Kleine vliegenvanger

Red-breasted Flycatcher, Ficedula parva - Vliegenvangers (Muscicapidae)

De kleine vliegenvanger is een zeldzame soort die zeldzaam, maar regelmatig op trek wordt waargenomen. Hooguit gaat het om enkele vogels per jaar. De grootste trefkans is op de Waddeneilanden en de Maasvlakte. Soms blijft er in het voorjaar een zingend mannetje een aantal weken aanwezig. Er is nog nooit met zekerheid gebroed in ons land. De dichtstbijzijnde broedplaatsen liggen in Duitsland. De kleine vliegenvanger wordt nog wel eens verward met een roodborst, maar deze laatste heeft geen witte staartzijden en is bovendien iets groter.

Herkenning

Net als alle vliegenvangers vangen ze insecten vanaf een uitstekende tak op een open plek in het bos. Overwegend bruine bovendelen, witte onderdelen, een lichtgele oogring en zwarte staart met witte staartzijden. Volwassen mannetjes hebben in de broedtijd een kleine oranje keelvlek en een grijze kop en zijhals.

Geluid

Zang doet denken aan combinatie die begint met tjiftjaf en overgaat in fitis. Roep o.a. een ratelend, winterkoningachtig "trrrrett".


11,5 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt van mei-juni. Heeft 1 legsel van 4-7 eieren. Broedduur 12-15 dagen. Het vrouwtje broedt de eieren uit. Na 11-15 dagen vliegvlug. Jongen worden nog na uitvliegen 8-10 dagen gevoerd. Ze zijn onafhankelijk na 27-29 dagen.

Leefgebied

In broedgebied oude, open, hoogopgaande bossen met veel loofbomen. Buiten de broedtijd in allerlei bossen en bosjes.

Voedsel

Een breed scala aan met name gevleugelde insecten (vliegen, muggen, maar ook kevers en sprinkhanen.

Vogeltrek

Lange-afstandstrekker. Vliegt vanuit broedgebied zuidoostelijk naar overwinteringsgebied in Oman, Pakistan en India. In de herfst komt hij ook voor ten zuidwesten van de regio in oktober - januari, zuidelijk tot Marokko, Algerije, Tunesië en Senegal, mogelijk zelfs ten zuiden van de Sahara. Trekt alleen of in kleine groepen, in drie voornaamste routes: Over de Balkan en Turkije, over de Kaukasus en Iran, en oostelijk van de Kaspische Zee door Kazakhstan en Tadzjikistan. Keert terug in broedgebied vanaf half april.

Gratis magazine Vogels Dichterbij

Leer de bekendste tuinvogels beter kennen met Vogels Dichterbij. Dit gratis magazine staat boordevol mooie foto’s over vogels kijken en met veel praktische tips over vogels voeren, nestkastjes en vogelvriendelijke tuinen. Bestel Vogels dichterbij meteen en ontvang aantrekkelijke korting op leuke producten

Bestel Vogels Dichterbij

Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Het jaarlijkse optreden is wisselend en lijkt deels samen te hangen met het optreden van krachtige oostenwinden in de trektijd.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen broedvogel in onbekend aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Slechts enkele exemplaren per jaar, beste kans vanaf half oktober op de Waddeneilanden en de Maasvlakte.

In Europa

Broedt in Oost-Europa, westelijk tot op 150 km van de grens in Duitsland, noordelijk tot halverwege Finland en zuidelijk tot Noord-Griekenland.

Meer informatie


Bescherming

De kleine vliegenvanger geldt wereldwijd niet als bedreigd.


Wet- en regelgeving

De kleine vliegenvanger is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kleine vliegenvangers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kleine vliegenvanger is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

De Wet natuurbescherming biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van kleine vliegenvangers zijn niet standaard het gehele jaar beschermd. Nader onderzoek kan nodig zijn, omdat de nesten wel jaarrond bescherming genieten als zwaarwegende feiten of ecologische omstandigheden dat rechtvaardigen. Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal