Zwarte kraai

Carrion Crow, Corvus corone - Kraaien (Corvidae)

Algemeenste grotere kraaiensoort, steeds vaker ook in de stad te vinden. Wordt vaak gedood in het kader van schadebestrijding. Oude kraaiennesten zijn van belang voor roofvogels en uilen die zelf geen nest bouwen, als boomvalk, torenvalk en ransuil. Is innovatief als het gaat om voedsel zoeken.

Herkenning

De zwarte kraai is helemaal zwart. Van het verenkleed tot zijn krachtige snavel en poten. Zwarte kraaien zijn sociaal en leven buiten het broedseizoen graag in groepen. Van hun ‘grote broer’ de raaf, zijn zwarte kraaien te onderscheiden door het kleinere formaat, de minder energieke vlucht en de meer hoekige staart. Bij de raaf is de staart wigvormig. Schroeft niet, zoals raaf en roek.

Geluid

Laag, indringend krassen.


44-51 cm, spanwijdte 84-100 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf eind maart tot juni en heeft 1 legsel van meestal zo'n 4 eieren. Broedduur: 17-22 dagen. De zwarte kraai is geen koloniebroeder. Het nest is een vrij grote constructie en wordt hoog in een boom gemaakt. De basis bestaat uit een verzameling van dunne twijgen en dikkere takken, tot een platform in elkaar gevlochten en verstevigd met modder. Zwarte kraaien bekleden de binnenkant van hun nest met zachte materialen als wol, veren, vacht van dieren en gras. Ook afval als papier en ijzerdraad kan in een neststructuur worden aangetroffen. De jongen zitten 30-36 dagen op het nest. Na het uitvliegen krijgen jongen nog zo'n 5 weken voedsel van de ouders.

Leefgebied

Zwarte kraaien broeden in (half)open landschappen met bomen, maar ook wel in hoogspanningsmasten. In bossen broeden ze meestal alleen aan de rand. Komen op veel plekken in Nederland voor: akkers, bos, parken, stedelijk gebied en weiden. De hoogste dichtheden in het kleinschalig cultuurlandschap.

Voedsel

Zwarte kraaien zijn alleseters en maken op een opportunistische manier gebruik van de bronnen die in hun leefgebied aanwezig zijn, om aan voedsel te komen. Ze ruimen de natuur op door kadavers te eten, maar houden in de lente ook in de gaten waar mogelijk nesten met kuikens zijn. Eten ook zwerfafval, insecten, zaden en noten.

Vogeltrek

In Nederland en de omliggende landen zijn zwarte kraaien meestal standvogels. Enige zichtbare trek, met name in het voorjaar, van vermoedelijk ten noordoosten van Nederland broedende vogels. In principe het gehele jaar door in hetzelfde territorium. Wel vertonen jonge vogels zwerfgedrag, op zoek naar een eigen leefgebied. Niet-territoriale kraaien verzamelen zich in groepen.


Verspreiding en aantal

talrijke broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De afgelopen 30 jaar is het aantal zwarte kraaien verdrievoudigd. Doordat Flevoland, het stedelijke Westland en het Waddengebied nu ook volledig tot het verspreidingsgebied van de zwarte kraai behoren is vooral ook deze areaalvergroting een reden voor de aantalstoename. Zwarte kraaien profiteren van het enorme aantal verkeersslachtoffers langs de Nederlandse wegen. In dichte bosgebieden is het aantal zwarte kraaien veel lager doordat havik en buizerd daar voor een stevige predatiedruk zorgen. Het aantal zwarte kraaien in bebouwde gebieden neemt - daardoor? - enigszins toe.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 70.000-100.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In veel stadsparken of juist aan de randen van steden en kleinschalig boerenland is de zwarte kraai goed waar te nemen.

In Europa

West- en Zuidwest-Europa, wordt elders in Europa vervangen door de verwante bonte kraai.

Meer informatie


Bescherming

Bedreigingen voor de zwarte kraai zijn vervolging door mensen en predatiedruk door havik, buizerd en de predatie van nesten door andere kraaiachtigen.

Wat kunt u doen

De levenswijze van kraaien botst op sommige punten met bijvoorbeeld de belangen van boeren, doordat ze zaaigoed opeten. Daar staat tegenover dat kraaien ook een enorme hoeveelheid emelten eten, die ook schadelijk zijn voor landbouwgewassen. Het heeft overigens geen zin om een dode kraai op te hangen bij wijze van vogelverschrikker, zoals helaas nog steeds wel gebeurd. Daar is de kraai een veel te intelligente vogel voor. Kraaien zijn belangrijke nestleveranciers voor roofvogels en uilen die zelf geen nest bouwen (boomvalk, torenvalk, ransuil).

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De zwarte kraai is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zwarte kraaien beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zwarte kraai is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van zwarte kraaien zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen.

De zwarte kraai is onder de Wet natuurbescherming aangewezen als soort die in het gehele land belangrijke schade veroorzaakt en mag onder strikte voorwaarden door grondgebruikers worden bestreden op grond van een landelijke vrijstelling.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal