Toon alle berichten

Door Ruud van Beusekom
Medewerker Vogelbescherming Nederland

Een reddingsboei voor 21 broedvogels in de Waddenzee

Geplaatst op 15 mei 2018

Niet alleen voor miljoenen trekvogels, ook voor broedvogels als grote stern, kluut, eider en tapuit is de Waddenzee een onmisbaar gebied. Met 21 van die broedvogels gaat het helemaal niet goed. Hoog tijd voor het Actieplan Broedvogels Waddenzee. Het Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW) heeft daarvoor met alle beheerders in het Waddengebied knelpunten in beeld gebracht en maatregelen afgestemd. Het plan wordt deze week in Leeuwarden gepresenteerd bij de regeringsconferentie over de Waddenzee van Nederland, Duitsland en Denemarken.

Je moet het een keer ervaren. Tienduizenden kanoeten zwenkend boven een wadplaat om een slechtvalk te ontwijken. Duizenden rotganzen die vlak over je hoofd het wad opvliegen. Het onafzienbare slik vol steltlopers die allemaal op een andere wijze hun kostje bij elkaar scharrelen. De geluiden van wulpen, tureluurs, scholeksters. Je kunt niet anders dan diep onder de indruk zijn van de vogelrijkdom van de Waddenzee.

Hier worden duizenden bekjes gevuld

Het is vooral het beeld van de immense groepen trekvogels, die ons beeld bepalen van de Wadden. Maar als je in voorjaar en zomer aan de randen van het wad staat, dan zie je nog véél meer. Een scholekster werkt een kokkel open en vliegt er mee de dijk over, naar zijn jongen. Een stroom van grote sterns is op weg naar de kolonie met dikke zandspieringen in hun snavels. Grote groepen donzige eiderkuikens worden bewaakt door meerdere vrouwtjes. In de aangrenzende kwelders en duinen zingen tapuiten, baltsen wulpen en jaagt een velduil. De Waddenzee is niet alleen onmisbaar voor trekvogels, maar ook voor broedvogels.

Natuurlijke processen aan banden gelegd

Dynamiek van wind en water bepalen hoe het Waddengebied er uitziet. Kijk maar op het strand, na een storm. Maar ook mensen spelen een hele belangrijke rol, onder meer door de kustlijn vast te leggen met zandsuppleties, dijken aan te leggen, kweldergebieden in te polderen en, al langer geleden, door de afsluiting van de Zuiderzee. Hierdoor zijn natuurlijke processen aan banden gelegd en enorme oppervlakten moeras- en kweldergebieden verdwenen: belangrijke leefgebieden voor vogels. De natuur krijgt nu weinig kans om nieuwe leefgebieden te maken.

Maar verlies aan geschikt broedgebied is niet het enige. Duinen en kwelders verruigen snel door gebrek aan dynamiek van wind en water én toegenomen stikstofdepositie; hierdoor ontstaan struwelen en dichte grasvegetaties, waar bijvoorbeeld tapuiten niets te zoeken hebben.

Klimaatverandering zorgt daarnaast voor zeespiegelstijging en steeds meer voorjaars- en zomerstormen, waarbij nesten wegspoelen. Soms mislukt zo een heel broedseizoen, zoals van dwergsterns. Bovendien worden veel natuurgebieden intensief gebruikt door recreanten, van wandelaars met honden tot kitesurfers. Dat verstoort vogels, waardoor ze hun nesten verlaten. Vooral bontbek- en strandplevieren zijn hier gevoelig voor.

Naar een Rijke Waddenzee

Door dit alles nemen veel broedvogels, zoals scholekster en kluut sterk in aantal af; sommige soorten, zoals strandplevier en blauwe kiekendief, zijn bijna verdwenen. Er komen eenvoudigweg niet genoeg jongen groot om de populaties in stand te houden. Deze zorgelijke situatie speelt al geruime tijd en het Actieplan moet daar verandering in brengen.

Het Waddengebied is het belangrijkste natuurgebied van Noordwest-Europa; de bescherming ervan is in wet- en regelgeving en internationale verdragen vastgelegd. Zoals Natura 2000 en internationale verdragen voor wetlands en trekkende watervogels. Het verplicht Nederland tot het nemen van maatregelen ter bescherming. De Waddenzee staat ook op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Het Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW) heeft een Streefbeeld opgesteld voor 2030: een beeld met gezonde, florerende vogelpopulaties. Het Actieplan Broedvogels Waddenzee is geschreven in opdracht van dit PRW en komt voort uit afspraken die Nederland, Duitsland en Denemarken hebben gemaakt om de vogels van de Waddenzee te beschermen.

Een praktisch plan voor vijf groepen

Voor 21 soorten broedvogels zijn nu beschermingsmaatregelen opgesteld, veelal gebiedsmaatregelen. Bijvoorbeeld om het beheer te verbeteren, nieuwe leefgebieden in te richten en verstoring en overmatige predatie tegen te gaan. Doel is herstel van gezonde vogelpopulaties. Daarvoor is het aantal vogels belangrijk, maar ook of er jongen grootkomen en de sterfte gering is. Maar je moet ook immigratie en emigratie in de gaten houden, want vogels kunnen verhuizen van bijvoorbeeld de Duitse naar de Nederlandse Waddenzee. Dan lijkt het of het goed gaat, terwijl dat niet zo hoeft te zijn.

De broedvogels waar het plan zijn kenmerkend voor de Wadden én sterk in aantal achteruitgegaan. Ze zijn onderverdeeld in groepen, op basis van het leefgebied en hun leefwijze. Dat maakt het werk praktisch uitvoerbaar, want de beschermingsmaatregelen zijn dan min of meer hetzelfde voor de soorten binnen een groep.

Zo zijn vijf groepen onderscheiden: roofvogels (blauwe kiekendief, velduil), weide- en kweldervogels (scholekster, kluut, kievit, grutto, wulp, tureluur), koloniebroeders (zilvermeeuw, stormmeeuw, kokmeeuw, grote stern, visdief, noordse stern), strandbroeders (bontbekplevier, strandplevier, dwergstern) en duinvogels (eider, bergeend, wulp, tapuit en paapje).

Samen kunnen we dit plan waarmaken

Het Actieplan Broedvogels Waddenzee is afkomstig van een hele reeks organisaties, van provincies tot natuurbeschermingsorganisaties. Hiervoor werden onder meer veldbezoeken afgelegd en beheerders geïnterviewd. Er werd over knelpunten en oplossingen gediscussieerd in zaaltjes, met veel koffie. Want vogels beschermen is mensenwerk.

Het betekent ook dat andere gebruikers en bezoekers van de Wadden gewonnen moeten worden, want niets gaat vanzelf. En dus zou u als argeloze waddengast de komende zomers zomaar een vogelwachter kunnen tegenkomen. Bijvoorbeeld bij een afgezet stuk strand of op een dijk, om u te verrassen met een blik door de telescoop op een van die vogels die de Wadden maken tot wat ze nu nog steeds zijn: onvervangbaar en dik het beschermen waard.

Excursies en ledenreizen naar de Wadden!

Vogelbescherming is actief betrokken bij de bescherming van de Waddenzee. Ervaar het zelf en in een van de korte waddenreizen en dagexcursies die BirdingBreaks samen met ons aanbiedt. In het voorjaar van 2018 leiden deskundige gidsen u langs de enorme vogelrijkdom van dit gebied.

Optiek-specialist

Koop uw verrekijker of telescoop bij Vogelbescherming! Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk onze optiek

Blijf op de hoogte

Ontvang maandelijks de beste artikelen van deze site via email. Tuintips, mooie vogels, nieuws over Vogelbescherming en vogels beschermen.

Aanmelden Vogels digitaal

Meer over

visdief ruudvanbeusekom vogelreizen eider strandplevier velduil eidereend bontbekplevier kluut tureluur stormmeeuw kokmeeuw waddengebied noordsestern blauwekiekendief scholekster zilvermeeuw paapje grotestern grutto dwergstern tapuit wulp kievit

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair