Houtsnip

Woodcock, Scolopax rusticola - Strandlopers (Scolopacidae)

De houtsnip is een unieke steltloper omdat hij leeft in bos. Zijn camouflage is perfect. Baltst in de schemer waarbij hij met vertraagde, stijve vleugelslag in grote banen over het bos vliegt en knorrende en niesende geluiden laat horen. Kan op trek in allerlei bossen en bosjes worden gezien, waarbij vaak met luid klepperende vleugelslagen opvliegt. Als er sneeuw ligt komt hij zelfs wel in stadstuinen.

Herkenning

Plompe, bruine steltloper met lange snavel, korte poten en brede, afgeronde vleugels. Tekening van dorre blaadjes. Brede, opvallend dwarsbanden op kruin. Fijn gebandeerd op onderzijde. Opvallend grote, donkere ogen. Vliegt bij verstoring klepperend op vanaf de bosbodem.

Geluid

Alleen tijdens balts te horen. Zacht knorrend, afgewisseld met luide 'nies'.


33-35 cm, spanwijdte 56-60 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Mannetjes baltsen over grote oppervlakten. Activiteitengebieden overlappen. Paarbinding zwak, valt al na korte tijd uiteen; man paart met meerdere vrouwtjes. Broedt op de grond. Legtijd eind maart tot eind juli, piek eind maart en eerste helft april. Eén tot twee broedsels per jaar, meestal 4 eieren, broedduur 21-24 dagen. Alleen vrouw broedt en zorgt voor jongen. Jongen nestvlieders, na ca. 30 dagen vliegvlug, maar worden nog enkele weken verzorgd.

Leefgebied

Houtsnippen broeden in bossen van gewoonlijk tenminste enkele tientallen hectares groot. Ze hebben een voorkeur voor bos met open plekken, een plaatselijk natte bodem en een dikke humuslaag. Zeer droge bossen op arme zandgronden zijn vaak niet of dun bezet, uitgestrekte landgoedbossen zijn dat vaak wel. Buiten de broedtijd ook in kleine bosjes, singels en dichte struwelen (in de duinen bijvoorbeeld). Ook wel in tuinen, vooral bij vorst.

Voedsel

Voornamelijk regenwormen, vooral buiten de broedtijd, maar ook insecten zoals kevers, oorkruipers, duizendpoten. Ook spinnen, naaktslakken, bloedzuigers, pissebedden e.d. Zoekt voedsel op de tast door met de snavel te boren in zachte grond. Zoekt 's nachts ook buiten de dekking van het bos naar voedsel, op weilanden.

Vogeltrek

In Noord- en Oost-Europa volledig trekvogel. De eigen broedvogels trekken vermoedelijk weg naar de Britse Eilanden of Zuidwest-Europa. Doortrekkers uit een gebied tot ver in Noord-Rusland passeren ons land op weg naar dezelfde gebieden. Doortrek vooral tussen half oktober en eind november. Overwintert ook in ons land. Een vorstinval kan op de Waddeneilanden en langs de Hollands-Zeeuwse kust tot concentraties leiden. Trekt 's nachts, soms overdag.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | wegtrekkend | doortrekker en wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Omdat de houtsnip zo moeilijk is te tellen, is er geen betrouwbare trend vast te stellen. Is echter in bepaalde gebieden (Veluwe, duinen) achteruit gegaan in aantal; andere gebieden zijn na 1975 bezet als broedvogel (Flevoland)

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 2000-3000 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In de bossen van Flevoland en op de Waddeneilanden kunnen in de schemer baltsende houtsnippen worden gezien, van maart tot en met juni. Buiten de broedtijd in principe overal waar bos is, maar vooral aan de kust.

In Europa

De houtsnip komt in alle boreale en gematigde gebieden van het Palearctisch gebied voor: van Fenno-Scandinavië tot in Noord-Spanje. In de Zuid-Europese landen rond de Middellandse Zee broeden nauwelijks houtsnippen. De grootste aantallen broedvogels zijn te vinden in Rusland, Wit-Rusland, Finland en Zweden.

Meer informatie


Bescherming

Europees gezien niet bedreigd, heeft een wereldpopulatie van 10 - 26 miljoen exemplaren. Belangrijkste bedreigingen in het broedgebied is versnippering en verdroging van bossen. Buiten broedtijd speelt verdwijnen van permanent grasland en de intensivering van graslandgebruik de soort parten. Wordt volop bejaagd in veel Europese landen; niet meer in Nederland. Grootste aantallen worden geschoten in Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje en Italië.

Wat kunt u doen

Houtsnippen profiteren van natuurlijk bosbeheer, vernatting van bossen en extensivering van graslanden in de buurt van bossen.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De houtsnip is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn houtsnippen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de houtsnip is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de houtsnip. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt gedurende het broedseizoen bescherming in heel Nederland aan de nesten van de houtsnip, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal