Alle berichten

Door Gert Ottens
Medewerker Vogelbescherming Nederland

Zeldzaam rood: de roodmus

Geplaatst op 17 september 2018

De roodmus is waarschijnlijk één van de minst bekende broedvogels van ons land. Het zal daarom niet verbazen dat hij zeldzaam is en prijkt op de Rode Lijst  die vorig jaar bekend werd gemaakt.

De roodmus ziet eruit zoals hij klinkt, als een rode mus, maar is eigenlijk een vinkachtige. Hij is nieuw op de Rode Lijst van bedreigde Nederlandse broedvogels, maar had eigenlijk al op de vorige rode lijst - in 2004 - moeten staan. Daarop ontbrak de soort toen, omdat hij niet als regelmatige broedvogel werd beschouwd (één van de criteria om op de Rode Lijst te komen). Achteraf gezien was dat waarschijnlijk wel het geval. Een echte zeldzaamheid, hoe dan ook.

Zeer zeldzame broedvogel

Momenteel bestaat de Nederlandse broedpopulatie roodmussen uit hooguit enkele tientallen ‘paren’. En die broeden nog niet eens allemaal succesvol. Daadwerkelijke broedgevallen worden in Nederland maar zelden vastgesteld. Sinds 1990 zijn bijvoorbeeld maar uit zes jaren zekere broedgevallen gemeld en nog eens een tiental meldingen die wijzen op een broedpoging.

Roodmus / Thomas Luiten

Territorium zonder vrouw

Meestal gaat het - naar we aannemen - om ongepaarde roodmusmannetjes die een tijdje zingen maar geen vrouwtje vinden. Daarom is het beter om van territoria te spreken in plaats van broedparen. Tussen 2013 en 2015 werden er daarvan jaarlijks zo’n 12-21 gemeld; verreweg de meeste op de Waddeneilanden en langs de Hollands-Zeeuwse kust. Dit zijn ook de gebieden waar ze tijdens de trek wel eens opduiken.

Kolonisatie

Van oorsprong is de roodmus een oostelijke soort, die halverwege de vorige eeuw vanuit Rusland in onze richting oprukte. In Nederland was het een zeldzame dwaalgast, tot het eerste broedgeval in 1987. Vestiging als broedvogel leek aanstaande en in 1992 werden al bijna 60 territoria gemeld. Vanaf eind jaren negentig ging het echter bergafwaarts, met recentelijk weer een licht herstel. Dit patroon van fluctuaties zien we vaker aan de randen van het verspreidingsgebied van een vogelsoort.

Roodmus / Shutterstock

Overwinteren in Azië

Roodmussen broeden van Nederland oostelijk tot Mongolië en Oost-Siberië. De winter brengen ze door in India, Zuidoost-Azië en China. De dichtstbijzijnde kerngebieden liggen langs de Oostzee. En de ontwikkelingen daar (en in Rusland) werken waarschijnlijk door in de kleine Nederlandse broedpopulatie. Daarnaast is het mogelijk dat de omstandigheden in de trek- en overwinteringsgebieden aan veranderingen onderhevig zijn. Want ook in de meeste andere Europese landen is het aantal roodmussen in dezelfde periode om onbekende redenen afgenomen.

Melancholieke zang

De roodmus is altijd zeldzaam geweest in ons land en zal dat de komende tijd wel blijven. In Nederland is het een soort van met struiken begroeide duinvalleien of moerassen. Deze habitat is op zich ruimschoots voorhanden, maar we zijn en blijven afhankelijk van de situatie elders. Mits ze mee blijven waaien met oostelijke winden kunnen we hopelijk nog lang genieten van de kenmerkende, ietwat melancholieke zang van deze prachtige ‘mussen'. Althans, de enkeling die het geluk heeft er één te horen.

Zang van de roodmus

Meer over

duinen gertottens roodmus bedreigdevogels rodelijst waddengebied

Deel dit bericht

Gerelateerde items

Populair