Kuifeend

Tufted Duck, Athya fuligula - Eenden (Anatidae)

Met hun zwart-witte verenpak en kuif zijn de mannetjes van de kuifeend onmiskenbaar. In tegenstelling tot de wilde eend duiken kuifeenden naar hun voedsel. Het gele oog van deze vogel is opvallen. Op de diepere wateren dobberen de kuifeenden graag rond, maar zeker in de winter zijn ze ook in het stedelijk gebied terug vinden. Kuifeenden eten waterdieren die tussen de waterplanten leven. Ook de planten zelf worden gegeten.

Herkenning

Mannetjes zijn opvallend zwart met witte flanken, vrouwtjes overwegend bruin met lichtere flanken. Zowel mannetjes als vrouwtjes hebben een kuif, maar deze is bij mannetjes langer. In vlucht is te zien dat kuifeenden een witte baan over de slagpennen hebben lopen.

Geluid

Man tijdens balts hoge fluitende, gorgelende en trillend geluiden. Vrouw een laag "raah- raah".


40-47 cm, spanwijdte 65-72 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf mei. Eén legsel met 8-11 groengrijze eieren. Als er zich meer dan 14 eieren in het nest bevinden, heeft een ander vrouwtje waarschijnlijk haar eieren erbij gedumpt. Broedduur 23-28 dagen. Vrouwtje broedt de eieren uit. De kuifeend is geen koloniebroeder, maar op een geschikte locatie kunnen zich wel meerdere nesten bevinden op een tiental meters van elkaar. Nesten verborgen in oevervegatie. De jongen zijn nestvlieders en kunnen na 45-50 dagen vliegen.

Leefgebied

Broedt in Europa van Noorwegen tot aan het midden van Frankrijk, in laagland- en steppe-achtige gebieden. Eutrofe wateren van 3-5 meter diep hebben de voorkeur, met eilanden om op te broeden en voldoende vegetatie ter beschutting. De kuifeend komt veel voor op grote zoetwatermeren, reservoirs, vijvers en rustige, langzaam stromende rivieren. In Nederland veel in weidegebieden met sloten en vaarten.

Voedsel

Kuifeenden zijn omnivoor. Ze eten voornamelijk schelpdieren zoals zoetwatermossels, maar ook kreeftachtigen en andere waterdieren die tussen de waterplanten leven, staan op het menu. Ook waterplanten, zaden en granen worden gegeten. Duikt naar voedsel.

Vogeltrek

Nederlandse broedvogels overwinteren voornamelijk in Zuid-Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en op het Iberisch schiereiland. Overwinteraars in Nederland zijn afkomstig uit Centraal- en Noord-Europa. In Centraal en Noordwest-Europa zijn er veel standvogels. Trekkende kuifeenden trekken weg uit hun broedgebied omstreeks september en komen daar weer aan rond april.


Verspreiding en aantal

vrij talrijke broedvogel | gedeeltelijk wegtrekkend | doortrekker en wintergast in groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De algemene populatietrend van de broedvogels is stabiel. Vanaf midden twintigste eeuw groeide het aantal in Nederland snel, maar later stabiliseerde dat. Als niet-broedvogel geen significante aantalsverandering.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 14.000-18.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 220.000 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

De kuifeend is wijdverspreid door Nederland te vinden in sloten, moerassen en op open wateren als het IJssel- en Markermeer.

In Europa

Kuifeenden broeden in het gehele Palearctisch gebied in boreale, gematigde en steppe zones. In Europa strekt het broedgebied zich uit van Noord-Noorwegen tot aan 45 graden NB in het zuiden, ongeveer halverwege Frankrijk.

Meer informatie


Bescherming

Bedreigingen voor deze soort zijn de verdwijning van geschikt leefgebied, een verminderd broedsucces door verstoring en stadsontwikkeling. Wordt in veel landen (o.a. Frankrijk) bejaagd. Buiten broedtijd gevoelig voor verstoring door waterrecreatie.

Wat wij doen

Vogelbescherming maakt zich sterk voor verbetering van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit in Nederlandse wetlands en in de delta. Daar profiteert een soort als de kuifeend van. Dat doen we op verschillende manieren, o.a. via een netwerk van vrijwillige WetlandWachten, die ogen en oren in het veld zijn en rapporteren over negatieve ontwikkelingen en kansen van gebieden.

Wat kunt u doen

De kuifeend is gevoelig voor verstoring al leven ze dicht bij de mens. Probeer dit zo veel mogelijk te voorkomen en bekijk ze op afstand. Profiteert van natuurvriendelijk graslandbeheer en natuurvriendelijke oevers

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De kuifeend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kuifeenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kuifeend is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kuifeend. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Een groot aantal natuurgebieden die door kuifeenden worden gebruikt als foerageergebied of als slaapplaats is aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal