Tafeleend

Pochard, Aythya ferina - Eenden (Anatidae)

Tafeleenden zijn duikeenden die vooral in de herfst, winter en het vroege voorjaar in Nederland te zien zijn. Ze houden zich meestal in groepen op en zijn na zonsondergang het meest actief. Opvallend is dat het mannetje van de tafeleend al in juni wegtrekt, als het vrouwtje nog aan het broeden is. De vrouwtjes en de jongen volgen later.

Herkenning

Mannetje heeft roodbruine kop met fel rode ogen, een zwarte borst en stuit en verder een licht grijs verenkleed. Het vrouwtje is minder opvallend, met een lichtbruine kop en stuit, en op de romp een licht grijsbruin verenkleed.

Geluid

Vrouw laag, kwakend. Man tijdens balts als speelgoedautootje dat wordt opgewonden.


42-49 cm, spanwijdte 72-82 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Start met broeden vanaf eind april tot begin mei. Eén legsel met meestal 8 tot 10 eieren. Als er meer dan 15 eieren worden aangetroffen, dan zijn die er vermoedelijk ingelegd door een ander vrouwtje. Broedduur circa 25 dagen. Alleen het vrouwtje bebroedt de eieren. Het nest bevindt zich langs het water bestaat uit riet en plantaardig materiaal, aan de binnenzijde door het vrouwtje bekleed met mos. Na 50-55 dagen kunnen de jongen vliegen.

Leefgebied

Tafeleenden komen voor bij meren, moerassen en langzaam stromende rivieren met voldoende oeverbegroeiing. Ze broeden in de buurt van eutrofe meren en moerassen, met een minimale waterdiepte van 1 meter. In de winter op groter, open water.

Voedsel

De soort is omnivoor en eet zowel zaden, wortels en waterplanten als insecten, larven, amfibieën en kleine visjes. Duikt naar voedsel onder water. Meer planteneter dan kuifeend.

Vogeltrek

De Nederlandse broedvogels trekken niet weg. In de winter krijgen zij gezelschap van grote groepen noordelijke populaties die vanaf september naar ons land komen, maar ook in landen rondom de Middellandse zee worden aangetroffen. Is het bij ons een koude winter, dan trekken de tafeleenden ook wel door naar Frankrijk en Engeland.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig | doortrekker en wintergast in vrij groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Aantallen nemen sinds de jaren tachtig geleidelijk af. Dit lijkt een bredere ontwikkeling, ook in de andere gebieden waar de tafeleend voorkomt is een geleidelijke afname waargenomen.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 1700-2100 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 63.000 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

's Winters zijn er grote aantallen waar te nemen op de Randmeren, het Markermeer en het IJsselmeer.

In Europa

De tafeleend heeft een West-, Centraal- en Oost-Europese verspreiding.

Meer informatie


Bescherming

De tafeleend wordt in verschillende Europese landen bejaagd. Andere bedreigingen voor de tafeleend zijn onder meer recreatie op het water, stadsontwikkeling en verslechtering van de waterkwaliteit. Buiten broedtijd gevoelig voor verstoring door waterrecreatie.

Wat wij doen

Vogelbescherming maakt zich sterk voor verbetering van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit in Nederlandse wetlands en in de delta. Daar profiteert een soort als de tafeleend van.

Wat kunt u doen

Probeer tafeleenden niet te verstoren en bekijk ze op afstand. Zo voorkomt u, zeker tijdens de rui en in de winterperiode, onnodig energieverlies.

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De tafeleend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn tafeleenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de tafeleend is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de tafeleend. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Een groot aantal natuurgebieden die door tafeleenden worden gebruikt als foerageergebied of als slaapplaats is aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal