Het juiste riet voor de grote karekiet

Tot 2015 bleef de landelijke populatie van de grote karekieten in omvang dalen, maar sinds rietkragen in kerngebieden beter worden beschermd en hersteld is de populatie stabiel. Florian Bijmold is boswachter ecologie bij Staatsbosbeheer. Hij spreekt met ontzag over de grote karekiet. “Als het hard waait dan houden soorten als de kleine karekiet op met zingen. Maar dat geldt niet voor de grote karekiet. Die tettert daar rustig overheen met z’n onmiskenbare geluid, KARRE-KARRE-KIET-KIET.”

Onder aanvoering van onderzoeker Jan van der Winden is de afgelopen jaren uitgezocht waarom de grote karekiet achteruitging en welke maatregelen effectief zijn om daar iets aan te doen. Die werden in 2025 gepubliceerd in een Leidraad beheer en bescherming grote karekiet.

Mede uit onderzoek met gezenderde vogels werd duidelijk dat het tekort aan broedgelegenheid de zwakste schakel is in het leven van de ‘Nederlandse’ grote karekiet. Het grootste probleem daarvoor is het gebrek aan moerassen en meren, met een zeer gevarieerd waterpeil van 50 centimeter tot 200 centimeter. En de vraat van herbivoren, zoals ganzen, remt dan ook nog de hergroei van riet in de wateren met weinig dynamiek.

In het gebied van boswachter Bijmold kwam het leefgebiedherstel vooral neer op aandacht voor het waterpeil, het weghalen van ruigte en het plaatsen van rasters tegen de ganzen. Dat was niet altijd gemakkelijk. “Houten paaltjes bleken niet bestand tegen de weersomstandigheden. Vanaf een platbodempje zijn er toen handmatig metalen paaltjes geplaatst om een raster te maken tegen de ganzen. Dat was een hele klus. Geklaard door aannemer A. De Jong uit St Jans Klooster. En het heeft gewerkt, het juiste, dikke riet kwam terug. En al is het ene jaar het andere niet, de aantallen van de grote karekiet zijn stabiel.”

Dus als op meer plekken dat dikke stromingsriet terugkomt waar de grote karekiet zijn nesten in maakt, heeft de soort een kans in Nederland, denkt ook boswachter Bijmold. Die daar overigens nog niet helemaal gerust op is, al zijn er goede kerngebieden in de Noordelijke randmeren en de Vechtplassen. “Extra beheer kost natuurlijk toch altijd geld.” Hij hoopt vooral dat ook een partij als Rijkswaterstaat met de uitkomsten van het onderzoek aan de slag gaat. “Ik hoop dat er veel meer oevers rondom het IJsselmeergebied worden ‘verzacht’, zodat daar het goede riet kan ontstaan.”

Die wens van Bijmold is eens te meer belangrijk, omdat intussen is gebleken dat veel jonge grote karekieten uit het buitenland bij ons een kijkje nemen of hier geschikte plekken voor ze te vinden zijn. Als ze die aantreffen, is het goed mogelijk dat er ook buiten de bestaande ‘hotspots’ weer gebroed gaat worden.

Als jezelf eens een grote karekiet wil horen, dan raadt Bijmold het Nuldernauw bij Delta Schuitenbeek aan waar Staatbosbeheer voor de grote karekiet actief is geweest. In het randmeer tussen Putten en Nijkerk, is jaren terug een vooroever aangelegd. Daar ligt nu ook een rietveld waar de grote karekieten zich thuis voelen.

Wel nog even wachten tot eind april, totdat ze teruggekeerd zijn uit hun Afrikaanse overwinteringsgebieden. Bijmold: “Je hebt behalve de grote karekiet op die plek ook kans op een roerdomp, of zelfs een woudaap. Er zijn ook en veel leuke eendensoorten te zien, dus van harte aanbevolen, al moet je rekening houden met wat autogeluiden van de A28 op de achtergrond.”

• Leidraad beheer en bescherming grote karekiet.
• Zie ook vogelbescherming.nl/grotekarekiet.
• Via Nuldernauw | Birdingplaces vind je een goede beschrijving hoe je naar het grote karekieten-gebied kan komen.