Standpunt Katten en wilde vogels

Volgens onderzoek van Sovon Vogelonderzoek Nederland ligt het totale aantal katten in ons land tussen de 3,31 en 3,37 miljoen (Roodbergen en Van Els, 2026). Daarvan hebben ruim 3 miljoen katten een eigenaar. De overige katten, naar schatting 258.000 tot 323.000 dieren, zijn zwerfkatten, schuwe en verwilderde katten (Roodbergen en Van Els, 2026).

Door deze grote aantallen is de huiskat het meest voorkomende roofdier van Nederland. De soort is oorspronkelijk door de mens geïntroduceerd en is nadrukkelijk anders dan de Europese wilde kat (Felis silvestris), een inheemse Nederlandse diersoort die hier slechts zeer beperkt voorkomt.

Huiskatten krijgen meer bewegingsvrijheid dan welk ander huisdier ook. Veel katten kunnen dagelijks naar buiten, soms zowel overdag als ’s nachts. Door actief te jagen, maar ook simpelweg door aanwezig te zijn, beïnvloeden zij het leefgebied van andere dieren. Katten verstoren en vangen onder meer vogels, amfibieën, kleine zoogdieren en insecten.

De schattingen van het aantal vogels dat jaarlijks door katten wordt gedood, lopen sterk uiteen. Steen (2016) en Woods (2003) schatten dat alle Nederlandse katten samen jaarlijks minimaal tussen de 14,6 en 38,3 miljoen, en mogelijk zelfs tussen de 50 en 215,3 miljoen vogels vangen.

De impact van katten verschilt echter sterk per gebied en per vogelsoort. Eén actief jagende kat kan bijvoorbeeld grote gevolgen hebben voor een kleine populatie van een zeldzame grondbroedende vogel. Daartegenover kan de impact van meerdere katten in het leefgebied van een algemene vogelsoort die hoog in bomen broedt relatief beperkt zijn.

Vogelsoorten die op de grond broeden of hun voedsel op de grond zoeken, zijn bijzonder kwetsbaar voor katten. Dat geldt ook voor soorten waarvan de jongen het nest verlaten voordat ze kunnen vliegen. Deze kwetsbaarheid speelt in alle leefgebieden: van natuurgebieden die onder strikte Europese bescherming vallen tot landbouw- en stedelijke gebieden.

Op lokaal niveau kan predatie door katten een groot probleem vormen. De invloed van (huis)katten op de biodiversiteit beperkt zich echter niet tot de dieren die zij vangen en doden. Ook hun aanwezigheid zorgt voor verstoring. Wanneer katten regelmatig in een gebied komen, maakt dat het leefgebied voor vogels en andere wilde dieren minder veilig. Op termijn kan het daardoor zelfs ongeschikt worden als leefgebied.

Alle prooidieren die bovendien in de maag van een huisdier verdwijnen, zijn niet langer beschikbaar voor natuurlijke predatoren, zoals roofvogels, vossen, egels en marters.

De meningen over het vrij buiten laten lopen van katten lopen uiteen. Voorstanders zien het binnenhouden van katten vaak als een beperking van hun vrijheid en beschouwen jagen als natuurlijk gedrag. Tegelijkertijd wijzen anderen erop dat jaarlijks miljoenen vogels en andere wilde dieren ten prooi vallen aan katten die in veel gevallen thuis gewoon een bakje voer hebben klaarstaan.

Buiten rondlopen brengt bovendien risico’s met zich mee voor katten zelf. Veel katten lopen ziektes of verwondingen op, of raken betrokken bij verkeersongelukken. Wanneer katteneigenaren ervoor kiezen hun kat niet onbeheerd buiten te laten lopen, levert dat daarom voordelen op voor zowel de natuur als de kat zelf. Het vermindert de verstoring en predatie van wilde dieren en kan tegelijkertijd bijdragen aan de gezondheid en veiligheid van de kat.

Voor katten zonder eigenaar ligt de situatie anders. Zwerfkatten, schuwe- en verwilderde katten zijn voor hun voedsel afhankelijk van de jacht. Daardoor oefenen zij druk uit op populaties van wilde vogels, andere diersoorten en hun leefgebieden. Tegelijkertijd leven deze katten vaak onder moeilijke omstandigheden en hebben zij regelmatig te maken met dierenwelzijnsproblemen. Daarom is het ook bij deze groepen belangrijk om het aantal vrij rondlopende katten terug te dringen.

1. Vogelbescherming Nederland vindt dat katten niet in de gelegenheid moeten worden gesteld om wilde vogels te vangen of te doden.

2. Vogelbescherming Nederland vindt dat
a) de wettelijke bescherming van alle in het wild levende vogels in Nederland moet worden gerespecteerd.
b) huisdiereigenaren aangesproken moeten worden op hun verantwoordelijkheid. Want het laten loslopen van huisdieren kan leiden tot een overtreding van het verbod op het opzettelijk doden of vangen van inheemse vogels.

3. Vogelbescherming Nederland vindt dat katten uit de natuur moeten worden weggevangen, specifiek in gebieden die belangrijk zijn voor op de grond broedende vogels.
a) katten waarvan de eigenaar te achterhalen is (chip of halsband met adres), kunnen naar de eigenaar terug, mits deze de verplichting aanvaarden dat de kat vervolgens in een afgesloten ruimte verblijft.
b) weggevangen katten moeten na het steriliseren/castreren niet worden teruggeplaatst, want dit houdt de predatie in stand. Dit is juridisch ook niet toegestaan.

4. Vogelbescherming Nederland vindt dat in sommige geïsoleerde en/of kwetsbare gebieden, zoals eilanden, een algeheel kattenverbod noodzakelijk kan zijn om inheemse vogelpopulaties effectief in hun voortbestaan te beschermen.

• Katten in de Nederlandse natuur, Anna Steen & Jasja Dekker (2016).
• Huiskatten en vogels, Maja Roodbergen & Paul van Els (Sovon, 2026).
• Aantallen katten en hun vogelslachtoffers in Nederland, Maja Roodbergen (Sovon, 2024).
• All Canberra suburbs to contain new cats from July 1, 2022 - ABC News, Kate Midena (ABC News, 2021).
• Predation of wildlife by domestic cats Felis catus in Great Britain, M. Woods (Mammal Review 33:174–188, 2003).