Zomertortel

European Turtle Dove, Streptopelia turtur - Duiven (Columbidae)

Rode lijst

De zomertortel is de enige duivensoort uit Nederland die de winter in zuidelijke streken doorbrengt. De andere Nederlandse duivensoorten zijn standvogels. Zomertortels zijn meestal erg onopvallend en schuw voor een duivensoort. Het gehele jaar worden zaden gegeten, zowel oogstresten als onkruidzaden.

Herkenning

Kleinste duif van ons land, met blauwgrijze kop en meerdere zwart-witte strepen op de hals. De bovendelen zijn roodbruin met zwarte vlekken. De zomertortel heeft een kenmerkende getrapte, ruitvormige staart met een witte eindband. De vlucht is snel en rechtlijnig. Komt in kleine groepjes voor.

Geluid

Sonoor en dromerig gekoer.


25-27 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Eileg vanaf half mei tot eind juli. Heeft 2-3 legsels per jaar, maar door voedselgebrek soms maar 1 legsel. Per legsel 2 (soms 3) eieren. Broedt in open, veelal jong bos, kleinschalig cultuurlandschap met dichte grote struiken, niet (meer) in bebouwde omgeving. Broedduur 13-16 dagen. Jonge vogels zijn vliegvlug na 25-30 dagen.

Leefgebied

De zomertortel broedt in bosranden, parkachtige landschappen met verspreid staande bomen en bosjes, heggen, houtwallen en grote tuinen. Zijn voedsel zoekt de zomertortel op akkers en weilanden en in gevarieerde kruidenvegetatie.

Voedsel

Zoekt voedsel op de grond. Op het menu staan hoofdzakelijk zaden, granen en knoppen en bladeren van kruiden. De eerste paar dagen worden de jongen gevoed met 'melk' uit de krop van beide ouders.

Vogeltrek

De zomertortel is de enige in ons land voorkomende duivensoort die elders overwintert. Zomertortels trekken in september-oktober weg in zuidwestelijke richting, via West-Frankrijk en het westelijk Iberisch schiereiland naar tropisch West-Afrika. Eind april of begin mei keren onze broedvogels weer terug.

Word actielid en ontvang een speciaal vogeltelpakket

Voor maar € 7,50 bent u een half jaar lang actielid van Vogelbescherming Nederland. U ontvangt 2x het prachtige blad Vogels, u krijgt 10% korting in onze webwinkel en onze winkel in Zeist en u ontvangt een mooi vogeltelpakket. Het actielidmaatschap stopt vanzelf na zes maanden, dus wat houdt u tegen?

Word actielid en ontvang het vogeltelpakket

Verspreiding en aantal

vrij talrijke broedvogel | wegtrekkend

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In heel West-Europa nemen de aantallen zomertortels enorm af, sinds halverwege de jaren '70 van de vorige eeuw is de afname zelfs meer dan 85%.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 10.000-12.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Onopvallend, verraadt zich meestal door zijn sonore gekoer.

In Europa

De zomertortel komt in vrijwel geheel Europa als broedvogel voor, maar ontbreekt in Ierland, Schotland, IJsland en de Scandinavische landen.

Meer informatie


Bescherming

In agrarisch cultuurlandschap bestaat gebrek aan nestgelegenheid (dichte hoge struwelen) en vooral voedsel (verdwijnen graanakkers en kruidenrijke hooilanden). In natuurgebieden heeft de achteruitgang ook te maken met nestgelegenheid en voedsel. Verder zijn de omstandigheden in de overwinteringsgebieden in Afrika verslechterd. Daarnaast vormt jacht langs de trekroute naar Afrika een probleem.

De zomertortel staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels. Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Download het Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN–criteria.

Wat wij doen

Vogelbescherming heeft bijgedragen aan het 'Actieplan voor Afrikaans-Euraziatische landvogels', dat de landen van de Conventie voor Bescherming van Migrerende Diersoorten in 2014 hebben aanvaard. Hiermee moet onder andere de zomertortel een betere bescherming krijgen tijdens de trek. In het programma 'Living on the Edge' hebben we met BirdLife Partners maatregelen genomen in de overwinteringsregio van de zomertortel, zoals de aanplant van bomen. Daarnaast pleiten wij voor een meer natuurlijke landbouw in Nederland waar ook de zomertortel van profiteert en geven we voorlichting aan erfbewoners voor vogelvriendelijke inrichting van erven.

Wat kunt u doen

Het Nederlandse platteland ontbeert steeds meer struweel en dus nestgelegenheid voor onder meer de zomertortel. Door het verdwijnen van zomergraan en kruidenrijke situaties is er ook minder voedsel voor vogels. De weidevogelboeren van Vogelbescherming laten zien dat er een andere meer natuurlijke landbouw in Nederland mogelijk is.

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Wet- en regelgeving

De zomertortel is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zomertortels beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zomertortel is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt gedurende het broedseizoen bescherming in heel Nederland aan de nesten van de zomertortel, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal