Navigatie overslaan
Ooievaar / Hans Peeters Alle berichten

Ooievaar / Hans Peeters Hans Peeters

Door Hans Peeters
oud-hoofdredacteur tijdschrift Vogels

Boekentip: Gewilde Dieren

Geplaatst op 26 februari 2021

In 1989 telde ons land nog slechts één paar ooievaars. Daarmee leek de soort als broedvogel voor ons land afgeschreven. Léék. Want Vogelbescherming startte twintig jaar daarvoor een herintroductieproject. Ooievaars werden in gevangenschap gefokt en jongen uiteindelijk losgelaten in de vrije natuur. Met vallen en opstaan lukte het de soort om zich in het wild uit te breiden. Met als resultaat dat er nu meer dan 1000 paren broeden in ons land.

De ooievaar was een van de eerste diersoorten die in Nederland geherintroduceerd werden. Daarna volgden vele anderen. Niet alleen vogels, maar ook bevers, veldparelmoervlinders, beekprikken, knoflookpadden, zelfs bosmieren en nog veel meer. Over herintroducties van dieren in Nederland verscheen recent een boek. We vragen Louis van Oort, eindredacteur van het boek Gewilde dieren, om een toelichting. We kennen Louis ook als projectbegeleider van Beleef de Lente.

Voor- en tegenstanders

Waarom een boek over vaak besproken en bekritiseerde herintroducties?

“Eigenlijk heel simpel, omdat er nog geen bundeling was over alle herintroducties,” zegt Louis. “Wel van individuele soorten, maar wij wilden een vrij compleet overzicht geven van zowel vissen, insecten en amfibieën als vogels en zoogdieren. Tegelijkertijd wilden we al die bevlogen natuurbeschermers eer aandoen. Mensen die met bloed, zweet en tranen zich inzetten om een bepaalde soort te behouden.”

Bij elke herintroductie zijn voor- en tegenstanders, moet je het dan wel doen? Louis: “We leven in een cultuurlandschap waar weinig meer echt wild is. Het allerbelangrijkste is dat de leefomgeving van dieren zo optimaal mogelijk is. Vervolgens kun je dan gaan zitten wachten totdat beoogde soorten weer eens een keer terugkomen. Soms moet je gewoon een handje helpen, dat ben je de natuur verschuldigd.”

Ooievaar / Hans Peeters

Ooievaar als vlaggenschip

In jullie lijvige boek worden slechts drie vogelsoorten (raaf, ooievaar, korhoen) besproken. Hoe zit dat? “In het algemeen kunnen vogels heel goed voor zichzelf zorgen,” legt Louis uit. “Vogels kunnen vliegen en zich gemakkelijk verplaatsen. Voor heel veel andere dieren geldt dat niet. Komt een vogelsoort onder een absolute minimumgrens dan kan herintroductie juist dat zetje in de goede richting geven.

De ooievaar is het mooiste voorbeeld. Het ooievaarsproject kende ook binnen Vogelbescherming zelf voor- en tegenstanders. Gelukkig hebben gedreven bestuursleden en medewerkers doorgezet. Het succes van meer dan 1000 broedparen had niemand kunnen denken! Maar zeker zo belangrijk was het indammen van DDT-gebruik en het verbeteren van het leefgebied via ‘Ruimte voor de rivier’. Verandert er niks aan de biotoop dan heeft het geen zin. De ooievaar is het mooiste voorbeeld dat een herintroductie zinvol kan zijn. Daarmee is het het vlaggenschip van alle herintroducties.”

Korhoen / Hugh Jansman

Sneltransport voor korhoen

Op stoom geraakt gaat Louis door. “De raaf ging de ooievaar voor en is de eerste geherintroduceerde soort in Nederland. Ook daar was veel kritiek op, want kraaiachtigen liggen niet lekker. Dankzij jarenlange inzet vliegen er nu weer op meerdere plaatsen raven rond.

Het korhoen is een geval apart. In de tweede helft van de vorige eeuw verdween de soort op bijna alle plaatsen, totdat er alleen op de Sallandse Heuvelrug nog enkele overbleven. Met de kennis van toen werd het gebied aangepast, door onder andere heide terug te brengen. De jongen die in die tijd werden geboren stierven door gebrek aan insecten. Inmiddels lijkt men meer grip te krijgen op wat er moet gebeuren en daarom zijn de herintroducties gestart. In Noorwegen werden met vergunning korhoenders gevangen en via sneltransport naar de Sallandse Heuvelrug gebracht en binnen vierentwintig uur vrijgelaten. Men neemt nu maatregelen waardoor het insectenaanbod zal toenemen. Als overbrugging naar een zelfstandige populatie moet je de soort dan een handje helpen.”

Raven / Luc Hoogenstein
Cover Gewilde dieren

Het boek Gewilde Dieren staat vol anekdotes en is voor zowel vogel- als natuurliefhebbers smullen geblazen. De dierenhoofdstukken zijn geschreven door bij de herintroducties direct betrokkenen; informatie uit de eerste hand.

Gewilde dieren – Herintroducties van dieren in Nederland. Louis van Oort, Mark Zekhuis en Luc Hoogenstein, KNNV Uitgeverij, gebonden, 288 pagina’s, prijs € 27,95. Verkrijgbaar via de KNNV Uitgeverij.

Online vogelgids

Ontdek meer dan driehonderd vogelsoorten in één online vogelgids met: vogelgeluiden, tekeningen, foto's, vogelaantallen en meer. In de online vogelgids van Vogelbescherming vindt u vogels die in Nederland voorkomen.  

naar de vogelgids

Vogels kijken: spanning én ontspanning

Buiten zijn en genieten van uw omgeving, de schoonheid van vogels en het bijzondere van hun gedrag gecombineerd met onverwachtse natuurmomenten en de vraag of het lukt om een favoriete soort te ontdekken.

Lees meer

Meer over

boeken korhoen hanspeeters louisvanoort ooievaar raaf

Deel dit bericht