuwen zouden op die manier gemakkelijker aan voedsel kunnen komen. Daarnaast brengen we actief mogelijkheden onder de aandacht om tuinen en parken vogelvriendelijk in te richten, waar ook de spreeuw van profiteert. 2014 werd door Vogelbescherming samen met Sovon uitgeroepen het Jaar van de Spreeuw, om meer aandacht te vragen voor de achteruitgang van deze aansprekende soort en onderzoek te starten naar de precieze oorzaken van die grote achtergang, zodat we effectieve en meer gerichte beschermingsmaatregelen kunnen voorstellen.

Wat kunt u doen

Het Nederlandse platteland verdroogt door de intensieve landbouw, met uitzondering van bepaalde plekken waar met hart en ziel natuurlijk wordt geboerd. Die verdroging in combinatie met andere intensiveringsmethoden is funest voor het bodemleven en lijkt ook voor spreeuwen een oorzaak voor hun grote achteruitgang. Een meer natuurlijke landbouw biedt insecten, bijen, vlinders, bloemen en vogels een kans om te overleven. Het aanbieden van nestgelegenheid is een belangrijke beschermingsmaatregel voor spreeuwen. Denk aan nestkasten in bomen of ouderwetse spreeuwenpotten tegen de gevel. Neem voor wijkgerichte maatregelen contact op met een Stadsvogeladviseur van Vogelbescherming, of vraag een van onze Tuinvogelconsulenten om advies voor uw tuin. Golfbanen en voetbalvereniging kunnen de hulp inroepen van spreeuwen in het bestrijden van emelten en engerlingen die de grasmat kaal vreten. Plaatst daarvoor nestkasten op het terrein. Als u een nestkast koopt bij Vogelbescherming, steunt u nog eens het andere werk van Vogelbescherming. 

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De spreeuw is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn spreeuwen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de spreeuw is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van spreeuwen zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming.

De spreeuw is door een aantal provincies onder de Wet natuurbescherming aangewezen als soort die belangrijke schade veroorzaakt. In de relevante provinciale verordeningen is vastgelegd welke maatregelen onder voorwaarden door grondgebruikers mogen worden gebruikt ter voorkoming of bestrijding van belangrijke schade door deze soort.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal