Morinelplevier

Eurasian Dotterel, Charadrius morinellus - Plevieren (Charadriidae)

De morinelplevier is een zeer schaarse doortrekker, die vooral in het voorjaar op vaste pleisterplaatsen op uitgestrekte akkers wordt gezien. Broedvogel van noordelijke hoogvlakten; de verrassing was groot toen in de jaren zestig er nesten werden gevonden op akkers in de Noordoostpolder en in Oost-Flevoland. Het bleef echter bij incidenteel broeden. Morinellen zijn vaak tam.

Herkenning

In prachtkleed in het voorjaar onmiskenbaar. Brede witte wenkbrauwstreep contrasteert met donker petje. Grijze rug, hals en borst, witte borstband, roodbruine buik en flanken overgaand in donkerbruine buikvlek. Vrouwtje is feller gekleurd en getekend dan het mannetje. Lijkt in najaar meer op kleine goudplevier; let dan vooral op de borsttekening.

Geluid

Zacht fluitend, met een brom erin.


20-22 cm, spanwijdte 57-64 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Paarvorming vindt plaats op gemeenschappelijke baltsplaatsen. Vrouwtje kan meerdere mannetjes hebben en twee soms drie legsels produceren. Mannetje neemt volledige broedzorg op zich. Nest bestaat uit een kuiltje in de grond, bekleed met wat mos of korstmos. Legtijd van half mei tot begin juli. Legsel bestaat uit meestal drie eieren. Broedduur 21-29 dagen, meestal broedt alleen mannetje. Bij meerdere legsels van één vrouwtje broedt het vrouwtje vaker. Jongen zijn nestvlieders en vliegvlug na 19-30 dagen.

Leefgebied

Op voorjaarstrek vrijwel uitsluitend akkers met veel kale grond of heel kort gewas. Op najaarstrek ook op groene stranden, kwelders en braakliggend terrein. Vaak plaatstrouw aan doortrekgebieden. Broedt op hoogvlakten en vlakke berghellingen die schaars begroeid zijn met mos en korstmos en met veel stenen. In Nederland voormalige broedvogel van akkers met veel kale grond.

Voedsel

Vooral insecten en hun larven (veel kevers, vliegen), spinnen en andere geleedpotigen; daarnaast ook wel slakjes, regenwormen. Soms bessen. Net als andere plevieren oogjager, zoekt naar voedsel op de grond of net onder de oppervlakte. Foerageert op plevieren-manier (lopen-stoppen-pikken, etc.) maar loopt veel grotere afstanden tussen het pikken dan andere plevieren. Zoekt ook in maanlichte nachten naar voedsel.

Vogeltrek

Trekt in breed front en gebruikt traditionele pleisterplaatsen. Trekt in herfst waarschijnlijk in non-stopvlucht naar Noord-Afrika. Trek van begin augustus tot half oktober, in Nederland vooral half augustus-half september. Voorjaarstrek in West-Europa van half april tot eind mei. Pleistert dan vaak dagenlang. Trekt zowel overdag als 's nachts.


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Verdwenen als broedvogel. Lijkt als doortrekker wat afgenomen te zijn. Er zijn steeds minder pleisterplaatsen bekend, en vele zijn verlaten (Flevoland). Mogelijk dat de vogels over ons land vliegen zonder te pleisteren.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Laatste jaren is de Polder Eierland op Texel in mei de beste plek om morinellen te zien.

In Europa

Broedt in Schotland, Fenno-Scandinavië en Noord-Rusland. Soms in zeer klein gebergten in Midden-Europa (Alpen, Pyreneeën, Apenijnen, Karpaten), en zelfs een korte periode in Nederland, in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Meer informatie


Bescherming

Geldt in Europa niet als bedreigd al lijkt de trend niet positief. Klimaatverandering en jacht zouden de soort nog verder kunnen benadelen.

Wat wij doen

Geen specifieke maatregelen.

Wat kunt u doen

Heeft u als akkerbouwer het vermoeden dat er morinelplevieren broeden op uw land, neem dan z.s.m. contact op met de agrarische natuurvereniging in uw regio.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De morinelplevier is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn morinelplevieren beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de morinelplevier is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de morinelplevier. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998, omdat de soort slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voorkomt.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal