Vogels horen in de lucht

Op een grijze ochtend in 2011 werd mij medegedeeld dat moeder (getroffen door een herseninfarct) nooit meer zal kunnen lopen en praten. Een harde klap. Diepbedroefd sjokte ik door een park, ging zitten op een bankje en verborg mijn gezicht. Toen gebeurde iets magisch. Vlak boven mij klonk plotseling een geweldig jubellied vol trillers en rollers. Rrrtprietjiet! Waliedgrietgriet! Prieghnhietwhoolifiet!

Vanuit een boomtop kwinkeleerde een vogeltje uit volle borst. Zo zorgeloos, zo onbevangen, zo mooi. Klanken die rechtstreeks uit de hemel leken gezonden. Een straal zonlicht doorboorde het grijze wolkendek en ik voelde mij weer kalm, blij, gelukkig zelfs.

Dit engeltje, een winterkoninkje, noemde ik ‘Agilouz’ (het omgekeerde van ‘Zouliga’, mijn moeder) en ik bezocht ze om beurten iedere dag. Het vogeltje belichaamde alles wat moeder was kwijtgeraakt: zingen en dartelen. Waar moeder mij de adem benam, gaf het vogeltje mij zuurstof. We werden vrienden.

Daarna ging het snel. Ik kocht een geavanceerde verrekijker en door de lenzen openbaarde zich een duizelingwekkende wereld vol kleuren en geometrieën. In de Biesbosch vielen talloze parels in mijn schoot, koekoeken, groenlingen, staartmeesjes, roodborsttapuiten. Ik raakte bevriend met vele vogelaars, en zoetjesaan kwam ik ook in aanraking met een ondersoort voor wie geldt: de mooiste vogel is de gekooide vogel. De vogelhouders.

Deze ‘houders’ (houden ze wel van vogels?) voorzien hun vaak tropische metgezellen heus wel van water en voedsel, maar sluiten ze op, ringen en fokken ze, kortwieken de vleugels en stellen ze apetrots tentoon in grote beurshallen. Deze houders blijken alomtegenwoordig, vrijwel élk gehuchtje kent wel een vogelvereniging.

Maar je vraagt je af: horen vogeltjes niet gewoon in de lucht? Is het niet doldwaas dat wij vogels (dieren met vleugels) opsluiten terwijl wijzelf (dieren zonder vleugels) kriskras over de aardbol suizen?

Langzaamaan merkte ik hoe iedere aanblik van een kooivogeltje mij niet alleen met afschuw vervulde, maar ook direct herinnerde aan moeders verstikkende gevangenschap. Zag ik een kooivogeltje, zag ik moeder, en letterlijk voelde ik hoe een koude hand mij naar de keel greep. Op zeker moment stuitte ik op een rapport van BirdLife International waarin stond dat op Java het punt was bereikt dat er ‘meer vogels in kooitjes verblijven dan in het wild’. Ik wreef m’n ogen uit. Het stond er echt. Toen knapte iets. En vloog even later de vogel door de kerk: ik besloot om vogels te bevrijden in Indonesië.

Met mijn spaarvarken dwaalde ik maandenlang door sawa’s en kampongs. Duizenden buulbuuls en pita’s keken me dieptreurig aan vanachter tralies. Als de eigenaren beweerden dat ze gelukkig waren omdat ze mooi zongen, zei ik: ‘Ze zingen niet, ze huilen.’

Heel wat Indonesiërs kreeg ik zover hun vogel aan me te verkopen (uiteindelijk zwicht vrijwel ieder mens voor een zak dukaten). De kooi nam ik mee en ze moesten me beloven dat ze geen ander vogeltje kochten. Als ze zich niet aan hun woord hielden, kwam ik als een dief in de nacht terug met een kniptang. Maar altijd liet ik een cadeau achter in de kooi.

Mijn beurs raakte leger en leger, maar mijn hart werd rijker en rijker. Nooit zal ik de momenten vergeten, als het vogeltje weg fladdert, de vrijheid tegemoet, dat tere hartenklopje, die dankbare blik als het zich verheft, snel en vermetel, tot in de weidse toverhemel, die momenten zijn onbetaalbaar.   

Terug naar Nederland. Onze vogelaars zijn altijd zo blij en opgetogen als ze een puttertje of sijsje spotten in de boom. Maar waarom hoor je ze nooit over al die duizenden puttertjes en sijsjes op zolderkamertjes en schuurtjes; de levenslang veroordeelde soortgenoten?

Wie opkomt voor vogels en hun welzijn kan niet langer zwijgen over de intensieve vogelhouderij. Die hoort zijn stem te verheffen tegen de gevederde bio-industrie.

Sinds wanneer is een fraai verenpakje een misdaad die een levenslange strafcel verdient - of kan een hobby nooit crimineel zijn?

Mohammed Benzakour