Roodhalsgans

Red-breasted Goose, Branta ruficollis - Eenden (Anatidae)

Wie de verrekijker langzaam over een grote groep overwinterende ganzen laat glijden, kan plotseling oog in oog komen te staan met een kleine maar prachtige gans. Een sierlijke tekening in 't verenkleed, een rode wang, hals en borst en een gedrongen postuur: de roodhalsgans. Tenminste; wanneer de gans van dichtbij te bekijken is, want op afstand gaat de roodhalsgans vrijwel schuil tussen de andere ganzen. Zelfs ervaren vogelaars hebben vaak grote moeite met het ontdekken van 'die ene roodhals' tussen duizenden grazers.

Herkenning

Opvallend sierlijke gans met een ronde kop en kleine snavel, rood 'oor' en hals. Witte vlek aan de snavelbasis en met een donkere/zwarte borst en rug.

Geluid

Roept zacht, onopvallend en erg hoog voor een gans.


53-56 cm, spanwijdte 116–135 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf juni in kleine kolonies; de jongen zijn eind augustus/begin september vliegvlug. Maakt een ondiep nest van planten, bekleed met donkergrijze donsveren en grassen. Eén legsel van zes of zeven eieren, bij uitzondering drie tot maximaal 10 eieren. Het vrouwtje broedt 23 tot 25 dagen, het mannetje bewaakt nest en omgeving. Na 35 tot 42 dagen zijn de jongen vliegvlug.

Leefgebied

Roodhalsganzen broeden op de hoog-arctische toendra's aan de kust of in rivierdelta's. Het leefgebied bestaat uit korte stevige plantengroei met dwergberk en korstmossen. Vaak broeden roodhalsganzen in kolonies, dicht bij het nest van een roofvogel, zoals slechtvalk of ruigpootbuizerd. Deze houden roofdieren op afstand.

Voedsel

Een vegetarisch menu van grassprieten, jonge scheuten van veenpluis en andere groene plantendelen. Ook wel waterplanten (vooral in de winter). In de winter ook oogstresten (mais, granen en aardappelen) op akkers en gras op voedselrijke weilanden.

Vogeltrek

Roodhalsganzen zijn in Europa alleen in de winter waar te nemen. De broedgebieden liggen op de koude Midden-Siberische toendra's. De vogels vertrekken eind september en overwinteren rond de Zwarte Zee, Kaspische zee en het Oeralmeer. In Europa bevinden de grootste concentraties zich in Roemenië en Bulgarije. In Nederland is de roodhalsgans een vrij zeldzame wintergast: van het kleine deel van de roodhalsganzen dat doorvliegt naar West-Europa belandt slechts enkele vogels in Nederland.

Help mee en stuur supermarkten een kaartje

Voor het eerst te koop bij Jumbo en binnenkort bij Deen, Plus en Poiesz: Weide Weelde zuivel, geproduceerd door boeren die rekening houden met weidevogels. Door de yoghurt, melk en karnemelk van Weide Weelde te kopen kan u direct bijdragen aan meer bloemrijke weiden. Laat Albert Heijn en andere supermarkten weten dat u ook melk van rijke weides wilt.

Verspreiding en aantal

wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Over de laatste decennia bekeken neemt het aantal waarnemingen van roodhalsganzen in de winter licht toe.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

De beste kans om een roodhalsgans te zien is in de wintermaanden op de grotere ganzen-pleisterplaatsen. In Zuidwest-Friesland of het Lauwersmeergebied bijvoorbeeld. Steeds vaker tussen rotganzen te zien in het Waddengebied.

In Europa

Geen Europese broedvogel. In de wintermaanden overwinteren grote groepen roodhalsganzen in (het grensgebied van) Roemenië en Bulgarije.

Meer informatie


Bescherming

Bedreigde soort. De wereldpopulatie bestaat uit hooguit 44.000 paar en ook het broedgebied is beperkt van omvang, wat de soort extra kwetsbaar maakt. Gelukkig breidt de soort haar verspreidingsgebied de laatste jaren wat uit naar het oosten, waar grote natuurreservaten zijn veiliggesteld. Jacht is een groot probleem in Rusland en Kazachstan. Overwinterende ganzen zijn ook kwetsbaar. Ze vinden de laatste decennia moeilijker voedsel door meer efficiënte landbouw in de Europese overwinteringsgebieden.

Wat wij doen

Vogelbescherming is, als Partner van BirdLife International, nauw betrokken bij de bescherming van trekvogels. Soorten als de roodhalsgans zijn alleen effectief te beschermen door zowel hun broed- als overwinteringsgebied te beschermen. Vogelbescherming pleit voor meer natuur-inclusieve landbouw en rustgebieden voor ganzen. Bovendien maakt Vogelbescherming regelmatig bezwaar bij overheden tegen onjuiste / onzorgvuldig afgegeven vergunningen voor afschot. Daarnaast bepleit Vogelbescherming maatregelen rondom vliegvelden waardoor ganzen niet massaal te hoeven worden gedood om vogelaanvaringen te voorkomen. Via een netwerk van vrijwillige WetlandWachten houdt Vogelbescherming overal in Nederland de kwaliteit van leefgebieden in de gaten.

 

Wat kunt u doen

  • Houd afstand tot grote groepen overwinterende ganzen om zo verstoring en onnodig energieverlies te voorkomen; bekijk ze op afstand met een verrekijker of, beter nog, een telescoop.
  • Gegevens van ringen of halsbanden kunt u doorgeven via www.goosetrack.org. Zo draagt u bij aan onderzoek (en dus kennis) over het leven van de ganzen.
  • Een ander soort, meer natuurlijke landbouw in Nederland is een gedeelde verantwoordelijkheid van de sector, overheden, voedselproducenten en -consumenten. Alleen op die manier is het mogelijk het landschap zo in te richten dat het massaal doden en verstoren van de agenda gaat. Consumenten kunnen om te beginnen in de supermarkt kiezen voor zuivelproducten die natuurinclusief zijn geproduceerd.
  • Rondom vliegvelden kunnen overheden en andere betrokken partijen meer doen om maatregelen te nemen waardoor ganzen niet op het grote schaal gedood hoeven worden.

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De roodhalsgans is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn roodhalsganzen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de roodhalsgans is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de roodhalsgans. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998, omdat de soort slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voorkomt.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal