Kievit

Lapwing, Vanellus vanellus - Plevieren (Charadriidae)

De kievit is een van de meest kenmerkende (weide-)vogelsoorten van ons land. Hij is onmiskenbaar met zijn kuif, zijn zwart-witte kleed en zijn unieke, opvallend brede vleugels. Deze spelen in de baltsvlucht een belangrijke rol, waarbij de kievitman spectaculaire buitelingen maakt en de zwart-witte ondervleugels van ver zichtbaar zijn. Aan de 'zang' die hij dan laat horen heeft de kievit zijn naam te danken. Ook de vleugels maken een opvallend geluid.

Herkenning

Onmiskenbaar. Zwart-witte onderzijde, opvallende kuif, brede vleugels. Op rug mooie groene en paarse metaalglans. Vrouwtje minder contrastrijk getekend en gekleurd en een kortere kuif. Heeft ook iets spitsere vleugels dan het mannetje. Buiten broedtijd lijken geslachten sterk op elkaar en heeft de kievit een lichte keel.

Geluid

Snijdend en scherp. Aan de 'zang' die de kievit laat horen, heeft hij zijn naam te danken. Ook de vleugels maken een opvallend geluid.


28–31 cm, spanwijdte 82–87 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Territoriaal, vaak semi-koloniaal. Man heeft soms meerdere vrouwtjes. Nest een kuiltje in de grond, bekleed met strootjes. Eileg van begin maart tot in juni, piek eind maart tot begin mei. Eén tot twee broedsels per jaar, meestal 4 eieren. Vooral het vrouwtje broedt. Broedduur 26-29 dagen. Jongen (nestvlieders) zijn met 35-40 dagen vliegvlug. Verdedigen nest met verve tegen belagers, waardoor andere soorten graag onder de beschermende paraplu broeden.

Leefgebied

Leeft in zo open mogelijk landschap, vrijwel uitsluitend agrarisch gebied (graslanden en akkers). Zeer kleine aantallen broeden nog steeds in duinen, op kwelders en op natte heide en hoogveen. Bereikt de hoogste dichtheden in Laag-Nederland in vochtige, open graslanden en in Hoog-Nederland in boerenland met een afwisseling van maïs en gras. Broedt graag in kort gras, afgewisseld met kale plekken. Buiten de broedtijd vooral in open grasland- en bouwlandgebieden, ook wel in zeer ondiep water.

Voedsel

Allerlei ongewervelden die op of vlak onder de grond leven. Vooral regenwormen, maar ook allerlei soorten insecten en hun larven, spinnen, slakjes. Oogjager, zoekt voedsel op kenmerkende plevierenwijze: lopen, stilstaan, pikken etc. Gebruikt ook gehoor om prooi te vinden. Foerageert ook tijdens maanlichte nachten, eet dan vooral regenwormen. Trappelt met tenen naar voren om wormen naar de oppervlakte te lokken

Vogeltrek

Noordelijke delen van omvangrijk broedgebied worden geheel verlaten. Korte en middellange afstandstrekker, pendelt heen en weer met vorstgrens. In zachte winters overwinteren grote aantallen in ons land. Bij vorst trekken veel kieviten naar Engeland en Frankrijk. Noordelijkste broedvogels trekken tot in Noord-Afrika. Trekt al in mei, dit zijn mislukte broedvogels. Meeste trek in oktober-november, in het voorjaar in februari en vooral maart. Trekt over een breed front, zowel 's nachts als overdag.

Help mee en stuur supermarkten een kaartje

Voor het eerst te koop bij Jumbo en binnenkort bij Deen, Plus en Poiesz: Weide Weelde zuivel, geproduceerd door boeren die rekening houden met weidevogels. Door de yoghurt, melk en karnemelk van Weide Weelde te kopen kan u direct bijdragen aan meer bloemrijke weiden. Laat Albert Heijn en andere supermarkten weten dat u ook melk van rijke weides wilt.

Verspreiding en aantal

zeer talrijke broedvogel | wegtrekkend | doortrekker en wintergast zeer groot aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 200.000-300.000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 720.000 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Verspreiding

Neemt als broedvogel af in aantal, met minder dan 5% per jaar. Buiten de broedtijd is er geen trend.

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Nog steeds in grote delen van Nederland broedvogel van open, agrarisch landschap. Hoogste dichtheden in echte weidevogelgebieden, zoals Waterland (NH) en Eemland (U). Buiten de broedtijd in grote groepen in open boerenland.

In Europa

Broedt in grote delen van Europa, maar nauwelijks in het Middellandse Zeegebied en in het uiterste noorden.Grootste aantallen in landen met gematigd klimaat.

Meer informatie


Bescherming

Europees gezien is de populatie nog niet bedreigd, maar in veel Europese landen wel en staat de kievit op de Rode Lijst. Heeft vooral te lijden van intensivering van landbouw (vaak en vroeg maaien, lage waterpeilen, toenemende eenvormigheid van graslanden). Nevenoorzaken van de achteruitgang zijn stadsuitbreiding en toename predatie. Wordt nog steeds bejaagd in o.a. Frankrijk.

Wat wij doen

  • Vogelbescherming laat met haar Weidevogelboerennetwerk zien hoe je weidevogels (zoals de kievit) en natuurvriendelijk boeren kunt combineren. Ook pleiten we voor kerngebieden voor weidevogels, met effectieve inzet van agrarisch natuurbeheer.
  • Met de campagne Red de Rijke Weide streeft Vogelbescherming naar 200.000 ha bloemrijke weide in 2020. In Europees verband werkt Vogelbescherming samen met BirdLife Partners om het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid om te vormen naar een natuurvriendelijker beleid.
    Vogelbescherming pleit al lang voor een totaalverbod op rapen van kievitseieren.
    Om nog betere beschermingsmaatregelen te kunnen voorstellen vindt in 2016 tijdens het Jaar van de Kievit onderzoek plaats naar de overlevingskansen van kuikens in Nederland.

Wat kunt u doen

Iedere vogelaar kan in het voorjaar helpen met weidevogelbescherming. Neem contact op de plaatselijke agrarische natuurvereniging of met het landschapsbeheer in uw provincie. Als landbouwer kunt u zich aansluiten bij de lokale natuurvereniging. Beheermaatregelen voor de kievit heeft Vogelbescherming in een handige factsheet geplaatst.

Meer weten?

Actuele berichten

Downloads


Wet- en regelgeving

De kievit is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kieviten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kievit is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kievit. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt gedurende het broedseizoen in heel Nederland bescherming aan de nesten van de kievit, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Verschillende natuurgebieden die door de kievit worden gebruikt als foerageergebied en/of slaapplaats zijn aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998, maar niet hun voornaamste broedgebieden. Een deel van de broedgebieden wordt beschermd op provinciaal niveau via de ruimtelijke ordeningswetgeving en/of via regelingen voor agrarisch natuurbeheer.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal