Graszanger

Zitting Cisticola (Fan-tailed Warbler), Cisticola juncidis - Graszangers (Cisticolidae)

Rode lijst

In Nederland komt de graszanger voornamelijk voor in Zeeuws-Vlaanderen. Het is een zeer wintergevoelige soort die massaal sterft bij langdurige vrieskou. Zijn de winters een aantal jaar zacht dan rukken ze vanuit hun normale leefgebied in Zuid-Europa op naar het noorden en kunnen dan ook Nederland bereiken. Ze houden er een verborgen leefwijze op na, maar zijn goed te herkennen aan de zang, een constant herhaald 'tziep!'-geluid dat ze tijdens een zangvlucht laten horen.

Herkenning

Kleine zangvogel met een korte staart die in opvallende golvende zangvlucht uitwaaiert. Verenkleed zandkleurig met een gestreepte mantel en kruin, aan het uiteinde van de staart bevinden zich zwart-witte stippen. Lichte iris en snavel.

Geluid

Zang een hard, explosief en vrij scherp "tziep", bijna altijd meerdere keren achter elkaar met een korte interval (0,6 - 1 seconde). Roep gelijk aan zang, maar niet herhaald.


10 cm


Deze soort lijkt op:

Vogelbescherming-optiek en andere topmerken

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons ruime assortiment in onze webshop

Leefwijze

Broeden

Heeft een lang broedseizoen van maart - september. Vaak 2-3 legsels per jaar met meestal 4-6 eieren. Broedduur 11-15 dagen. Mannetje bouwt een peervormig nest (met kleine opening aan bovenkant) dat wordt gebouwd in lage begroeiing. Complexe balts met meerdere nesten. In Europa nest wel eens geparasiteerd door de koekoek. Jongen vliegvlug na 11-15 dagen. Daarna nog 10-20 dagen gevoerd door vrouwtje.

Leefgebied

Graszangers hebben een voorkeur voor vlakke droge terreinen zonder bomen, maar met hoog gras, zoals zeggen en biezen. Ook broeden ze in graanvelden.

Voedsel

Grotendeels insecten, met name sprinkhanen, maar ook motten, eendagsvliegen, vlinders, juffers en dergelijke.

Vogeltrek

Grotendeels standvogel, maar verplaatst zich al snel bij veranderingen in weer of habitat, zoals koude-inval, maaien of droogte.


Verspreiding en aantal

uiterst schaarse broedvogel | wegtrekkend

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De graszanger leek zich vanaf 1972 in Nederland te gaan vestigen als jaarlijkse broedvogel. Dit paste in de al tientallen jaren durende noordwaartse uitbreiding van het Zuid-Europese broedgebied. Enkele strenge winters rond 1985 maakten een eind aan deze opmars. Doordat de kou tot diep in Zuid-Europa doordrong, zakte de aanvoer van nieuwe kolonisten weg. Vanaf het jaar 2000 is er een opbloei gaande die in sommige jaren tot meer dan een honderdtal territoriale vogels leidde. Enkele koudere winters rond 2010 zorgden voor instortende aantallen. De verspreiding blijft, in goede en slechte jaren, grotendeels beperkt tot Zeeland, met een prominente plaats voor het Verdronken Land van Saeftinghe.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 18-25 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeldzaam

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Zuidwest-Nederland, met name Verdronken Land van Saeftinghe. Een van de weinige zangers die ook 's winters in zijn habitat is aan te treffen.

In Europa

Broedvogel in Spanje, Italië, Griekenland, Albanië, Kroatië, Zuid- en West-Frankrijk, en lokaal in de Balkan.

Meer informatie


Bescherming

De soort geldt wereldwijd niet als bedreigd. In Nederland broedt een hele kleine populatie vooral in Zeeland. Daarom staat de soort op de Rode lijst van Nederlandse broedvogels. Strenge winters doen aantallen kelderen, maar na een aantal jaren is de soort weer op zijn oorspronkelijke aantal.

Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn. Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Download hier het Basisrapport voor de Rode Lijst Vogels volgens Nederlandse en IUCN–criteria.

Wat wij doen

Geen speciale maatregelen.

Wat kunt u doen

De graszanger profiteert van grootschalige, dynamische natuurgebieden met open, lage vegetaties.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De graszanger is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn graszangers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de graszanger is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3. 1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal