Vorkstaartmeeuw

Sabine's Gull, Xema sabini - Meeuwen (Laridae)

De vorkstaartmeeuw in zomerkleed is een van de mooiste meeuwen die er zijn. Adulte vogels hebben een donkergrijze kopkap en een gele snavelpunt. In Nederland worden ze het meest gezien in de herfst, vooral in september en oktober, bij aanlandige noordwesten storm. Maar meestal vertoeven ze op de Atlantische Oceaan en worden nauwelijks gezien in de Noordzee.

Herkenning

Adulte vogels hebben een donkergrijze kopkap en een gele snavelpunt. De buitenste handpennen zijn zwart, de rug en vleugeldekveren zijn grijs en de driehoek van binnenste handpennen en armpennen die hierbij gevormd wordt is wit. De meeste vorkstaartmeeuwen die in Nederland gezien worden zijn echter jonge vogels. Deze zijn te herkennen aan dezelfde bovendelen, waarbij de rug en dekveren bruinig geschubd zijn in plaats van grijs, en een zwarte eindband op de gevorkte staart. Het gezicht is wit, en vanaf de kruin valt een grijsbruine 'boa' omlaag naar de zijhals.

Geluid

Vrij stil, alleen soms roepend, een sternachtig "ki-k-k-krii".


27-31 cm, spanwijdte 81-87 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt in juni. Heeft 1 legsel met 1-3 eieren, meestal 2. Broedduur 23-25 dagen. Heeft nest in kleine, losse kolonies. Nest van gras op de grond of stenen, vlakbij water. Na uitkomen begeleiden de ouders al na 3 dagen de jongen naar de rand van het water.

Leefgebied

Vertoeft buiten broedtijd op open zee, 's winters aan de noordwestkust van Zuid-Amerika en de zuidwestkust van Afrika. Tijdens broedtijd op de hoog arctische toendra van Siberië en Amerika.

Voedsel

Ongewervelden en kleine visjes, maar in broedtijd geregeld ook landdiertjes zoals springstaarten en spinnen.

Vogeltrek

De vogels die we in Nederland tegenkomen zijn afkomstig uit Oost-Canada en Groenland, en vliegen via de Atlantische Oceaan met een tussenstop van gemiddeld 45 dagen in de baai van Biskaje naar zuidwest-Afrika. Hier blijven ze zo'n 5 maanden voor de kust van Namibië en Zuid-Afrika. In het voorjaar is de kust van Senegal en Mauritanië aantrekkelijk, en vanwege het ontbreken van waarnemingen wordt vermoed dat ze midden over de oceaan terugtrekken naar hun broedgebied.


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In Nederland is een licht stijgende trend te zien in het aantal waarnemingen in het najaar, waarschijnlijk toe te wijzen aan toenemend aantal waarnemers.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Zeldzaam, na najaarsstormen langs de kust te zien. In Nederland bijna alleen maar juveniele vogels.

In Europa

De vorkstaartmeeuw broedt niet in Europa. De dichtstbijzijnde broedgebieden liggen op Spitsbergen en het zuiden van Groenland. Tijdens de trek naar de westkusten van Afrika steekt een deel de Atlantische oceaan over.

Meer informatie


Bescherming

Wereldwijd geldt de soort niet als bedreigd. In Rusland heeft de vorkstaartmeeuw wel te lijden onder jacht en het oogsten van de eieren. Klimaatverandering kan mogelijk een negatief effect op deze soort die vooralsnog in aantal lijkt toe te nemen.


Wet- en regelgeving

De vorkstraatmeeuw is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn vorkstaartmeeuwen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de vorkstaartmeeuw is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voorkomt.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal