Holenduif

Stock Dove, Columba oenas - Duiven (Columbidae)

In gebieden waar boerderijen, akkers, weilanden en bosschages elkaar afwisselen vindt de holenduif het meeste van zijn gading. Het nest wordt gemaakt in een holte, maar daartoe kunnen allerlei plekken dienst doen. Hoewel de grootste dichtheden worden gehaald op zandgronden met kleinschalige landbouw, wat onder druk staat, doet de holenduif het opvallend goed.

Herkenning

Kleiner dan houtduif (en zonder witte banen op de bovenvleugels), ongeveer even groot als stadsduif. Holenduiven hebben een blauwgrijs verenkleed met groenglanzende halsvlek. De ondervleugels zijn grijs en de bovenvleugels licht blauwgrijs met twee zwarte strepen, donkere achterrand en vleugelpunt. Heeft een brede zwarte eindband aan de staart. Vliegt meer compact en direct dan houtduif.

Geluid

Lijkt op stadsduif, laag en ritmisch gekoer.


28 2 cm, spanwijdte 60-66 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

De holenduif heeft jaarlijks 2 of 3, soms zelfs 4 (of 5) legsels met meestal 2 eieren. Broedduur 16-17 dagen. Zoals de naam al suggereert zijn het holenbroeders, zij gebruiken holtes in bomen, nestkasten, oude gebouwen en soms konijnenholen. De nesten zijn niet veel meer dan enkele takjes bij elkaar. Goede broedplekken worden jaarrond verdedigd. De jongen zitten zo'n 24 dagen op het nest. Ze zijn na 37-40 dagen zelfstandig.

Leefgebied

Gebroed wordt in bomen langs bosranden en open plekken in oud loofbos, ook in parken. Geregeld ook in schuren en uilennestkasten.
De grootste aantallen holenduiven bevinden zich in het 'traditionele' agrarische gebied, met verspreid staande boerderijen, akkers en bossen: Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel en Drenthe.

Voedsel

Het voedsel is vooral plantaardig en bestaat uit zaden en andere plantdelen. Foerageert op de grond, vaak in groepen. Vaker in graslanden te vinden dan houtduiven.

Vogeltrek

Holenduiven zijn standvogels en zwervers, die vooral in de winter in groepen naar voedsel zoeken. De afstanden die ze daarbij afleggen zijn niet erg groot, maar voldoende om voor vermenging te zorgen met soortgenoten uit de omringende landen. Holenduiven uit noordelijke streken zakken af naar onder meer ons land omdat hier gemakkelijker aan voedsel te komen is.


Verspreiding en aantal

talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Sinds de jaren '70 van de vorige eeuw is de holenduivenstand in Nederland enorm toegenomen. Aan deze toename lijkt nog geen einde gekomen te zijn, hoewel deze wel geringer is. De uitbreiding naar het westen van het land is opmerkelijk.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 50.000-70.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Parken, maakt het nest in een holte (konijnenhol, nestkast of holte in bomen en gebouwen).

In Europa

De holenduif komt in het centrale en westelijk deel van het Palearctisch gebied voor. Grote aantallen zijn te vinden in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Spanje, Nederland en België.

Meer informatie


Bescherming

De aantallen holenduiven herstellen zich de laatste decennia in flink tempo. De meest plausibele verklaring is waarschijnlijk de geleidelijke afschaffing van het gebruik van zaadontsmettingsmiddelen in de landbouw. De toepassing daarvan heeft in het begin van de jaren '60 de populatie een grote klap gegeven.

Wat wij doen

Wij promoten het toepassen van nestkasten om deze holenbroeder te helpen bij het vinden van geschikte nestplaatsen.

Wat kunt u doen

Holenduiven maken in de winter volop gebruik van op gazons uitgestrooide zonnebloempitten en onkruidzaden. Holenduiven broeden vaak in nestkasten, waarbij kasten voor bosuilen favoriet zijn.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De holenduif is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn holenduiven beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de holenduif is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de holenduif. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt gedurende het broedseizoen bescherming in heel Nederland aan de nesten van de holenduif, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. De holenduif is onder de Flora- en faunawet aangewezen als soort die in delen van het land belangrijke schade veroorzaakt en mag onder strikte voorwaarden worden bestreden op grond van een provinciale vrijstelling of ontheffing.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal