Zwartkopmeeuw

Mediterranean Gull, Larus melanocephalus - Meeuwen (Laridae)

De zwartkopmeeuw, die lijkt op de kokmeeuw, is een vrij schaarse soort in Nederland. In Nederland komen zwartkopmeeuwen vooral voor in de Delta, maar steeds vaker ook in andere delen van het land (IJsselmeergebied). Het voedsel wordt vooral in open landbouwgebieden verzameld. Zwartkopmeeuwen overwinteren langs de Atlantische kust van Frankrijk, Groot-Brittannië en incidenteel ook Spanje en Noord-Afrika.

Herkenning

Adulte vogels hebben geheel witte slagpennen. Bovendelen zijn lichtgrijs en de onderdelen geheel wit. De kopkap is zwart, met een duidelijk witte oogrand. Bloedrode, dikke snavel, rode poten. Mannetje en vrouwtje zien er hetzelfde uit. 's Winters verdwijnt de kopkap en blijft er alleen nog een donkere 'veeg' over achter het oog. Eerstejaars vogels lijken op onvolwassen stormmeeuwen maar hebben geheel witte ondervleugeldekveren en een lichtere grijze middenbaan op de bovenvleugel. Daarnaast zijn de poten zwart of rood en is de snavel nagenoeg zwart. Eerstejaars vogels krijgen vanaf september al lichtgrijze bovendelen en de donkere 'veeg' achter het oog verschijnt. Tweedejaars vogels lijken al op adulte vogels maar hebben een variabele hoeveelheid zwarte vlekken op de vleugelpunten en vlekkerige kop.

Geluid

Kenmerkende roep is een opvallend en ver dragend, nasaal "kjèw", vrij laag.


37-40 cm, spanwijdte 94-102 cm


Deze soort lijkt op:

Vogelbescherming-optiek en andere topmerken

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons ruime assortiment in onze webshop

Leefwijze

Broeden

Broedt vanaf mei in kolonies waar ze vanaf begin april terugkeren. Dichtstbijzijnde nest gemiddeld 63 cm. Kolonies tot 1000 paren. Soms heeft een enkel paar ook een nest in een kolonie van andere meeuwen. In het westen van Europa beginnen nieuwe kolonies vaak met het broeden van enkele paartjes tussen de kokmeeuwen. Heeft 1 legsel per jaar met meestal 2-3 eieren. Broedduur 23-26 dagen. Nesten zijn kuiltjes in een schaars begroeide ondergrond. De jongen zijn vliegvlug na 35-40 dagen.

Leefgebied

Broedt in kustlagunes, moerassen in open laagland, bij voorkeur met enige vegetatie, over het algemeen vermijden ze kale grond; soms in de kustgebieden op kwelders. Vaak in intensief bewerkte graslanden te vinden.

Voedsel

Veelzijdig in zijn methoden om voedsel te vinden. Zoekt vooral lopend naar voedsel op land en in ondiep water en op slik, maar jaagt ook op vliegende insecten en pikt voedsel uit het water. Voedsel voornamelijk insecten, zoals emelten, kevers, rupsen, maar ook jonge vogels, vis en afval.

Vogeltrek

Grotendeels trekvogel, het grootste deel van de populatie overwintert in het gebied rondom de Middellandse Zee en de Zwarte Zee en aan de kusten van West-Europa. Dagtrekker in losse groepjes, veelal langs de kust. In Nederland komen de broedvogels aan in april. Vanaf juli verlaten ze de kolonies. Weinig doortrek in Nederland, nog het meest in het zuidwesten van het land. De aantallen zijn met name klein doordat Nederland het noordelijkste verspreidingsgebied is.


Verspreiding en aantal

vrij schaarse broedvogel | wegtrekkend

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

De aantallen zwartkopmeeuwen laten een sterk toenemende trend zien. Momenteel ligt het aantal broedparen ruim boven de 2000 en lijkt de groei ook de komende jaren door te zetten. Het delta-gebied herbergt nog steeds het grootste deel van de populatie maar in bijna elke provincie broeden nu zwartkopmeeuwen.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 2000-2060 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Zoetwatermeren in Zeeland, maar ook steeds vaker elders, zoals in Waterland bij Amsterdam en in de Eempolder in Utrecht. Vaak op intensief beheerd boerengrasland. Duikt in wintermaanden soms ook op in steden op tussen andere meeuwensoorten.

In Europa

De populatie in West- en Zuid -Europa is klein, maar groeiende. Komt van oorsprong uit het gebied rond de Zwarte Zee. Ontbreekt in Noord-Europa.

Meer informatie


Bescherming

Op Europees niveau geldt de soort niet als bedreigd vanwege het grote verspreidingsgebied en de stabiele grote populatie. De Europese zwartkopmeeuw-populatie heeft in het verleden wel te lijden gehad van verstoring door recreatie.

Wat wij doen

Vogelbescherming zet zich in voor een meer natuurlijke kustontwikkeling, zoals in de Waddenzee en de Delta. Daarvan kan ook een de zwartkopmeeuw profiteren.

Wat kunt u doen

Terreinbeheerders kunnen maatregelen nemen tegen verruiging en verbossing van het landschap. Op die manier komen er meer geschikte broedlocaties beschikbaar.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De zwartkopmeeuw is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zwartkopmeeuwen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zwartkopmeeuw is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Verschillende broedgebieden en foerageergebieden van de zwartkopmeeuw zijn aangewezen en beschermd als Natura 2000-gebied op grond van hoofdstuk 2 van de Wet natuurbescherming. Dit zijn Haringvliet, Krammer-Volkerak, Nieuwkoopse Plassen & De Haeck, Westerschelde & Saeftinghe en Zoommeer. Voor deze gebieden gelden strenge regels voor alle plannen, projecten en andere handelingen die mogelijk significante negatieve effecten kunnen hebben op de natuurwaarden waarvoor het gebied is aangewezen. De betreffende gebieden zijn te vinden in onderstaande database van het Ministerie van Economische Zaken.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal