Middelste bonte specht

Middle Spotted Woodpecker, Dendrocopos medius - Spechten (Picidae)

Een spechtensoort in opmars in Nederland is de middelste bonte specht. Maar het is nog steeds de zeldzaamste in vergelijking tot de grote en kleine bonte specht. Hij is vooral in Oost- en Zuid-Nederland te zien. De middelste bonte specht houdt van oud eikenbos.

Herkenning

Lijkt op de grote bonte specht maar iets kleiner. Wit gezicht met in wit geïsoleerd oog. Rode pet in alle kleden, niet afgezet aan onderzijde met zwart. Zalmroze 'broek', flankstreepjes. Zwart-witte vleugels met grote witte schoudervlek. Wat verwarrend kan werken met nog niet volwassen grote bonte spechten.

Geluid

Roffelt zelden, en twee-drie keer kort achter elkaar. Territoriale roep klagend, als havik of gaai.


22-24 cm, spanwijdte 33-34 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt van eind april tot begin juni. Heeft meestal 1 legsel van 5-6 eieren. Broedduur: 11-14 dagen. Ze hergebruiken vaak hun nestholte, die zich zowel in hardhouten als zachthouten loofbomen kunnen bevinden. Nesten kunnen, ook in Nederland, op goede plekken dicht bij elkaar liggen, binnen 250 meter of minder. De jongen bevinden zich 20-23 dagen op het nest.

Leefgebied

De middelste bonte specht heeft een grote voorkeur voor oud loofbos, met bomen met ruwe bast (vooral oude eiken). Ook houden ze van open plekken in het bos. In tegenstelling tot de meeste spechten zoekt de middelste bonte zijn voedsel vaak op de horizontale en ook wel dunne takken.

Voedsel

Insecten, rupsen, maar ook bessen en noten.

Vogeltrek

De middelste bonte specht trekt niet en overwintert bij zijn broedgebied. Jonge vogels zoeken hun eigen territorium en zwerven uit.


Verspreiding en aantal

zeer schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Voor de jaren negentig was de soort heel zeldzaam. Maar sinds 1996 nestelt de soort jaarlijks in Nederland. Ze nemen sterk in aantal toe, van enkele tientallen naar vele honderden broedparen. Ze trekken steeds meer westwaarts en zijn zelfs op de Waddeneilanden gezien.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 460-550 (in 2012)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij zeldzaam

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In de bossen van Limburg. Laat zich in het voorjaar horen, daarna zwijgzaam. Vaak op grote takken, terwijl de grote bonte specht op de stam zit.

In Europa

Midden- en Oost-Europa. Kom steeds meer naar het westen.

Meer informatie


Bescherming

Na 2000 steeg het aantal middelste bonte spechten. Eerst vooral in het oosten van Nederland, later ook meer naar het noordwesten. Deze uitbreidingsgolf viel ook in Duitsland en België op en werd bevorderd door ouder wordend bos en een extensiever bosbeheer, waardoor er meer dode bomen te vinden zijn. Vermoedelijk ook een klimaateffect (warmere voorjaren).

Wat kunt u doen

Middelste bonte spechten laten zich soms op vetbollen in de tuin zien. Bosbeheerders kunnen de soort tegemoet komen met beheer gericht op natuurlijker en ouder worden van loofbos.

Meer weten?

 


Wet- en regelgeving

De middelste bonte specht is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn middelste bonte spechten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de middelste bonte specht is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de middelste bonte specht. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt in heel Nederland gedurende het broedseizoen bescherming aan de nesten van de middelste bonte specht, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal