Navigatie overslaan
Grutto / Jelle de Jong Alle berichten

Grutto / Jelle de Jong

2020: een desastreus broedseizoen voor de grutto

Geplaatst op 14 december 2020

Als het gaat om de toestand van de grutto in Nederland komen we welhaast superlatieven te kort om de zorgwekkende situatie te beschrijven. ‘Desastreus’ is een groot woord, maar geeft precies aan hoe het broedseizoen van onze nationale vogel er in 2020 uitzag. Er kwamen nog minder dan de helft van het aantal jonge grutto’s groot dat nodig is om de populatie te redden. Alle reden dus om nu het Aanvalsplan Grutto op te pakken.

Vanaf 2012 houden weidevogeltellers en -onderzoekers van Sovon, de Rijksuniversiteit Groningen en vele vogelwerkgroepen en agrarische natuurverenigingen in hun gebieden bij hoeveel jonge grutto’s vliegvlug worden, dat wil zeggen: het kuikenstadium voorbij zijn. Met deze tellingen en met behulp van grutto’s met kleurringen kan geschat worden hoeveel jonge grutto’s er in heel Nederland in totaal groot worden.

2020 bleek van de negen jaren sinds 2012 het slechtste broedseizoen te zijn. Van de ca. 10150 grotere kuikens groeiden er slechts ongeveer 4950 op tot de vliegvlugge fase. Om de sterfte van oude vogels te compenseren, zouden dat er echter circa 12.500 moeten zijn. Met dergelijke lage reproductiecijfers koerst de grutto regelrecht af op uitsterven als Nederlandse broedvogel.

Droog voorjaar

De oorzaken van het slechte broedsucces ligt in het weer, en in de grote aantallen roofdieren in 2020. Zo zorgden de zachte winter en het groeizame voorjaarsweer ervoor dat boeren dit voorjaar erg vroeg het gras maaiden. Door de droogte kwam vervolgens de hergroei vaak traag op gang, waardoor er weinig dekking was voor de kuikens. Ook zijn er door de droogte weinig grutto’s vroeg in het jaar begonnen met hun nesten. Juist vroege nesten leveren veel vliegvlugge kuikens op.

Predatie grutto eieren / Jouke Altenburg

Meer roofdieren

In 2019 was er in delen van Noord- Nederland, vooral in Friesland, een veldmuizenpiek. Hierdoor kregen roofdieren zoals marterachtigen, vossen en sommige roofvogels veel jongen. In 2020 was de muizenpiek voorbij, en schakelden de flink gegroeide populaties van de roofdieren over op andere prooien: eieren en kuikens van weidevogels.

Betere bescherming nodig

Het slinken van de populatie grutto’s gaat in een rap tempo en in 2016 heeft Vogelbescherming daarom een klacht bij de Europese Commissie ingediend tegen Nederland. Kern van de klacht is dat Nederland zijn internationale verplichtingen ten aanzien van de bescherming van weidevogels als de grutto en hun leefgebieden niet nakomt. Vogelbescherming hoopt en verwacht echter dat Nederland al voor het einde van de procedure de vereiste maatregelen neemt om weidevogels en hun broedgebieden effectief te beschermen.

Om dat te bereiken zou er volgens Vogelbescherming een programma met heldere doelen – zoals een populatie van 40.000 paar grutto’s in tien jaar tijd – moeten komen. Dat betekent dat er effectieve bescherming moet komen van gebieden die goed zijn voor weidevogels.

Afgelopen maand is het Aanvalsplan Grutto aan minister Schouten van LNV overhandigd met een helder doel: actie en daadkracht voor de grutto! Kort na deze overhandiging is er een Tweede Kamermotie ingediend om dit aanvalsplan te omarmen en vóór 13 januari 2021 uit te werken. De motie werd aangenomen.

Gruttokuiken / Anne-Lieke Struijk

Bepaling van het aantal jonge grutto’s

Hoe weten we nou hoeveel jonge grutto’s er zijn? Dat wordt geschat op basis van wetenschappelijk onderzoek. Jaarlijks worden onder coördinatie van de Rijksuniversiteit Groningen enkele honderden jonge grutto’s van individuele kleurringcombinaties voorzien. Vervolgens wordt tussen half juni en half augustus op verzamelplaatsen gekeken welk deel van de aanwezige jongen kleurringen draagt. Op basis daarvan berekent Sovon Vogelonderzoek Nederland in opdracht van Vogelbescherming het totale aantal gruttojongen dat groot wordt.

Verder lezen rapport: 'Jonge Grutto’s uitgevlogen in Nederland in 2020' (.pdf).

Onze boerenlandvogels

Waar hoor je nog het heldere 'grutto, grutto’? De vogels van het boerenland hebben onze hulp nodig, vóór de allerlaatste vogel of bloem verdwenen is. Onze inzet: meer natuurrijk boerenland.

Hoe kunt u helpen?

Blijf op de hoogte

Ontvang maandelijks de beste artikelen van deze site via e-mail. Tuintips, mooie vogels, nieuws over Vogelbescherming en vogels beschermen.

Aanmelden Vogels digitaal

Meer over

weidevogels vogelonderzoek boerenlandvogels aanvalsplangrutto grutto friesland

Deel dit bericht