Rouwkwikstaart

Pied Wagtail, Motacilla yarrellii - Kwikstaarten (Motacillidae)

De rouwkwikstaart lijkt erg op de witte kwikstaart en wordt ook wel als ondersoort beschouwd. De rug is geheel zwart i.p.v. grijs bij de 'witte' en hij heeft twee opvallend witte vleugelstrepen. In Nederland worden vooral in het voorjaar regelmatig rouwkwikstaarten gezien, met name langs de kust. Soms komen ze ook tot broeden, maar zijn dan vaak gepaard met een partner van de witte kwikstaart. Zuivere paartjes broedende rouwkwikstaarten in Nederland zijn zeldzaam.

Herkenning

Tussen de witte kwikstaarten worden vooral in maart en april egelmatig rouwkwikstaarten gezien, die veel zeldzamer zijn. De volwassen mannetjes zijn bijzonder opvallend en eenvoudig te herkennen. De mantel is fluweelzwart, de flanken donkergrijs en de randen op de vleugeldekveren en de schouderveren zijn breed en wit. Een veel contrastrijkere vogel dan de witte kwikstaart. Vrouwtjes zijn lastiger te herkennen. Deze hebben geen fluweelzwarte, maar een donkergrijze rug en bovendien minder contrastrijke vleugels. En dan komen er in Nederland regelmatig hybride vormen tussen witte en rouwkwikstaart voor, vooral in het westen van het land.

Geluid

Scherp, tweelettergrepig, nagenoeg als witte kwikstaart.


16, 5-19 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

2 tot 3 broedsels per jaar van meestal 4-6 eieren. De eileg loopt vanaf half april tot half juni. Broedduur: 12-14 dagen. De soort nestelt in Nederland vermoedelijk net als de witte kwikstaart in holen en nissen, aan gebouwen maar ook op de grond, in stapels stenen bijvoorbeeld. De jongen zitten 13-14 dagen op het nest en worden na het uitvliegen nog 4-7 dagen gevoerd.

Leefgebied

Rouwkwikstaarten hebben net als witte kwikstaarten een voorkeur voor een open landschap, industrieterreinen, boerenerven, weilanden en andere open plekken waar insecten te vinden zijn.

Voedsel

Kleine ongewervelden. Ze zoeken hun voedsel het liefst in akkers, weilanden en langs waterkanten en rennen of lopen erachteraan, zoals witte kwikstaarten.

Vogeltrek

In het voorjaar - hoofdzakelijk in maart en begin april - via het vasteland van Europa naar de broedplaatsen in Groot-Brittannië, waar de vogel algemeen is. In Nederland wordt de vogel langs de kust waargenomen. Nederland ligt aan de oostrand van het broedgebied. In het najaar gaat de trek vanuit de broedplaatsen in een rechte lijn naar het zuiden richting Noordwest-Frankrijk en verder zuidwaarts naar tropisch Afrika. Najaarstrek wordt vrijwel niet waargenomen in Nederland.


Verspreiding en aantal

uiterst schaarse broedvogel | wegtrekkend | doortrekker in zeer klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

In Nederland enkele tientallen broedparen. Er zijn te weinig gegevens voor een trendanalyse.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen 10-40 (in 2008-2011)
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers zeer klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

In het voorjaar langs de kust, in groepen witte kwikstaarten.

In Europa

Broedvogel van Groot-Brittannië waar de soort algemeen is met zo'n 470.000 broedvogels.


Bescherming

De kleine populatie rouwkwikstaarten is stabiel in Nederland. In Groot-Brittannië waar de vogel algemeen is, staat de rouwkwikstaart niet op de rode lijst.

Wat wij doen

Vogelbescherming heeft geen speciale maatregelen voor de rouwkwikstaart. We zetten ons in voor een natuurlijk platteland met voldoende bloemen, insecten en een hoog waterpeil, onder mee via de campagne Red de Rijke Weide. Van zo'n omgeving profiteert ook de rouwkwikstaart.

Wat kunt u doen

Iedereen kan bijdragen aan een meer natuurlijk platteland. Voor consumenten geldt dat ze kunnen kiezen voor zuivelproducten afkomstig bloem- en kruidenrijke weides. De landbouw kan afzien van bestrijdingsmiddelen zoals neonicotinoïden. Erfbezitters kunnen hun erven natuur- en vogelvriendelijk inrichten. Op die manier zorgen we ervoor dat vogels niet verder in de verdrukking komen.

Meer weten?


Wet- en regelgeving

De rouwkwikstaart is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn rouwkwikstaarten beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de rouwkwikstaart is in Nederland geregeld in de Flora- en faunawet.

Algemene regels

De Flora- en faunawet bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels, waaronder de rouwkwikstaart. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het doden, verwonden, vangen (artikel 9)
  • het opzettelijk verontrusten (artikel 10)
  • het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen (artikel 11)
  • het zoeken, rapen, uit het nest nemen, beschadigen of vernielen van eieren (artikel 12)
  • het bezit, het vervoer en de handel in de vogels dan wel eieren, nesten of producten daarvan (artikel 13)

Uitzonderingen op de verboden zijn onder strikte voorwaarden mogelijk. Daarvoor is een ontheffing of een vrijstelling nodig.

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal