Beschermingsprojecten grote karekiet

De grote karekiet is van oudsher een broedvogel van moerasgebieden. De soort laat een gestage afname zien. Er zijn nog enkele plekken waar ze goed te zien en te horen zijn. Die bolwerken bevinden zich in de Oostelijke Vechtplassen (Loosdrechtse Plassen) en de noordelijke Randmeren. Om uitsterven te voorkomen, is actie nodig. Vogelbescherming voert in beide gebieden actieplannen uit samen met partners en dankzij hulp van onze leden.

Achteruitgang aantal broedparen

De grote karekiet is van oudsher een broedvogel van moerasgebieden. Aan het begin van de vorige eeuw waren er in Nederland  waarschijnlijk duizenden broedparen. Maar vanaf de jaren vijftig wordt gesproken van een afname en rond 1975 is de populatie fors geslonken tot 1200-1600 paar.
Daarna ging het snel achteruit. In 2013 waren er nog maar 120-150 broedparen over. Er zijn maar enkele plekken waar ze goed te zien en te horen zijn. Die bolwerken bevinden zich in Oostelijke Vechtplassen en de noordelijke Randmeren. Om uitsterven te voorkomen, moet er dus nú wat gebeuren willen we de grote karekiet niet verliezen als Nederlandse broedvogel. Voor beide gebieden zijn actieplannen opgesteld om het tij te keren. In de Oostelijke Vechtplassen werden al maatregelen genomen en lijkt er voor het eerst geen verdere achteruitgang plaats te vinden.

Oostelijke Vechtplassen

In Loosdrecht bestaat gelukkig al veel aandacht voor het verbeteren van de waterkwaliteit en behoud van rietkragen. Maar toch worden ook in dat bolwerk van de grote karekiet de resterende stukken overjarig rietland bedreigd. (Onder meer door de aanleg van beschoeiingen, waardoor waterriet verdroogt en verruigt, de toename van het aantal bomen en grauwe ganzen die stukken riet wegvreten.)

Er gloort nu een sprankje hoop voor de grote karekiet. In 2015 startte Vogelbescherming - samen met de Werkgroep Grote Karekiet Vechtplassen - een reddingsplan in de Loosdrechtse Plassen. Op enkele plekken werden rietkragen hersteld, bomen verwijderd en gaasrasters geplaatst die het riet tegen recreanten en ganzen moesten beschermen. Omwonenden werd de kwetsbaarheid van deze parel der plassen duidelijk gemaakt. Met resultaat: : in 2016 en 2017 nam het aantal grote karekieten er voor het eerst sinds lange tijd niet verder af en in 2018 werd er voor het eerst weer een nieuwe rietkraag gekoloniseerd.

Noordelijke Randmeren

Vogelbescherming wil ook dat andere bolwerk veiligstellen: de noordelijke Randmeren. In alle noordelijke Randmeren -behalve het Veluwemeer- resteren nog geschikte rietkragen waar grote karekieten broeden. De verspreiding van de karekieten is tegenwoordig helaas enorm verbrokkeld. In het begin van de jaren negentig kwamen ze nog langs vrijwel alle oevers tot broeden. Dat beeld willen we weer terug! Overal zingende grote karekieten langs vogelrijke meren. Daarom heeft Vogelbescherming, samen met Sovon en Jan van der Winden Ecology een onderzoeksrapport laten maken met een knelpuntenanalyse. Daaruit blijkt onder meer de stukken riet te smal zijn, te versnipperd en dat noodzakelijke uitloopzones van het riet er bijna niet meer zijn. Tijd dus voor acute maatregelen om riet te beschermen en te herstellen!

Breed draagvlak voor maatregelen

De conclusies van het rapport worden gelukkig breed gedragen. Rijkswaterstaat, Provincie Flevoland, Provincie Overijssel, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de Gemeente Dronten hebben niet alleen meegedacht en input geleverd voor het rapport, ze zijn ook meteen aan de slag gegaan. De Gemeente Dronten heeft in 2017 het maaibeheer van rietkragen weer ter hand genomen en Natuurmonumenten heeft 3 km raster tegen ganzenvraat geplaatst in het Zwarte Meer. En daar zingen her er der nu al grote karekieten op plekken waar ze al een paar jaar niet meer zaten. We hopen met het rapport de komende jaren een flinke slag te slaan in hulp voor de grote karekiet. Daarbij ligt de focus eerst op maatregelen die eenvoudig zijn door te voeren en die snel resultaat opleveren.

Internationaal zenderonderzoek

Waar gaan de Nederlandse grote karekieten naartoe en welke routes volgen ze? In 2016 en 2017 is daarvoor een onderzoek gestart ‘geolocators’, kleine chips die onderweg tijdens de trek allerlei informatie registreren. Het onderzoek moet aantonen waar de Nederlandse broedvogels overwinteren en of dat mogelijk een aanvullende verklaring kan bieden waarom het zo slecht gaat met de soort. Want hoewel er steeds minder broedplekken in Nederland zijn, blijven resterende goede broedplekken – met overjarig riet – toch onbenut. Mogelijk heeft de soort dus ook problemen in het winterkwartier, waar net als in Nederland veel is veranderd de afgelopen jaren. Daar hopen we met het zenderonderzoek achter te komen.

Actieplan bedreigde vogels

Dit beschermingsproject voor de grote karekiet is onderdeel van het Actieplan Bedreigde Vogels van Vogelbescherming. Met het actieplan wil Vogelbescherming Nederland de bescherming van elf bedreigde vogelsoorten van de Rode Lijst een flinke impuls geven. Drie van de elf soorten uit het Actieplan zijn moerasvogels, soorten die afhankelijk zijn van de moerasgebieden in Nederland. Dit zijn roerdomp, porseleinhoen en grote karekiet.

Samenwerking

Om de grote karekiet meer overlevingskansen te geven, werkt Vogelbescherming samen met de Werkgroep Grote karekiet Loosdrecht, de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Lund (Zweden). Vele organisaties helpen mee: zoals het Recreatieschap Midden-Nederland, Natuurmonumenten Vechtplassen, Waternet en particuliere eigenaren in Loosdrecht. Dankzij financiële bijdragen van de leden van Vogelbescherming en het Prins Bernard Cultuur Fonds kan Vogelbescherming opkomen voor de grote karekiet in Nederland. Hartelijk dank!

Het Prins Bernard Cultuurfonds beheert ruim 350 cultuurfondsen op naam. Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij het Barbara Eveline Keuning Fonds, het Scheltema-Breet Natuurfonds, het Paul van Hoorn Fonds en het Bruinvis Meijer Fonds.

Help mee, red de grote karekiet!

Om niet alleen maatregelen te kunnen uitvoeren in de Oostelijke Vechtplassen, maar ook in de noordelijke Randmeren heeft Vogelbescherming een actieplan opgesteld. Ons doel: over 8 jaar een gezonde populatie van 400 paar. Met uw gift kunnen we deze unieke moerasvogel voor ons land behouden. Helpt u mee? Klik dan hier!

Gerelateerde items