Reuzenstern

Caspian Tern, Hydroprogne caspia - Sterns (Sternidae)

Reuzensterns zijn broedvogels van de Zweedse en Finse kusten en het Kaspische Zeegebied. Op doortrek doet een klein deel van deze sterns ons land aan, afkomstig uit het gebied rondom de Oostzee. De reuzenstern heeft een opvallende oranjerode snavel met een zwarte punt en is de grootste stern. Houdt meer van zoet of brak water dan van zout water. Vooral aan het einde van de zomer zijn ze in Nederland te zien in het IJsselmeergebied. Vanaf de jaren zeventig neemt het aantal waarnemingen van deze vogel toe, de laatste jaren (vanaf 2010) werden er meer dan 100 geteld op gemeenschappelijke slaapplaatsen, oplopend tot zo'n 150 vogels.

Herkenning

De grootste stern met een opvallend grote, oranjerode snavel met zwarte punt. Heeft zwarte poten. In winterkleed bijna helemaal zwarte kop. Witte borst, grijze vleugels. Aan de onderkant van de vleugels een zwarte vleugelpunt.

Geluid

De roep is reigerachtig, fel en rauw krre-AHK. In een kolonie kan het lawaai oorverdovend zijn.


48-56 cm, spanwijdte 127 - 140 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Heeft 1 legsel per jaar met 2-3 eieren. Broedt van april-juni. Broedduur 26-28 dagen. Reuzensterns broeden solitair of in kolonies. Het nest is niet meer dan een kuiltje in een zandige of stenige grond. Kuikens blijven 3 dagen in het nest, en zijn na 35-45 dagen vliegvlug.

Leefgebied

Leeft langs de kust, maar ook bij grote meren en plassen. Ze foerageren in het binnenland, maar ook direct langs de kust in deltagebieden, zelden midden op zee. In hun overwinteringsgebieden vliegen ze soms nog meer het binnenland in, langs grote rivieren.

Voedsel

Het voedsel bestaat voornamelijk uit kleine en middelgrote vissen. Soms ook eieren/jongen van andere vogels en aas.

Vogeltrek

Vanuit de broedgebieden in Zweden en Finland trekken reuzensterns na het broedseizoen langzaam over centraal Europa naar vooral West-Afrika waar ze overwinteren. Er blijven wat vogels hangen op het Iberisch schiereiland en in Marokko. In Nederland vooral in augustus-september tijdens de doortrek naar het zuiden waar te nemen. In het voorjaar passeren hier lage aantallen tussen medio april en medio mei.


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Geen Nederlandse broedvogel. Vanaf 1989 in Nederland een significante toename tijdens de trek met meer dan 5% per jaar.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 85 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

De Steile Bank (Friese IJsselmeerkust), het Lauwersmeer en het wad bij Paesens zijn bekende slaapplaatsen. Daar tellen vogelaars voor Sovon in augustus het aantal reuzensterns.

In Europa

Reuzensterns zijn broedvogels van de Zweedse en Finse kusten en het Kaspische Zeegebied.

Meer informatie


Bescherming

De reuzenstern geldt internationaal niet als een bedreigde vogel. Zowel in Europa als in Noord-Amerika is de trend positief. Kolonies kunnen vaak opnieuw gebruikt worden, maar reuzensterns zijn zeker vroeg in het broedseizoen erg gevoelig voor verstoring en kunnen dan de wijk nemen. Verder heeft de soort lokaal te lijden onder het wegnemen van eieren, overstromingen, vegetatiesuccessie en van vervuiling van het water met chemische stoffen.

Wat wij doen

Vogelbescherming maakt zich in Nederland voor en achter de schermen sterk voor Natura 2000-gebieden. Dat zijn de meest belangrijke natuurgebieden die beschermd zijn volgens de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. In zulke gebieden kunnen ook reuzensterns tijdens hun doortrek rusten en foerageren. Vooral in het IJsselmeergebied heeft Vogelbescherming er mede voor gezorgd dat er is opgetreden tegen jarenlange overbevissing.

Wat kunt u doen

Overheden, visserijsector en natuurbeheerders kunnen ervoor zorgen dat er voldoende vis in het IJsselmeergebied te vinden is en dat er voldoende rustplekken zijn voor de reuzenstern.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De reuzenstern is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn reuzensterns beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de reuzenstern is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Drie natuurgebieden die door reuzensterns worden gebruikt als foerageergebied of als slaapplaats zijn aangewezen en beschermd op grond van hoofdstuk 2 van de Wet natuurbescherming. Het gaat om IJsselmeer, Ketelmeer & Vossemeer en Lauwersmeer. Voor deze gebieden gelden strenge regels voor alle plannen, projecten en andere handelingen die mogelijk significante negatieve effecten kunnen hebben op de natuurwaarden waarvoor het gebied is aangewezen.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal