Zieke vogel in de tuin? Dit kun je doen

Verschillende vogels kunnen besmet raken met het geel. Vooral groenlingen zijn vatbaar en er zijn sterke aanwijzingen dat de soort in aantal afneemt door de ziekte. In 2005 bleek het geel uitgebroken in het Verenigd Koninkrijk. Aanvankelijk leken groenling en vink de voornaamste slachtoffers, maar ook andere tuinvogels werden door de parasiet getroffen. De populatie groenlingen in het Verenigd Koninkrijk is vanaf die tijd met maar liefst 75% afgenomen. Ook in ons land laat de groenling sinds 2016 een afname in aantallen zien, het sterkst in stedelijk gebied. Maar ook roofvogels kunnen geïnfecteerd raken door een besmette prooi te eten en jonge duiven kunnen het direct van hun besmette ouders krijgen wanneer ze de kropmelk drinken.

Besmette vogels zijn sloom, vermageren sterk, happen soms naar adem en zijn minder schuw dan normaal. Ze hebben een verfomfaaid verenkleed en soms een viezige snavel. De parasiet veroorzaakt ontstekingen in de mond, keel en krop, waardoor eten en drinken steeds moeilijker wordt. Vaak heeft de vogel een witgele, kaasachtige ophoping in de mondholte en keel; vandaar de naam het geel. Uiteindelijk sterft het de vogel door verhongering of verstikking.

De parasiet verspreidt zich vooral via speeksel en besmet voedsel of water. Vogels raken besmet door onderling contact, bijvoorbeeld door voedseloverdracht van ouder naar jong of van oudervogels onderling. Of een roofvogel eet een besmette prooi. Ook kan water of voer dat uit de bek valt van een ziek dier worden opgegeten door een andere vogel.

De parasiet kan korte tijd buiten het lichaam overleven, vooral in vochtige omstandigheden (zoals nat voer of water), waardoor gedeelde voederplekken een grote rol spelen bij de verspreiding van de ziekte. Het geel is overigens niet gevaarlijk voor mensen, honden en katten.

Je kunt vogels het beste helpen door je tuin natuurlijk(er) in te richten, met planten en struiken die bessen en zaden geven en insecten aantrekken. Op die manier zijn vogels minder afhankelijk van bijvoeren en zo verklein je de kans op ziekteverspreiding.

Wat je altijd moet doen als je voert:

• Als je vogels voert, doe het dan hygiënisch. Zo voorkom je dat ziekten via de voerplaats worden overgedragen.
• Maak voedertafels dagelijks schoon met kokend water.
• Verplaats de voederhuisjes en silo’s regelmatig om te voorkomen dat ziekteverwekkers zich eronder kunnen ophopen.
• Reinig een vogelbad iedere dag, en droog het goed voor je het weer met water vult.
• Geef niet meer voedsel dan vogels binnen één tot twee dagen kunnen opeten, zodat er geen resten blijven liggen waarin ziekteverwekkers zich kunnen ophopen.
• Op een platte voedertafel blijft het voer liggen en wordt het sneller vuil, bijvoorbeeld door speeksel of voedsel dat zieke vogels teruggeven. Bij voedersilo’s speelt dit probleem minder.

Als je een zieke vogel ziet of vermoed dat er tuinvogels dood zijn gegaan:

• Stop gedurende minimaal twee weken helemaal met voeren.
• Werk met rubberen handschoenen bij het schoonmaken en was je handen grondig na afloop, met name voordat je gaat eten of drinken. Gebruik een plastic zakje, of wegwerphandschoenen bij het verwijderen van dode vogels.