IJsduiker

Great Northern Loon, Gavia immer - Duikers (Gaviidae)

De ijsduiker is een grote duiker met een grote, stevige snavel. IJsduikers zijn in Nederland voornamelijk in de winter te zien, langs de kust maar ook soms in het binnenland. Ze komen vaak vanuit IJsland en overwinteren langs de kust van Noordwest-Europa. Soms komt er een vogel in het binnenland terecht en is dan vaak goed te zien op plassen of rivieren.

Herkenning

Grote forse duiker met grote, dikke snavel en steil voorhoofd. Aanzienlijk groter dan roodkeel- en parelduiker. In vlucht zijn de grote, ver uitstekende poten opvallend. Wordt in Nederland vaak in winter gezien, in onvolwassen- of winterkleed, waarbij verschillen met andere duikers minder duidelijk zijn. Grofweg wit van onderen, donkergrijs van boven. Vaak is één van de beste kenmerken een donkere halsband die vanaf de achterkant van de nek naar voren uitsteekt, en een witte inkeping hierboven.

Geluid

Alleen vocaal in broedgebied, een zeer luide en fraaie klagende zang, stijgend; roep een lachend "coe-wah-ah-ah".


69-91 cm, spanwijdte 127-147 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Begint in het zuiden van zijn broedgebied in mei, in het noorden afhankelijk van de dooi. Heeft 1 legsel met 2 eieren, soms een meer of minder. Het nest is niet veel meer dan een hoop plantaardig materiaal. Broedduur 24-25 dagen. Na 70-77 dagen zijn de jongen vliegvlug.

Leefgebied

De ijsduiker broedt aan diepe meren in bossen en op de toendra. Buiten het broedseizoen is de ijsduiker te vinden op zee langs de kust, en relatief vaak op meren en plassen in het binnenland.

Voedsel

Vis, kreeftachtigen, in broedtijd ook grote waterinsecten. Is een uitstekende duiker en kan minutenlang onder water blijven om achter vis aan te jagen.

Vogeltrek

Trekt na het broedseizoen richting open zee, riviermondingen en baaien. Doordat de populatie van IJsland minder trekdrang heeft, en vogels eerder richting Atlantische Oceaan trekken (zuidelijk tot Iberisch schiereiland), komt de soort niet veel voor in Nederland. Vliegt laag over het water waarbij uitstekende poten erg opvallen.


Verspreiding en aantal

wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Per jaar worden er enkele ijsduikers in Nederland gezien. Dit varieert per jaar, meestal zonder duidelijke reden.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Noordzee, Zuidpier van IJmuiden. Overwinteraars blijven soms weken op één plek. Ook vrij regelmatig in het binnenland.

In Europa

Broedt in Europa alleen in IJsland. In de winter te vinden langs vrijwel gehele Atlantische kust, en in mindere mate Noordzee.

Meer informatie


Bescherming

De ijsduiker geldt op wereldniveau niet als bedreigd. Heeft wel te lijden onder olievervuiling en kan verstrikt raken in netten.

Wat wij doen

Vogelbescherming pleit voor duurzame visserij en het aanwijzen van natuurreservaten op de Noordzee. Dat doen we zowel op nationaal niveau als bij de EU in Birdlife-verband.


Wet- en regelgeving

De ijsduiker is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn ijsduikers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de ijsduiker is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate als wintergast in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal