Lachstern

Gull-billed Tern, Gelochelidon nilotica - Meeuwen (Laridae)

Rode lijst

De lachstern is in ons land een schaarse tot vrij zeldzame doortrekker. Vooral in de kop van Noord-Holland waar te nemen; recent werd een slaapplaats in Groningen ontdekt. Broedde voor het laatst in Nederland in 1958, tot er in 2005 onverwachts weer een nest werd gevonden op het Balgzand bij Den Helder. De lachstern staat op de Rode Lijst. De combinatie voor lachsterns geschikt broed- en foerageergebied is zeldzaam in Noord-Europa.

Herkenning

Vrij grote stern met dikke, zwarte snavel zonder gele punt en vrij brede vleugelbasis en lange vleugels. Duikt niet in het water zoals grote stern, maar vangt insecten in de lucht of pikt ze van de bodem, de vegetatie of het wateroppervlak tijdens trage meeuwachtige vlucht. Bovenzijde lichtgrijs inclusief stuit (grote stern heeft witte stuit), onderzijde wit. Adult zomerkleed heeft zwarte kopkap en in vlucht is een donkere achterrand aan buitenste handpennen te zien. In winterkleed verdwijnt de kopkap en krijgt de vogel een zwarte oorstreek. Jonge vogels (eerste winterkleed) als adult winterkleed, maar met geschubde bovendelen en lichtere snavel. Juveniele vogels missen zwarte oorstreek, maar wordt nauwelijks gezien in Nederland door snelle rui.

Geluid

Alarmroep een schel ke-we ke-we ke-we; vluchtroep gelijkend maar stijgend "ka-WÉk".


33-43 cm, spanwijdte 85-103 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Begint met broeden in mei-juni. Doorgaans 2-3 eieren. Kan als eerste legsel verloren gaat beginnen aan een tweede. Broedduur 22-23 dagen. Broedt op de grond in kleine kolonies van 5-50 paar, maar enkele paren kunnen zich ook vestigen in grotere kolonies van andere sterns en kokmeeuwen. Beide ouders broeden. Jongen vliegvlug na 28-35 dagen, ouders blijven nog tot 3 maanden bij de jongen. Sterfte in deze eerste fase is hoog, onder andere door predatie, en hier wordt veel onderzoek naar gedaan.

Leefgebied

Haalt zijn voedsel veelal op het land in landbouwgebieden. Broedt in schaars begroeide en zanderige terreinen buitendijks op gorzen en slikken.

Voedsel

Een opportunist, eet meer insecten dan andere witte sterns. Kikkers, jonge vogels, sprinkhanen, libellen, spinnen en motten. Deze worden gevangen op geïnundeerde bollenvelden, in sloten en in plasdras gebieden in brak/zoet water langs de kust.

Vogeltrek

Europese vogels verspreiden zich na de broedtijd eerst in allerlei richtingen, en trekken daarna over Spanje en Italië naar West-Afrika (tot Kameroen). Op pleisterplaatsen in Nederland (Noord-Holland, Groningen) verzamelen zich geregeld enkele tientallen vogels in de nazomer.


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De aantallen die jaarlijks in Nederland verschijnen in de nazomer houden verband met het broedsucces in Duitsland en Denemarken.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Eind van de zomer op ondergelopen bollenvelden in de kop van Noord-Holland.

In Europa

Broedgebieden in Noord-Europa beperken zich tot de monding van de Elbe, in het Duitse Waddengebied. In Zuid-Europa broedt hij meer.

Meer informatie


Bescherming

De soort heeft van 1949-56 en in 1958 met zekerheid in ons land gebroed. De kansen op hervestiging zijn gering, aangezien de tot enkele tientallen paren geslonken broedpopulatie in Noord-Duitsland nog steeds erg klein is, ondanks intensieve bescherming. In Zuid-Europa lijkt zich wel een herstel af te tekenen na jaren van verslechtering. In Europa heeft de soort te lijden onder het verslechteren en verdwijnen van leefgebied, vooral veroorzaakt door droogleggen van wetlands, intensieve landbouw, het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, jacht, onnatuurlijke waterpeilen en verstoring van broedkolonies. Wereldwijd geldt de soort vooralsnog niet als bedreigd, ondanks een vermoedelijk neergaande trend.

De lachstern staat in Nederland op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'verdwenen uit Nederland'. Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Download het Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN–criteria.

Wat kunt u doen

De kans om lachsterns als broedvogel weer in Nederland te kunnen verwelkomen is klein. Lachsterns hebben ongestoorde schaars begroeide broedplaatsen nodig in combinatie met extensief gebruikte, kort begroeide kwelders en graslanden met een mozaïek van vegetaties en elementen als sloten, poeltjes en greppels. Daarnaast heeft de lachstern een breed dieet dat zich bijvoorbeeld slecht verhoudt tot het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De lachstern is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn lachsternen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de lachstern is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal