Bosuil

Tawny Owl, Strix aluco - Uilen (Strigidae)

De bosuil is de meest voorkomende uilensoort in Nederland en in Europa. Hij bewoont allerlei landschappen, variërend van loof- en naaldbos tot stadsparken en groene woonwijken, waar hij door zijn nachtelijke leefwijze niet altijd opgemerkt wordt. De bosuil broedt overwegend in boomholtes en begint al vroeg in het jaar (februari of maart) met nestelen. Het bekendst is de bosuil misschien nog wel van de spookachtige roep van de mannetjes - graag gebruikt in griezelfilms - die dan wordt beantwoord door het vrouwtje.

Herkenning

De bosuil is ongeveer zo groot als een kraai en heeft een grote ronde kop en grote, brede vleugels. Er zijn drie kleurvarianten, grijs, donkerbruin en roodrood. Bij al deze kleurvormen komen lengtestepen op het verenpak voor. De schouders en vleugels zijn getekend met witte druppels. De ogen zijn zwart. Overdag rusten ze veelal dicht tegen een boomstam aangedrukt. Gedrongen lichaam en relatief grote kop.

Geluid

Man hoog hoe… hoe-hoe-hoe-hoeeee…, met variaties. Vrouw luid ke-wik!


40-42 cm, spanwijdte 93-98 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Legperiode soms al in februari, meestal in maart. Legsel varieert van 1-7 eieren. Meestal 2-4 eieren. In voedselarme jaren geen broedsel. Eén legsel per jaar. Eieren bebroed vanaf het 2e of 3e ei. En wel zo'n broedduur 28-29 dagen. Nest in boomholte, ook nestkasten of ruimtes in gebouwen. Incidenteel op grond of in eksternest. Jongen klauteren soms al na 2 weken, maar meestal later uit het nest en zoeken een veilige zitplaats. Na 3 maanden vliegvaardig.

Leefgebied

Open loofbos of gemengd bos, boerenerven, (stads)parken, groene woonwijken met oude bomen, grote binnentuincomplexen. Plaatselijk ook wel in duingebieden, broedend in konijnenholen. Leefgebied heeft voldoende (oude) bomen, er is heel het jaar voedsel beschikbaar én bereikbaar en er zijn voldoende roest- en broedplaatsen aanwezig. Door de flexibiliteit in prooikeuze kan de bosuil in relatief veel landschapstypen gedijen.

Voedsel

Prooikeuze zeer gevarieerd, voornamelijk allerlei kleine zoogdieren en vogels, tot het formaat jonge konijnen en duiven. Daarnaast ook kikkers en padden, kevers, regenwormen (jongen), incidenteel vis.

Vogeltrek

Uitgesproken standvogel en langdurige paarband. Een paartje bosuilen verblijft heel het jaar in hun territorium. Jongen worden vanaf de herfst afgestoten. Jongen vestigen zich meestal binnen een straal van 50 km van de geboorteplaats.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Aantallen broedparen sinds 1990 afgenomen met minder dan 5% per jaar. In laatste 10 jaar is de stand stabiel.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 4500-5500 (in 1998-2000)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers vrij groot aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Roestende bosuilen worden overdag soms luidruchtig geplaagd door gaaien, mezen en andere kleine zangvogels. Dat kan de waarnemer sturen naar de roestplek.

In Europa

Meest algemene uilensoort in Europa. Ontbreekt in bosarme, droge streken en in sneeuwrijke gebieden en gebergten in Noord-Europa. Ontbreekt in Ierland en op IJsland, komt in de Scandinavische landen alleen in de zuidelijke helft voor. Grootste populaties in Frankrijk, Spanje, Duitsland, Polen en Europees-Rusland.

Meer informatie


Bescherming

Van alle zes broedende uilensoorten in Nederland (kerkuil, steenuil, oehoe, velduil, ransuil) gaat het met de bosuil het meest voor de wind. Hoewel een bosuil bij voorkeur broedt in open loofbos met eiken, neemt hij ook genoegen met kleine bosjes of stadsparken. Zolang er maar ergens grote, oude bomen in de buurt aanwezig zijn. De bosuilen hebben ook duidelijk geprofiteerd van de vele nestkasten die in Nederland zijn opgehangen.

Wat wij doen

Vogelbescherming ondersteunt geregeld soortwerkgroepen die zich inzetten voor roofvogels en uilen.

Wat kunt u doen

Waar geschikt leefgebied voor de bosuil is maar nestgelegenheid ontbreekt, kan een nestkast worden overwogen. Laat de bosuilen daar vooral met rust. Bosuilen kunnen agressief en gevaarlijk uitvallen wanneer je bij het nest komt. Beheer dat gericht is op oud loofbos met veel dode en stervende bomen is het best voor bosuilen.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De bosuil is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn bosuilen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de bosuil is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de bosuil. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van bosuilen zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal