Navigatie overslaan
Alle berichten

Wulp / Shutterstock

Door Gert Ottens
Medewerker Vogelbescherming

De Nederlandse wulpen: zoek de verschillen

Geplaatst op 21 augustus 2020

Ooit kwamen in Nederland vier soorten wulpen voor. Dat wil zeggen, een daarvan is inmiddels uitgestorven en een ander is extreem zeldzaam. Blijven de twee bekendste kromsnavels over: wulp en regenwulp. Vooral nu kunt u ze tegenkomen. Ondanks dat ze erg op elkaar lijken, zijn de verschillen meestal goed te zien – en bijna altijd goed te horen.
Een wulp. Groot, lichtbruin, langbenig en langsnavelig / Birdphoto

Wulp

We beginnen met de bekendste wulp, de wulp. Vrijwel iedereen zal deze grote steltloper met zijn gebogen snavel wel (her)kennen. Als broedvogel zijn ze enorm in aantal afgenomen en komen ze alleen nog voor in de regio rond Zwolle, de Waddeneilanden, delen van Gelderland, Noord-Brabant en Drenthe.

Vandaar dat Vogelbescherming Nederland en Sovon 2019 uitriepen tot Jaar van de Wulp. De extra aandacht voor de grootste steltloper van Europa leidde echter vooral tot extra zorgen: de soort verdween uit de meeste natuurgebieden en heeft het ook op het boerenland en de Waddeneilanden moeilijk. Toch zijn er ook bemoedigende initiatieven om het tij te keren. Om boeren en beheerders te helpen de juiste maatregelen te nemen ontwikkelden we een factsheet met tips.

Tussen juli en augustus worden de bij ons broedende wulpen afgelost door grote aantallen (tot soms wel 200.000!) afkomstig uit gebieden tot ver in Rusland. Met name in de winter zijn grote aantallen waar te nemen in het Waddengebied, de zuidwestelijke delta en her en der in het binnenland.

Een vrijwel eenkleurig bruine wulpachtige, duidelijk groter dan een grutto met een opvallend lange snavel is eigenlijk altijd een wulp. Bij beide soorten hebben de vrouwtjes trouwens een langere snavel dan de mannetjes

Let bij de regenwulp o.a. op de snavelvorm en het contrastrijke koppatroon / Jelle de Jong

Regenwulp

De regenwulp is in Nederland alleen een doortrekker in voorjaar- en nazomer. De voorjaarspiek is daarbij meer uitgesproken dan die in de nazomer. De aantallen regenwulpen zijn lager dan bij de ‘gewone’ wulp. Toch noteren vogeltellers op gezamenlijke slaapplaatsen vele honderden regenwulpen. Beide wulpen zijn overdag vaak op grasland aan te treffen, waar ze met hun lange snavels bodemdieren uit de grond peuren.

Verschillen wulp en regenwulp

Regenwulpen zijn kleiner dan wulpen, net iets groter dan een grutto. Ook de snavels zijn bij regenwulpen minder krom en korter dan bij wulp. Dat laatste is overigens niet altijd een bruikbaar kenmerk. Bij beide wulpensoorten zijn er namelijk ook grote verschillen in snavellengte tussen jonge en oudere vogels.

Regenwulpen zien er verder wat gedrongener uit dan hun grote neven (en nichten). Dat komt doordat ze naar verhouding kortere poten en nek hebben. Daarnaast zijn ze over het algemeen donkerder dan wulpen.

Maar het belangrijkste onderscheid is te zien op de kop. Regenwulpen hebben een veel contrastrijker koppatroon. Duidelijk zichtbaar zijn een donkere oogstreep, lichte wenkbrauwen, donkere zijkruinstrepen en een lichte kruinstreep. Dit leidt tot een zwart-witte gestreepte kop.

Op deze foto staan beide soorten wulpen. Pikt u ze eruit? / Jos de Witte

Horen = scoren

Beide soorten zijn vaak ook heel goed te onderscheiden op basis van het geluid, en dan vooral de roep die vaak in vlucht wordt geuit. Bij de wulp klinkt dit als een luid ‘koer-LIE’ of ‘kjoe-kjoe-kjoe’. Regenwulpen daarentegen laten dan een snel trillend ‘bie-bie-bie-bie’ horen, wat ook wel lijkt op de roep van de dodaars of een vrouwtje koekoek.

Roep van de wulp

Roep van de regenwulp

Dunbekwulp en kleine regenwulp

En dan die andere twee wulpen. De dunbekwulp wordt helaas wereldwijd als uitgestorven beschouwd. Het was waarschijnlijk een broedvogel van Centraal-Azië, die overwinterde in het Midden-Oosten en rond de Middellandse Zee. De laatste vogels werden in 1995 in Marokko gezien, met daarna nog een enkele claim elders. In Nederland is de soort eind 19e en begin 20e eeuw met zekerheid 9 keer gezien en toen ook meteen geschoten, voor het laatst in 1947. Herkenningstips zijn jammer genoeg dus niet meer aan de orde.

De kleine regenwulp is ook heel zeldzaam in ons land, met één waarneming in Noord-Holland afgelopen winter. Deze vogels broeden in Noordoost-Siberië en brengen de winter door in Australië. Geen wonder dus dat ze op deze lange trekroute wel eens afdwalen, al gebeurt dat slechts zeer sporadisch. De Nederlandse waarneming was bijvoorbeeld pas de achtste voor Europa. Zoals de naam doet vermoeden is deze soort een miniatuurversie van de regenwulp. Ongeveer de helft kleiner en met eenzelfde koppatroon is dit (regen)wulpje niet echt met andere steltlopers te verwarren.

Vogels herkennen

In de webshop van Vogelbescherming vindt u alles voor en over vogels. Zoals een vogelgids om ze te herkennen. Bezoek onze winkel in Zeist of onze webshop voor een grote variatie aan de beste vogelgidsen.

Boeken in onze webshop

Meer verhalen .... in Vogels

Vogels is het tijdschrift voor onze leden, met prachtige fotoreportages en opmerkelijke verhalen. Een scala aan groot en klein nieuws, over vogels, kijk- en excursietips en nog veel meer. Word lid en ontvang
Vogels 5x per jaar.

vraag een proefnummer aan

Meer over

waddenzee vogelskijken weidevogels gertottens regenwulp vogelsherkennen wulp

Deel dit bericht