Navigatie overslaan
Blauwborst / Ruud van Beusekom Alle berichten

Herman Klompprijs 2022 voor Herman van Oosten

Geplaatst op 26 november 2022

De Herman Klompprijs, een prijs voor inspirerend ornithologisch veldonderzoek, is dit jaar uitgereikt aan Herman van Oosten. Hij ontving de prijs voor zijn inspirerende, langjarige veldonderzoek aan insectenetende, veelal bedreigde zangvogels als de tapuit. Met de kennis hiervan is het mogelijk om deze soorten gericht te beschermen. De prijsuitreiking vond plaats in Ede, tijdens de jaarlijkse 'Landelijke Dag' van Sovon Vogelonderzoek Nederland, de Nederlandse Ornithologische Unie en Vogelbescherming Nederland.

Eens in de drie jaar kennen Vogelbescherming, de NOU en Sovon de Herman Klompprijs toe aan een vogelonderzoeker die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor de Nederlandse veldornithologie. De prijs, bestaande uit een geldbedrag en een oorkonde, is ooit vooral ingesteld als aanmoediging voor jonge onderzoekers, maar is in de loop der jaren meer een oeuvreprijs geworden voor onderzoekers met een langere staat van dienst. Omdat Herman Klomp ook een groot pleitbezorger was voor vogelbescherming, hebben publicaties die bijdragen aan de bescherming van vogels voor de toekenning van deze prijs een extra waarde.

Herman van Oosten / Foto: Chris van Turnhout Winnaar Herman van Oosten / Foto: Chris van Turnhout

Onderzoek naar insecteneters

De jury, bestaande uit vertegenwoordigers van Sovon, Vogelbescherming en de NOU, heeft als winnaar van de Herman Klompprijs 2022 gekozen voor Herman van Oosten.

Herman van Oosten doet onderzoek naar de ecologische interacties tussen insectenetende zangvogels en hun voedsel. Hierbij kruipt hij – geheel in de geest van Herman Klomp – zoveel mogelijk in de huid van één enkele vogelsoort. Zoals de tapuit, die als Nederlandse broedvogel op het randje van uitsterven staat. Die focus leidt niet tot alleen tot versmalling, maar juist ook tot verbreding, omdat de ecologie van een soorten niet in isolatie kan worden begrepen en vergelijking met andere soorten veel inzicht geeft.

Tapuitonderzoek in teken van bescherming

Herman van Oosten (1978) is sinds zijn kinderjaren gefascineerd door vogels. Herman studeerde vervolgens biologie in Wageningen, waar hij niet alleen veel over vogels leerde, maar ook onderzoek deed naar cicaden in Californië. Na zijn studie werkte hij een aantal jaren voor Stichting Bargerveen, waarin hij zich kon specialiseren in de ecologie van de kustduinen. Daar kwam hij zijn grote liefde tegen: de tapuit, waarop hij in 2015 promoveerde.

In de laatste bolwerken in de vastelandsduinen en in het Aekingerzand bestudeerde Herman van Oosten broedgedrag, voedsel, broedsucces en populatiedynamiek van de tapuit. Een soort die al lange tijd op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels staat. Het onderzoek richtte zich op welke ecologische factoren ervoor zorgen dat de in Nederland broedende tapuiten zo hard in aantal achteruit gaan. En hoe we de tapuit zouden kunnen beschermen. Het was een zoektocht die niet alleen de ecologie betrof, maar ook een uitstap maakte naar de ecotoxicologie, naar de genetica en naar het trekgedrag van tapuiten.

De ingewikkelde boodschap voor bescherming was dat in de diverse broedgebieden de tapuit tegen verschillende problemen aanloopt. Daarom is maatwerk in beheer en bescherming cruciaal. Herman schreef hierover niet alleen een mooi proefschrift, maar ook een in zijn geheel eigen stijl geschreven monografie over de soort (De Tapuit, Atlas Contact).

Tapuit met kleurringen / Ruud van Beusekom Tapuit met kleurringen op Texel / Ruud van Beusekom

Bevlogen onderzoeker

Herman van Oosten is een bevlogen onderzoeker, die zijn kennis graag overbrengt naar een groter publiek. Zijn publicaties verschijnen daarom niet alleen in Engelstalige vakliteratuur, maar ook in Nederlandstalige tijdschriften. Naast zijn onderzoek aan tapuiten bestudeert Herman ook andere vogelsoorten van zandgronden, zoals graspieper en roodborsttapuit, wat ecologisch interessant vergelijksmateriaal oplevert.

Maar ook nachtegaal en blauwborst, die vaak in de buurt van tapuiten in de duinen broeden. Recent is Herman ook op het eveneens in aantal gedecimeerde paapje gedoken, om wederom door goed ecologisch onderzoek te begrijpen waarom die het tegenwoordig zo slecht doet. En hoe we met beter beheer het paapje kunnen beschermen. Herman doet dat tegenwoordig met zijn eenmansbedrijf Oenanthe Ecologie.

Graspieper / Ruud van Beusekom Graspieper / Foto: Ruud van Beusekom

Voorbeeld voor vogelonderzoekers

De jury vindt Herman van Oosten met zijn enthousiaste, diepgravende onderzoek een mooi voorbeeld voor andere vogelonderzoekers, om ook hun eigen pad te vinden in het onderzoek aan de ecologie van vogels in Nederland. Herman laat zien dat als je je hart verpandt aan een bepaalde soort, en door goed te kijken en lang vol te houden, een waardevolle bijdrage kunt leveren aan de kennis en de bescherming van vogels.

Herman Klompprijs

De Herman Klompprijs is in een prijs om originele publicaties over de ecologie van vogels te eren, waarvan het onderzoek grotendeels is uitgevoerd buiten werktijd. De prijs is ooit vooral ingesteld als aanmoediging voor jonge onderzoekers, maar in de loop der jaren is het meer een oeuvreprijs geworden voor onderzoekers met een langere staat van dienst. Omdat Herman Klomp ook een groot pleitbezorger was voor vogelbescherming, hebben publicaties die bijdragen aan de bescherming van vogels voor de toekenning van deze prijs een extra waarde.

De Herman Klompprijs wordt uitgereikt door Sovon Vogelonderzoek, de Nederlandse Ornithologische Unie en Vogelbescherming Nederland. Herman Klomp (1920-1985) was een gedreven natuurbeschermer en een bekwaam onderzoeker en bovendien oud-voorzitter van de drie betrokken organisaties.

De Herman Klompprijs is dit jaar voor de twaalfde keer uitgereikt. De complete lijst met winnaars is nu:

Winnaars Herman Klompprijs 

  • 1986 Rob Bijlsma, Peter Meininger, Wim Mullié 
  • 1989 Theunis Piersma 
  • 1993 Kees Camphuysen 
  • 1995 Ben Koks 
  • 1998 Fred Koning & Joop Jukema 
  • 2001 Boena van Noorden 
  • 2005 Bennie van de Brink 
  • 2009 Leo Zwarts 
  • 2012 Jan van der Winden 
  • 2015 Raymond Klaassen 
  • 2019 Ingrid Tulp 
  • 2022 Herman van Oosten

Alles over akkervogels

Vogelbescherming stelde factsheets samen op basis van alle onderzoeken in binnen- en buitenland. Gratis, voor iedereen die betrokken is of meer wil weten over akkervogels.

Download factsheets

Partner van BirdLife International

Wereldwijd wordt de natuur in hoog tempo vernietigd. Om dat te stoppen zijn er in alle landen sterke natuurorganisaties nodig. Vogelbescherming draagt daaraan bij als Partner van BirdLife International en ondersteunt een aantal partners bij hun ontwikkeling.

Bekijk de video over BirdLife International