Navigatie overslaan
Alle berichten

Velduil / Pixabay

Door Jeanet van Zoelen
Medewerker Vogelbescherming

Waddenliefhebbers opgelet!

Geplaatst op 22 september 2020

Wandelaars in het Waddengebied maken het vogels soms onbedoeld moeilijk, terwijl ze heerlijk aan het genieten zijn en zich van geen kwaad bewust. Daarom: lees wat het betekent voor vogels als u ze verstoort en hoe u dat voorkomt.

Hoofd leeg gewaaid, lijf comfortabel moe gelopen en uitzicht op koffie of bier. Het waddenstrand is zo heerlijk, er is geen fijnere plek op aarde. Af en toe vliegen er vogels op, prachtig. Hoe erg is dat eigenlijk voor ze? Komen ze weer terug en gaan ze vrolijk verder met wat ze deden? Dat denken de meeste mensen wel, maar zo makkelijk ligt het helaas niet.

Wandelaars in het Waddengebied maken het vogels soms onbedoeld moeilijk.

Denk voor het vergelijk maar aan een olympisch sporter, hoe iedere gram wordt afgewogen, iedere beweging geperfectioneerd om toch maar die ongelooflijke prestatie neer te kunnen zetten. En bedenk dan wat er gebeurt als hij of zij de week voor de Spelen ieder uur wordt gestoord tijdens het slapen, of maar één maaltijd per dag krijgt.

De olympische inspanning van het vliegen naar Afrika

Zo is het voor vogels die het Waddengebied gebruiken als tussenstop tijdens de najaarstrek. Waar ze uitrusten en eten om zich voor te bereiden op die meer dan olympische krachtsinspanning van het vliegen naar Afrika. Om dat te kunnen, moeten ze zoveel eten dat ze soms wel twee keer zo zwaar worden, zoals bijvoorbeeld de kanoet.

Omdat veel soorten steltlopers (rosse grutto’s, kluten, scholeksters enzovoort) voor dit bijtanken afhankelijk zijn van het Waddengebied, is het zelfs tot UNESCO Werelderfgoed benoemd!

Omdat onder meer kluten afhankelijk zijn van het Waddengebied, is het tot UNESCO Werelderfgoed benoemd.

Te veel energie verliezen…

Als vogels gestoord worden bij het eten of bij het slapen, krijgen ze in eerste instantie een stoot adrenaline in hun lijf. Ze zijn alert, staan klaar voor actie en hun hartslag schiet omhoog. Ze schatten het gevaar in en lopen of vliegen weg als het nodig is. Op zich allemaal geen ramp, behalve als dit vaker gebeurt. Dan gaat het ze namelijk energie kosten, meer dan wat ze kunnen aanvullen, want ze moeten al zo veel reserves opbouwen voor die bovenmenselijke vliegprestatie.

Uit onderzoek blijkt dat rustende vogels in het Nederlandse Waddengebied tot wel 1,27 keer per uur (!) opvliegen door verstoring, waardoor hun energiebehoefte toeneemt. De helft hiervan komt voor rekening van menselijke verstoring. Dit kan leiden tot een slechtere conditie en dus tot een slechtere kans op overleven of voortplanten…

Waddencafés

Na het succes van de natuurfilm WAD komt Ruben Smit Productions in opdracht van Vogelbescherming met een vervolg: de korte documentaire Wij & het WAD, waarbij de mens centraal staat. Het is een bloemlezing van vele visies op hoe mensen en de dieren die op de wadden leven zich tot elkaar verhouden. Waar het wringt en wat we daaraan kunnen doen.

Wij & het Wad wordt vertoond als ‘Waddencafé’. Dat is een totaalpakket van ongeveer een uur met een tentoonstelling, de documentaire én een discussie. Het doel is om deelnemers te inspireren en te laten reflecteren op hun eigen handelen. Zelfs de grootste waddenfan kan misschien meer doen om het wad en de vogels te helpen. Anderhalf jaar reist het café vele plekken af.

Bij vloed is er minder plek

Een ander probleem van regelmatige verstoring, is dat vogels die plaats op een gegeven moment gaan vermijden. Dat is dus eigenlijk verlies van hun leefgebied.

Zo zijn de zogenaamde hoogwatervluchtplaatsen op de Waddeneilanden en langs de kust van Groningen en Friesland onmisbaar voor wadvogels, maar schaars. Wat dat zijn? Precies wat er staat: een plaats waar ze heen kunnen vluchten als het hoog water is. Als het laag water is vallen de wadplaten namelijk droog en zoeken ze schelpdieren, pieren en kleine krabbetjes. Maar als het vloed wordt en het zeewater stijgt, lopen die wadden weer onder en moeten vogels uitwijken naar hoger gelegen gedeelten: de hoogwatervluchtplaatsen. Ze kunnen dan geen voedsel zoeken en benutten de tijd met slapen.

Als het vloed wordt lopen de wadden onder en moeten vogels uitwijken naar hoger gelegen gedeelten.

Niet weten dat je wat ergs doet

Maar juist op die weinige hoogwatervluchtplaatsen worden de vogels vaak gestoord door allerhande strandrecreanten. Bijna altijd per ongeluk natuurlijk. Vaak weten mensen niet eens dat ze iets ergs aan het doen zijn, maar laten heel gelukkig hun hoofd leegwaaien. Om níet ieder uur verstoord te worden, zouden vogels deze gebieden het liefst mijden. Soms kunnen ze uitwijken, maar vaak is die keus er niet. En beter een slecht leefgebied dan geen leefgebied, maar eigenlijk kunnen ze de energie niet missen en heeft dit grote gevolgen voor hun conditie en overlevingskans.

Op het strand broeden

Voor broedende vogels in hun broedgebieden, geldt natuurlijk hetzelfde als voor vogels die aan het opvetten zijn voor de trek: ze moeten alles op alles zetten om die jongen groot te krijgen en ook zij kunnen de energie niet missen. Soorten die op het strand broeden zijn helemaal gevoelig voor verstoring, zoals het filmpje van de bontbekplevier hieronder duidelijk maakt.

Wat u kunt doen

Wat u kunt doen om verstoring te voorkomen? Kijk om u heen. Ziet u vogels opvliegen? Loop dan niet door, maar doe een stap terug en loop er met een boog omheen. En, negeer informatieborden niet, maar lees ze. De terreinbeheerders leggen erop uit wat belangrijk is in het gebied en wat de regels zijn. Volg deze regels! Een kleine moeite toch, nu u weet wat het voor de vogels betekent waar u zo van geniet?

Wij&Wadvogels

Negen organisaties, waaronder Vogelbescherming, slaan de handen ineen voor het herstel van gezonde vogelpopulaties in het Waddengebied. Dit gebeurt in de vorm van het meerjarige samenwerkingsprogramma Wij&Wadvogels dat in 2020 van is gestart. Het bestaat uit  concrete maatregelen op plaatsen waar vogels broeden en rusten, zoals nestbescherming, aanleg van broedeilanden en herstel van hoogwatervluchtplaatsen. Daarnaast worden de eilandbewoners en toeristen bewust gemaakt van hun gastheerschap en hoe ze van het Waddengebied kunnen genieten zonder dat vogels daar al te veel last van hebben. Wij&Wadvogels wordt financieel mogelijk gemaakt door de steun van het Waddenfonds, het ministerie van LNV en de drie Waddenprovincies.

Meer lezen over verstoringsgevoeligheid van vogels:

Gratis app Wadvogels

Miljoenen vogels maken gebruik van het Waddengebied. Maar hoe weet je waar de vogels het best te zien zijn, wanneer het hoogwater is en hoe herken je ze? Onze gratis app Wadvogels lost die problemen in één keer op.

Meer informatie en downloaden

Crossbill Guide Wadden - de natuurgids

Deze Nederlandstalige natuurgids neemt je mee door het hele Waddengebied, zowel in tekst en beeld als in het veld, met route-app. De routes zijn met zorg samengesteld met de boswachters en andere kenners van het gebied.

Bestel en help de vogels

Meer over

jeanetvanzoelen recreatie waddengebied wadden wadvogels verstoring waddennatuur

Deel dit bericht