Alle berichten

Door Monica Wesseling
Natuurjournalist

Hartverwarmende wulpen in kille maanden

Geplaatst op 1 november 2019

November. Kille stormen razen over het land, regen zwiept en de zomer lijkt alweer zo lang geleden. Gejodel doorsnijdt de lucht, wee- maar toch ook zo blijmoedig: de ‘winterwulpen’ zijn weer in ons land. Veel wulpen; een verveertigvoudiging van het aantal wulpen tijdens de broedtijd. Het zijn Russische wulpen en het worden er steeds meer.

Stijgende winteraantallen wulpen

Maar met onze eigen wulpen gaat het helemaal niet goed. Sinds 1985 is het aantal broedparen met 50 procent gedaald. De topgebieden van vroeger, heiden, hoogveen en vastelandsduinen vrijwel helemaal door de wulpen verlaten; te onveilig geworden ook door de vos.

Wulpen broeden ook op agrarisch land, maar ook daar is het niet direct rustig. De landbouwmachines en koeien komen te vroeg in het jaar, de bloemrijke weiden van vroeger zijn omgevormd tot monotone hoogproductieve graslanden en ook op het boerenland bivakkeert de vos. In de duinen van de Waddeneilanden houdt de wulp nog wel stand.

Met zo’n 4000 tot 5000 broedparen die nog over zijn, staat de wulp in Nederland op de Rode Lijst van bedreigde broedvogels. Om die reden riepen Vogelbescherming en Sovon 2019 uit tot Jaar van de Wulp. Primair doel daarvan is beter inzicht te krijgen in hoe de wulp in ons land leeft, zodat we ‘m beter kunnen beschermen.

Waaks en slinks

Doodzonde, zo’n plek op de Rode lijst. Voor de wulp, en daarmee ook voor ons. Geen heerlijker geluid immers in het voorjaar als de mannen met wulps gejodel vrouwtjes proberen te verleiden. Hij doet zijn best, ook al door speciaal voor haar een paar nestkuiltjes in de grond en met zijn achterste te draaien. Zij kiest er een uit en legt vier eieren, verankerd met de punten naar beneden.

Beide broeden, beide hoeden. Als de kuikens uit het ei kruipen, zoeken ze meteen zelf hun voedsel. De wulpenouders zijn waaks en kunnen fel uitvallen als hun jongen worden belaagd.

Na ongeveer vijf weken staan de jongen op eigen poten en staan ze voor de taak om zonder hulp en in een paar maanden tijd groot en sterk genoeg te worden voor de trek naar Zuidwest-Europa of Engeland.

Kleptoparasitisme

Wulpen eten vooral wormen en andere ongewervelde bodemdieren, schelpdieren, garnalen en slakken die ze op de tast (al prikkend met de snavel) of op zicht vinden. Bij het prikken zitten mannen en vrouwen elkaar niet in de weg. Zij heeft net een fractie langere snavel en prikt daardoor net iets dieper. Kijken, prikken óf… pikken. Kleptoparasitisme, oftewel het jatten van de prooi van een ander, komt nogal eens voor. Een amusant gezicht want ook een wulp laat zich niet zomaar de kaas van het brood eten en haalt fel uit

Tijdens de winter biedt Nederland onderdak aan tot wel 200.000 wulpen. Zij aan zij in de uiterwaarden, op de kwelders en de graslanden. Volkomen zwijgzaam zijn ze allerminst. Ook nu is het heerlijk gejodel te horen.

Alle reden om bar weer te trotseren en – ook af en toe met de ogen dicht – intens te genieten.

Waar te zien

  • De buitendijkse Waddengebieden van de vasteland en de eilanden zijn toplocaties, net als onder meer de IJsselmonding
  • Het Reevediep
  • Noard Fryslân Bûtendijks tussen Zwarte Haan en de pier bij Holwerd. Een schitterende kwelder, te zien vanaf de dijk
  • Het Balgzand bij Den Oever
Het Reevediep (bij Kampen)

Reevediep

Het ‘wulpengebied’, het Reevediep, in de IJsselmonding is een nieuw natuurontwikkelingsgebied. ‘Koud opgeleverd’ bivakkeren er in de herfst nu al ruim 1000 wulpen. Het gebied – evenwijdig aan de IJssel en ten zuidoosten van Kampen – bestaat uit een nieuwe nevengeul, forse, veelal ondiepe waterpartijen en kleddernatte weilanden. Er slapen enorme groepen wulpen waarvan een deel (al snel honderden) ook overdag in het gebied foerageren. Vanaf fiets- en wandelpaden prima te zien.

Wulpen zijn zeker niet de enige attractie. November biedt ook steevast slechtvalken en zeearenden die profiteren van de visrijkdom en de overmaat aan nonnetjes, brilduikers, grote zaagbekken en kuif-, krak en bergeenden. In de natte graslanden foerageren grote groepen goudplevieren. Wulpen met extra’s!

Auto: Volg met de auto vanuit Kampen de zuidoever van de IJssel (= richting Zalk). Bij de eerste rotonde De Zande aanhouden. Weg vervolgen (richting Zalk). Na paar kilometer (ter hoogte De Zande) ‘begint’ aan de rechterkant het Reevediep. Je komt over een sluis; daar begint een wandelpad. Twee kilometer verderop een brug met kort daarna een fietspad. Ook voor wandelaars is dit aan te raden; het graswandelpad kan nat zijn. Het fietspad voert langs prachtige waterpartijen, drasse stukken. Verre einders en mooie novemberluchten.

Openbaar vervoer: Met de fiets vanaf het station (wel anderhalf uur fietsen) of vanaf station Zwolle (streekbus 100 naar bushalte Hattem en vervolgens buurtbus 506) naar Zalkerdijk in Zalk (niet in het weekeinde).

Alle Nederlandse vogels in één boekje

Vogels herkennen kan eigenlijk niet zonder een goed boekje met mooie illustraties. De handige Zakgids vogels van Nederland helpt u op weg naar betere vogelherkenning. Met duidelijke informatie over gedrag, leefgebied en jaarperiodes.

Bestel en steun Vogelbescherming

Meer verhalen .... in Vogels

Vogels is het tijdschrift voor onze leden, met prachtige fotoreportages en opmerkelijke verhalen. Een scala aan groot en klein nieuws, over vogels, kijk- en excursietips en nog veel meer. Word lid en ontvang
Vogels 5x per jaar of

vraag een proefnummer aan

Meer over

weidevogels boerenlandvogels rodelijst tijdschriftvogels monicawesseling waddengebied overijssel jaarvandewulp wulp friesland

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair