Kleine jager

Arctic Skua, Stercorarius parasiticus - Jagers (Stercorariidae)

De kleine jager is verreweg de algemeenste jager en is vooral in de herfst in Nederland te zien, aan de kust, soms in het binnenland. Hij is de sleutelsoort om de andere soorten jagers te onderscheiden. Komt in twee kleurvormen voor, een donkere en een lichte; tussenvorm is zeldzamer. Valt al op grote afstand op door het opvallende en volhardende jagen achter meeuwen en sterns aan, met als doel om hen van hun voedsel te beroven.

Herkenning

Donkere en valkachtige zeevogel. Middelgrote jager, in volwassen kleed herkenbaar aan iets verlengde, spitse, middelste staartpennen. Jonge vogels donkerbruin of veel lichter; gebandeerd en warmbruin. In alle kleden opvallend witte handpenvlekken, vooral op ondervleugels. Stevige, valkachtige vlucht met lange, spitse vleugels. Ongeveer zo groot als stormmeeuw. Juveniele kleine jagers zijn vaak moeilijk te onderscheiden van middelste en kleinste jagers; raadpleeg daarvoor een gespecialiseerde vogelgids.

Geluid

Nasaal, meeuwachtig. Buiten broedtijd zwijgzaam.


41-46 cm, spanwijdte 110-125 cm


Deze soort lijkt op:

Natuurbeleving dichterbij

Door nieuwe broedplaatsen en hoogwatervluchtplaatsen in te richten, creëren we meer rust voor vogels. Tegelijkertijd willen we mensen meer van wadvogels laten genieten. Dit doen we door nieuwe vogelkijkplekken te creëren en gratis vogelherkenningskaarten, de app ‘Wadvogels’, verrekijkeruitleenpunten aan te bieden.

Beleef de waddennatuur

Leefwijze

Broeden

Territoriaal, meestal solitair, maar in kolonies vlakbij zeevogelkolonies. Broedt op de grond. Legtijd mei-juni. Eén legsel, meestal twee eieren. Broedduur 26-27 dagen. Jongen vliegvlug na 26-30 dagen.

Leefgebied

Open zee en kustwateren, op trek ook wel op binnenwateren (meren, rivieren). Broedt op toendra en hoogvlakten met heide in (sub-)arctische gebieden.

Voedsel

Leeft buiten de broedtijd vooral van vis die hij steelt van sterns en meeuwen door er langdurig achter aan te jagen, net zolang de vis wordt losgelaten of opgebraakt. Steelt ook in de broedtijd voedsel van zeevogels, maar zoekt ook zelf naar voedsel (woelmuizen, lemmingen, zangvogels, jongen van steltlopers, eieren, insecten, bessen). Is niet zo afhankelijk van de lemmingen als middelste en kleinste jager.

Vogeltrek

Verlaat in juli-augustus de broedgebieden, trekt in Nederland vooral in augustus-oktober. Trek vooral overdag, over zee, met concentraties langs de kust. Volgt daarbij trekkende sterns en meeuwen. Bij storm ook wel door binnenland, niet ver van de kust. In Oost-Europa en Azië ook over land. Overwintert in de kustwateren van de zuidelijke oceanen. Snelle voorjaarstrek in april en mei, in Nederland nauwelijks opgemerkt.


Verspreiding en aantal

doortrekker in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Onvoldoende gegevens beschikbaar voor trendanalyse.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In de periode augustus-oktober aan de kust . Bij mooi weer maar vooral bij stevige, aanlandige wind. Kies de ochtend, zoek een vast punt en wacht. Let daarbij goed op achter sterns aanjagende vogels. Bij stormachtige wind uit N en NW vaak op het IJsselmeer te zien, bijvoorbeeld langs de Oostvaardersdijk.

In Europa

Broedt in (sub-)arctische delen van Noord-Europa, van IJsland en Schotland in het westen, tot diep in Rusland in het oosten. Ook aan de Oostzee.

Meer informatie


Bescherming

Wordt wereldwijd niet bedreigd, hoewel vooral zuidelijke populaties (bijvoorbeeld in Schotland) afnemen. Aantalstrends zijn echter niet beschikbaar.


Wet- en regelgeving

De kleine jager is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kleine jagers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kleine jager is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de kleine jager. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt slechts in beperkte mate op doortrek in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal