Bruine kiekendief

Marsh Harrier, Circus aeruginosus - Sperwers (Accipitridae)

Van de drie soorten in Nederland broedende kiekendieven is de bruine kiekendief verreweg de algemeenste. Hij is een echte moerasvogel, met een voorkeur voor rietland. Lokaal kan de soort, als er sprake is van een hoge muizendichtheid, ook droger habitat bezetten, zoals bouwland. Van de drie soorten broedt en jaagt de bruine kiekendief in de natste en hoogste vegetaties.

Herkenning

Slanker dan buizerd, met langere en smallere vleugels en staart. Lange gele poten. Houdt vleugels tijdens trage jachtvlucht in opvallende V. Volwassen mannetjes hebben opvallende zwarte vleugelpunten, grijs in de vleugels en een grijze staart. Vrouwtjes groter, geheel bruin met een roomwitte kruin, keel en vleugelboeg. Juveniel lijkt op vrouw, maar heeft zwartbruin kleed en gaaf verenkleed (geen rui).

Geluid

Man roept tijdens hoge baltsvlucht een hoog "hie-è", vrouw roept hoger "hie-je". Alarmroep kekkerend, jongen bedelen met hoge "hieee…."


43-54 cm, spanwijdte 115-145 cm


Deze soort lijkt op:

Koop uw verrekijker of telescoop bij Vogelbescherming

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons assortiment in de webshop

Leefwijze

Broeden

Man baltst direct bij aankomst in maart-april hoog in de lucht. Golvende vlucht met diepe vleugelslagen. Gooit zich op zijn zij en roept dan "hie-è..". Baltsvlucht eindigt met 'feuille morte' in rietland. Territoriaal, maar kan meerdere vrouwtjes hebben. Dan nesten soms dicht bij elkaar. Nest van plantenmateriaal, op de grond of boven water, meestal in riet. Eén legsel, meestal 3-6 eieren. Broedtijd april-mei, tot in juni. Broedduur 31-38 dagen, begint bij eerste ei. Jongen vliegvlug na 35-40 dagen, worden nog wekenlang gevoerd.

Leefgebied

Zowel in broedtijd als daarbuiten vooral open moerasgebieden, maar ook open boerenland. Broedt liefst in uitgestrekt rietland, maar ook in slootjes met riet en regelmatig in akkers.

Voedsel

Jaagt op kenmerkende kiekendief-manier: laag zwevend en rustig flappend, schommelend, regelmatig biddend en draaiend waarna hij zich op een prooi stort. Leeft van kleine zoogdieren, jonge vogels, eieren, kikkers, aas.

Vogeltrek

Zomervogel, maar overwintert ook in kleine aantallen in Zuidwest-Nederland. Najaarstrek in augustus-september, met uitloop tot in oktober. Voorjaarstrek van eind maart tot in mei, jonge vogels soms nog later. Breedfronttrek met enig stuwing langs kustlijnen. Overwintert in Zuid-Europa en Noord-Afrika, ook wel in ZW-Nederland.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | wegtrekkend | doortrekker in klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Sinds 1990 neemt de stand van de bruine kiekendief in Nederland af, vooral vanaf 2010.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 1150-1250 (in 2010)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In groot deel van Laag-Nederland te zien in open landschappen met water- en moeraselementen, maar ook in bouwlandgebieden en duinen.

In Europa

De bruine kiekendief komt in het grootste deel van Europa voor, maar op de Britse Eilanden is de verspreiding vrijwel beperkt tot het uiterste zuidwesten. Hij is vooral een broedvogel van de laagvlaktes en delta’s. Het aantal wordt geschat op hooguit 140.000 paar. De moerasrijkste landen van Europa herbergen de meeste bruine kieken.

Meer informatie


Bescherming

Omdat de algehele trend niet negatief is, wordt de bruine kiekendief door BirdLife International niet als bedreigd beschouwd. In Mediterrane landen heeft de soort te lijden van verdroging van de broedgebieden. In Frankrijk is vergiftiging door lood van hagel een probleem. Ze krijgen dit binnen de lichamen van dode watervogels. In Oost-Europa worden nog steeds wetlands drooggelegd. Klimaatverandering zal zorgen voor een verandering van de verspreiding. Zuid- en Zuidwest-Europa zullen door verdroging grotendeels ongeschikt worden als broedgebied. Kwetsbaar voor windmolenparken.

Wat wij doen

  • De bescherming van moerasvogels is één van de hoofddoelen van het beschermingswerk van Vogelbescherming. In 2000-2004 heeft Vogelbescherming het Beschermingsplan Moerasvogels uitgevoerd.
  • Instandhouding en adequate bescherming van wetlands is belangrijk voor Vogelbescherming. Daarom werkt Vogelbescherming structureel aan de bescherming ervan. Sinds 1995 werken WetlandWachten van Vogelbescherming aan een betere kwaliteit en bescherming van de Nederlandse wetlands.

Wat kunt u doen

Bruine kiekendieven profiteren van ongestoord, ongemaaid, nat rietland om te broeden in combinatie met open water, faunarijk moeras en cultuurland om voedsel te zoeken. Verder is van belang: openheid, slechte toegankelijkheid van het broedgebied voor predatoren, natuurvriendelijke landbouw en beheer van vaarwegen en sloten.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De bruine kiekendief is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn bruine kiekendieven beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de bruine kiekendief is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de bruine kiekendief. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Verschillende natuurgebieden die door de bruine kiekendief worden gebruikt als broedgebied en foerageergebied zijn aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal