Alle berichten

Door Hans Peeters
hoofdredacteur tijdschrift Vogels

‘Fraaie Schepsels’: grote sterns in Nederland

Geplaatst op 25 april 2018

Wie op de Wadden vakantie viert, kan grote sterns tegen komen. Een sierlijke vlucht, spitse vleugels en behendige visvangtechniek kenmerken de stern. Daarbij heeft deze soort in het broedseizoen een zwarte pet en jaarrond een zwarte snavel met gele punt. Maar ja, voor dat laatste moet je hem goed in de kijker hebben. Een nieuw boek laat je eindeloos genieten van de grote stern.

Voor veel vogelliefhebbers is de grote stern nog steeds een smaakmaker. Door sommigen zelfs een ‘iconische’ vogel genoemd. Zij raken in vervoering door zijn schitterende uiterlijk en de eigenschap om in grote kolonies te broeden. Een fascinerende vogel die tot ons Nederlands erfgoed mag worden gerekend, omdat hij al sinds mensenheugenis langs de Nederlandse kust broedt. En mensenheugenis is in dit geval meer dan tweehonderd jaar. Tot zover gaat de geschiedschrijving van de grote stern terug.

Grote stern / J.M. Baks

Sandwich tern

Het onlangs verschenen boek ‘Fraaie schepsels’ gaat over de geschiedenis van de grote stern in Nederland. De auteur Ed Buijsman gaat ver terug in het verleden. Zo werd rond de eeuwwisseling van de 18e naar de 19e eeuw de grote stern ontdekt langs de kust van Kent in Engeland. Dit was bij het plaatsje Sandwich, waaraan de vogel zijn Engelse naam dankt: ‘Sandwich tern’. Een van de bekendste broedkolonies in ons land was op De Beer. Daar waar zich nu de Maasvlakte bevindt.

Sterns op hoeden

Rondom 1900 was het in heel Europa en dus ook in Nederland, mode om vogelveren op hoeden te dragen. Vogels werden hiervoor speciaal geschoten en geplukt. Bijzonder in trek waren de sierlijke veren van grote en kleine zilverreigers, ijsvogels en ook sterns.

Er zijn foto’s bekend van mondaine dames met vleugels of zelfs hele kadavers van grote sterns op hun hoofd. Voor enkele freules was dit een doorn in het oog en zij richtten een actiecomité op, waaruit in 1899 Vogelbescherming voortkwam.

Vergiftiging

De periode 1950 – 1960 was een mooie tijd voor de grote stern in Nederland. De twee grootste kolonies bevonden zich op De Beer en Griend, met elk meer dan 10.000 paren. Andere kolonies waren langs de Zeeuwse kust, op Texel en Rottumeroog. Heel uitzonderlijk was de kolonie aan het Veluwemeer. Rondom 1965 kregen de vogels ernstig te kampen met vergiftiging door bestrijdingsmiddelen. Op het dieptepunt waren er minder dan 1000 broedparen in het gehele land. Enkel de kolonies op Griend, Kwade Hoek en Hompelvoet wisten zich te handhaven.

Grote sterns op Utopia / Hans Peeters

Flinke aantallen

In de jaren daarna werden bestrijdingsmiddelen teruggedrongen en ontstond er een groter besef voor natuurbescherming en -ontwikkeling. Momenteel komt de grote stern in flinke aantallen voor in zuidwestelijk Nederland en op Texel. Griend raakte in de versukkeling, terwijl het nieuw aangelegde Utopia op Texel thans spectaculaire aantallen herbergt. Tegenwoordig tellen we weer zo’n 20.000 paren in ons land en de situatie lijkt stabiel te zijn.

Eindeloos genieten

Het boek ‘Fraaie schepsels’ geeft een overzicht van ruim tweehonderd jaren grote sterns in Nederland. Het is rijk geïllustreerd met oude prenten en hedendaagse foto’s. Het staat bol van de wetenswaardigheden en anekdotes. Je hoeft niet per se gek te zijn op grote sterns om eindeloos van dit boek te kunnen genieten.

‘Fraaie schepsels’ De grote stern in Nederland, door Ed Buijsman,
Uitgeverij Matrijs, formaat 22 x 28 cm., 208 pag., prijs € 29,95 te koop in onze winkel te Zeist (niet in de webshop).

Vogelreizen

Vogelbescherming Nederland werkt samen met een aantal vogel- en natuurreizen. Zij ondersteunen ons werk. Een aantal van onze reispartners organiseert speciale leden- en beschermingsreizen. Met uw deelname draagt u bij aan de bescherming van vogels.

ga mee op reis

Optiek-specialist

Koop uw verrekijker of telescoop bij Vogelbescherming! Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk onze optiek

Meer over

boeken vogelskijken hanspeeters waddengebied grotestern winkel

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair