Zeearend

White-tailed Eagle, Haliaeetus albicilla - Sperwers (Accipitridae)

De zeearend is een imposante, zeer grote roofvogel ('vliegende deur') van waterrijke gebieden. Leeft van vis, watervogels en ook van aas, vooral als er ijs ligt. Lange tijd een zeldzame wintergast, maar is toegenomen in aantal en broedt tegenwoordig ook in Nederland (vijf paar in 2014). Trage, diepe vleugelslag, maar schroeft vaak in voorjaar, zomer en herfst op thermiek. Meestal solitair, maar op plaatsen met veel voedsel kunnen zeearenden zich concentreren.

Herkenning

Zeer grote roofvogel met brede, gevingerde vleugels, ver uitstekende kop en korte, wigvormige staart. Volwassen vogels met witte staart, lichte kop en gele snavel. Juveniele vogels donkerbruin met lichte vlekken op lichaam, smalle lichte baan op ondervleugels en een grotendeels donkere snavel. Vleugels worden recht gehouden en niet in een V zoals steenarend, buizerd, en bruine kiekendief doen.

Geluid

Hoog keffen, haast meeuwachtig.


74-92 cm, spanwijdte 193-244 cm


Deze soort lijkt op:

Koop uw verrekijker of telescoop bij Vogelbescherming

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons assortiment in de webshop

Leefwijze

Broeden

Territoriaal, maar paren in voedselrijke gebieden kunnen verrassend dicht bij elkaar broeden. Heeft een baltsvlucht. Bouwt zeer groot nest dat vaak jarenlang gebruikt wordt in de kruin van een boom, in boomloze gebieden ook op de grond. Broedt van januari tot in mei (in Arctische gebieden). Eén legsel met meestal 2 eieren. Broedduur 38 dagen per ei, begint na eerste ei met broeden. Jongen vliegvlug na 70-90 dagen; worden nog zeker een maand gevoerd.

Leefgebied

Belangrijk is de combinatie van geschikte (grote, stevige) nestbomen op rustige plaatsen met vis- en watervogelrijke wetlands. Uiterwaarden met moerasbos, loofbossen bij grote meren, delta's met eilanden. In de winter in dezelfde gebieden, maar dan ook wel in grote heide- en hoogveengebieden of uitgestrekte akkers. Kan op trek ook boven bossen en steden worden gezien.

Voedsel

Vooral vis die vlak onder de oppervlakte worden weggeplukt (zonder stootduik in het water, zoals bij visarend). Ook veel watervogels (eenden, koeten, jonge ganzen), maar minder vaak zoogdieren (haas). Daarnaast aas, vooral in winter als er ijs ligt. Lijken log en traag, maar kunnen als ze jagen verrassend snel en wendbaar zijn. Is in staat om een eend in vlucht te slaan en om andere vogels van vis te beroven. Leeft ook van visafval.

Vogeltrek

Volwassen vogels voornamelijk standvogel (behalve in uiterste noorden), maar vooral jonge vogels trekken en zwerven rond. Jonge zeearenden die in Nederland overwinteren komen vaak uit Duitsland waar de populatie sterk is toegenomen.


Verspreiding en aantal

uiterst schaarse broedvogel | jaarrond aanwezig | wintergast in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Als doortrekker en overwinteraar de laatste decennia sterk toegenomen in aantal. Broedt sinds 2006 in Nederland, met in 2014 vijf paar.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 5 (in 2014)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers 25 (in 2005-2010)

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

Beste plekken om zeearenden te zien zijn de Oostvaardersplassen, de oostelijke Randmeren, de Biesbosch en het Lauwersmeer.

In Europa

Broedt vooral in Noord- en Oost-Europa, zuidelijk tot in Turkije. Grootste populaties zijn te vinden in de Noorse fjorden, Noord-Zweden, Finland en Rusland. Sterk toegenomen in Duitsland (honderden paren) en Polen.

Meer informatie


Bescherming

De Europese populatie neemt toe door beschermingsmaatregelen (netwerk Natura 2000-gebieden, bescherming van nesten, aanbieden van niet-giftig voedsel). Wordt lokaal bedreigd door verlies en verdroging van wetlands, verstoring en vervolging, watervervuiling, windmolens en opzettelijke vergiftiging. Moderne bosbouwmethoden reduceren de beschikbaarheid van nestbomen. Door gechloreerde koolwaterstoffen en pesticiden in het milieu kan het broedsucces afnemen, zoals is vastgesteld in het Baltische gebied.

Wat wij doen

Vogelbescherming zit zich in voor een adequate bescherming van Natura 2000-gebieden, onder meer via het netwerk van WetlandWachten. Ook pleit zij voor een zorgvuldige afweging van plaatsing van windmolenparken.

Wat kunt u doen

Beheerders van voor zeearend geschikte natuurgebieden kunnen zorgen voor een ruim aanbod aan geschikte nestbomen, in rustige, voor publiek afgesloten delen. Natuurlijk waterpeil- en visstandsbeheer zijn gunstig voor zeearenden, net als de aanwezigheid van grote aantallen watervogels, zowel in als buiten de broedtijd. Deze kunnen worden aangetrokken door de aanwezigheid van grote oppervlakten ondiep, open water met een groot aanbod aan zaden van waterplanten.

Meer weten?

Actuele berichten


Wet- en regelgeving

De zeearend is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zeearenden beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zeearend is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet en een deel van hun leefgebieden wordt beschermd via de Natuurbeschermingswet 1998.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de zeearend. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

De Flora- en faunawet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten, voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen van vogels. Deze bescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van zeearenden zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Een aantal natuurgebieden die door de zeearend worden gebruikt als leefgebied is aangewezen en beschermd op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. Dit zijn Biesbosch, Lauwersmeer, Oostvaardersplassen en Westerschelde & Saeftinghe.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal