Papegaaiduiker

Atlantic Puffin, Fratercula arctica - Alken (Alcidae)

De papegaaiduiker is een opmerkelijke vogel, haast pinguïn-achtig om te zien. De snavel bestaat uit felle kleuren van geel, rood en blauwgrijs. Papegaaiduikers broeden niet in Nederland, maar soms worden ze bij harde aanlandige wind langs de kust gezien; nooit in het binnenland. Wordt vaak als olieslachtoffer gevonden. Broedt op rotseilanden in de Atlantische oceaan.

Herkenning

Als andere alkachtigen grotendeels wit van onderen en zwart van boven; echter zwarte halsband die uitloopt richting nek, en lichtgrijs gezicht met driehoekig, naakt gedeelte rond oog met 'eyeliner'. Meest opvallend een felgekleurde snavel met rood, blauwgrijs en gele lijnen. In vlucht zelfde gedrag als andere alkachtigen, maar opvallend smalle vleugels zonder witte achterrand en witte dijen. In winter wordt gezicht donkergrijs.

Geluid

Geen geluid buiten nestomgeving. Vanuit nesthol lang aanhoudende knorrende klagende 'sirenes'.


26-36 cm, spanwijdte 47-63 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt in kolonies van april tot juni. Heeft 1 legsel met 1 ei. Broedduur 36-45 dagen. Broedt op berghellingen met uitzicht op open zee. Graven meestal nestgangen van 1-2 meter. Nest is een ondiep kuiltje aan het einde van de gang met plantaardig materiaal en veren. Maar broedt ook in rotsspleten en op hellingen met losse stenen. Na het uitbroeden van de eieren volgen nog 38-59 dagen nazorg en opvoeden van de jongen door beide ouders.

Leefgebied

Broedt vooral op eilanden, vaak bovenop, op hellingen met venige grond. Buiten broedtijd op zee, zelden dichtbij de kust.

Voedsel

Hoofdzakelijk vis, maar later in het jaar en 's winters ook ongewervelden.

Vogeltrek

Overwintert voornamelijk van de kust af, maar wijd verspreid in lage dichtheden. Trek richting overwinteringsgebieden is complex; waarschijnlijk overwinteren 4 deelpopulaties in verschillende gebieden, zover zuidelijk als de Middellandse Zee.


Verspreiding en aantal

doortrekker en wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In ieder geval nemen de Britse populaties af door afname van voedsel als gevolg van klimaatveranderingen en overbevissing. Over de trend in Nederland is niets te zeggen vanwege de lage aantallen.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

In Nederland zelden in het najaar en in de winter te zien, zonder de opvallende snavelkleuren.

In Europa

Broedvogel langs de Atlantische kusten van Frankrijk, Groot-Brittannië, IJsland en de Scandinavische landen.

Meer informatie


Bescherming

Het gaat slecht met de papegaaiduiker, de soort geldt als bedreigd. Papegaaiduikers hebben onder meer te lijden onder klimaatverandering, vervuiling van de zee met olie en chemicaliën, door mensen geïntroduceerde katten en ratten die nesten leefroven, het verstrikt raken in vissersnetten, jacht voor consumptie in o.a. IJsland, heftige stormen en het verstoren van broedplekken door recreatie en landbouw.

Wat wij doen

Vogelbescherming pleit voor duurzame visserij en het aanwijzen van natuurreservaten op de Noordzee. Dat doen we zowel op nationaal niveau als bij de EU in Birdlife-verband.

Wat kunt u doen

De papegaaiduiker valt onder de bescherming van het AEWA-verdrag. Nationale overheden hebben daarmee een verantwoordelijkheid voor de bescherming van deze vogel. Dat vraagt om enerzijds het in gang zetten van meer onderzoek om een grotere kennis te verwerven van aantallen en bedreigingen, anderzijds om het nemen van maatregelen tegen bijvoorbeeld niet-duurzame visserij, olievervuiling, de verspreiding van invasieve predatoren en verstorende vormen van recreatie. Bedrijven in deze sector kunnen hierin ook het goede voorbeeld geven. Consumenten kunnen kiezen voor duurzaam gevangen vis en vogels niet te verstoren.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De papegaaiduiker is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn papegaaiduikers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de papegaaiduiker is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal