Middelste jager

Pomarine Skua, Stercorarius pomarinus - Jagers (Stercorariidae)

De middelste jager is bij ons een echte kustvogel, die uitsluitend in de herfst wordt gezien en later in het jaar doortrekt dan de kleine jager. Hij broedt op de toendra, waar hij vooral van lemmingen leeft. In goede lemmingenjaren kan de soort aanmerkelijk talrijker zijn en worden veel jonge vogels gezien. Volwassen middelste jagers mét de kenmerkende 'lepels' (verlengde staartpennen) zijn zeldzaam bij ons.

Herkenning

Zwaarder gebouwd dan de kleine jager, met zwaardere borst, bredere vleugelbasis, smallere handvleugel en forsere snavel. Iets kleiner dan zilvermeeuw. Volwassen vogels in broedkleed met verlengde middelste staartpennen, die aan het einde lepelvormig en gedraaid zijn. Lichte en donkere vorm, ook bij jonge vogels. Deze zijn donkerbruin of lichtbruin gebandeerd, en hebben opvallende witte vleugelvlekken op boven- en ondervleugel. Determinatie van jagers is vaak moeilijk, raadpleeg daarom een goede vogelgids.

Geluid

Laag, keffend. Voornamelijk in broedgebied te horen.


Deze soort lijkt op:

Natuurbeleving dichterbij

Door nieuwe broedplaatsen en hoogwatervluchtplaatsen in te richten, creëren we meer rust voor vogels. Tegelijkertijd willen we mensen meer van wadvogels laten genieten. Dit doen we door nieuwe vogelkijkplekken te creëren en gratis vogelherkenningskaarten, de app ‘Wadvogels’, verrekijkeruitleenpunten aan te bieden.

Beleef de waddennatuur

Leefwijze

Broeden

Monogaam en zeer territoriaal; broedt niet in kolonies, maar verspreid over de toendra. Nest een kuiltje op de grond, niet bekleed met nestmateriaal. Legtijd juni. Eén legsel, meestal twee eieren. Broedduur 25-27 dagen. Jongen zijn nestvlieders, vliegvlug na 31-35 dagen.

Leefgebied

Overwintert in tropische en subtropische zeeën, gewoonlijk niet heel ver van de kust. Zoekt vooral gebieden op waar zeewater uit de diepte boven komt en veel voedsel is ('upwellings'). Broedt in Arctische toendra met hoge dichtheden aan lemmingen. Heeft een voorkeur voor laaggelegen toendra met mos en plasjes en voor natte venen met verhogingen.

Voedsel

In de broedtijd vooral lemmingen en woelmuizen, die hij zelfs opgraaft uit hun holen. Daarnaast in mindere mate eieren, jonge steltlopers en hoenders, aas en vis. Leeft in de winter vooral van vis, die hij soms steelt van andere vogels, maar vooral zelf vangt. Doodt ook kleine zeevogels (franjepoten bijvoorbeeld); eet ook aas. Is in staat om ook grote vogels te doden, zoals zilvermeeuwen.

Vogeltrek

Verlaat de Arctische broedgebieden in september, en trekt in de periode september-november vooral naar de zeeën rond de evenaar. Kan ook in de winter nog voor onze kust worden gezien. Trekt overdag, vooral langs de kust. Bij harde noordwestenwind en tijdens invasiejaren soms algemeen langs de kust en dan ook in het IJsselmeergebied. Zeer zeldzaam dieper in het binnenland. Voorjaarstrek, in groepen, vaak over land (niet over Nederland).


Verspreiding en aantal

doortrekker in zeer klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Niet bekend, maar in sommige najaren veel talrijker dan normaal ('invasiejaren').

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Grootste kans langs de kust, bij stevige westen- of noordwestenwind in oktober of begin november. Dan ook goede kans langs de Oostvaardersdijk in Flevoland. Aantallen schommelen sterk van jaar op jaar.

In Europa

Broedt op de toendra's van Noord-Rusland en oostelijker die van Siberië, Alaska en Noord-Canada.

Meer informatie


Bescherming

Trends en aantallen zijn niet bekend; wordt als niet bedreigd beschouwd.


Wet- en regelgeving

De middelste jager is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn middelste jagers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de middelste jager is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de middelste jager. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal