Holenduif

Stock Dove, Columba oenas - Duiven (Columbidae)

In gebieden waar boerderijen, akkers, weilanden en bosschages elkaar afwisselen vindt de holenduif het meeste van zijn gading. Het nest wordt gemaakt in een holte, maar daartoe kunnen allerlei plekken dienst doen. Hoewel de grootste dichtheden worden gehaald op zandgronden met kleinschalige landbouw, wat onder druk staat, doet de holenduif het opvallend goed.

Herkenning

Kleiner dan houtduif (en zonder witte banen op de bovenvleugels), ongeveer even groot als stadsduif. Holenduiven hebben een blauwgrijs verenkleed met groenglanzende halsvlek. De ondervleugels zijn grijs en de bovenvleugels licht blauwgrijs met twee zwarte strepen, donkere achterrand en vleugelpunt. Heeft een brede zwarte eindband aan de staart. Vliegt meer compact en direct dan houtduif.

Geluid

Lijkt op stadsduif, laag en ritmisch gekoer.


28 2 cm, spanwijdte 60-66 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

De holenduif heeft jaarlijks 2 of 3, soms zelfs 4 (of 5) legsels met meestal 2 eieren. Broedduur 16-17 dagen. Zoals de naam al suggereert zijn het holenbroeders, zij gebruiken holtes in bomen, nestkasten, oude gebouwen en soms konijnenholen. De nesten zijn niet veel meer dan enkele takjes bij elkaar. Goede broedplekken worden jaarrond verdedigd. De jongen zitten zo'n 24 dagen op het nest. Ze zijn na 37-40 dagen zelfstandig.

Leefgebied

Gebroed wordt in bomen langs bosranden en open plekken in oud loofbos, ook in parken. Geregeld ook in schuren en uilennestkasten.
De grootste aantallen holenduiven bevinden zich in het 'traditionele' agrarische gebied, met verspreid staande boerderijen, akkers en bossen: Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel en Drenthe.

Voedsel

Het voedsel is vooral plantaardig en bestaat uit zaden en andere plantdelen. Foerageert op de grond, vaak in groepen. Vaker in graslanden te vinden dan houtduiven.

Vogeltrek

Holenduiven zijn standvogels en zwervers, die vooral in de winter in groepen naar voedsel zoeken. De afstanden die ze daarbij afleggen zijn niet erg groot, maar voldoende om voor vermenging te zorgen met soortgenoten uit de omringende landen. Holenduiven uit noordelijke streken zakken af naar onder meer ons land omdat hier gemakkelijker aan voedsel te komen is.


Verspreiding en aantal

talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Sinds de jaren '70 van de vorige eeuw is de holenduivenstand in Nederland enorm toegenomen. Aan deze toename lijkt nog geen einde gekomen te zijn, hoewel deze wel geringer is. De uitbreiding naar het westen van het land is opmerkelijk.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 50.000-70.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Parken, maakt het nest in een holte (konijnenhol, nestkast of holte in bomen en gebouwen).

In Europa

De holenduif komt in het centrale en westelijk deel van het Palearctisch gebied voor. Grote aantallen zijn te vinden in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Spanje, Nederland en België.

Meer informatie


Bescherming

De aantallen holenduiven herstellen zich de laatste decennia in flink tempo. De meest plausibele verklaring is waarschijnlijk de geleidelijke afschaffing van het gebruik van zaadontsmettingsmiddelen in de landbouw. De toepassing daarvan heeft in het begin van de jaren '60 de populatie een grote klap gegeven.

Wat wij doen

Wij promoten het toepassen van nestkasten om deze holenbroeder te helpen bij het vinden van geschikte nestplaatsen.

Wat kunt u doen

Holenduiven maken in de winter volop gebruik van op gazons uitgestrooide zonnebloempitten en onkruidzaden. Holenduiven broeden vaak in nestkasten, waarbij kasten voor bosuilen favoriet zijn.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De holenduif is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn holenduiven beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de holenduif is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De holenduif is door een aantal provincies onder de Wet natuurbescherming aangewezen als soort die belangrijke schade veroorzaakt. In de relevante provinciale verordeningen is vastgelegd welke maatregelen onder voorwaarden door grondgebruikers mogen worden gebruikt ter voorkoming of bestrijding van belangrijke schade door deze soort.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal