Kleine alk

Little Auk, Alle alle - Alken (Alcidae)

De kleine alk is een erg kleine zeevogel: ongeveer ter grootte van spreeuw. Het is een zeldzame soort die in afwijking tot de meeste zeevogels ook nog wel eens wat verder in het binnenland wordt gezien, vooral met harde aanlandige wind in de trektijd. Kleine alken kunnen soms dagenlang ronddobberen op een plas of in een haven. De kleine alk is een hoog-arctische zeevogel en de meest noordelijk levende alkensoort, die broedt in enorme kolonies van soms honderdduizenden paren op puinhellingen op onder andere Spitsbergen, Groenland en Jan Mayen. Ze overwinteren in de Noordelijke Atlantische Oceaan, vooral in het westelijk deel, en dichter bij huis in de Noorse Zee en in de Noordzee, vanaf de Doggersbank naar het noorden.

Herkenning

De kleine alk is net als andere alkachtigen een snelle vlieger, die laag rechtlijnig tussen de golven doorvliegt tijdens de trek. Is zeer klein, twee keer zo klein als andere alkachtigen. Heeft een kort, dik snaveltje, witte onderdelen en zwarte bovendelen. wangen, keel en bovenborst in zomerkleed zwart, in winterkleed wit. De tertials hebben witte randen wat de soort onderscheidt van alle andere alkachtigen.

Geluid

Bijna nooit te horen, alleen in kolonies. Geluid een nasaal kekkerend "wek-ek-ek-ek".


17-19 cm, spanwijdte 40-48 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Broedt begint pas begin juni, maar keert soms al vanaf eind februari terug naar kolonie, doorgaans rond begin april. Heeft 1 legsel met 1 ei. Broedduur 28-31 dagen. Broedt in enorme kolonies op berghellingen in het arctisch gebied, niet noodzakelijk aan zee. Het nest bestaat uit kiezelsteentjes met wat plantaardig materiaal. Het ei wordt vier keer per dag om en om wordt bebroed door man en vrouw. Na uitkomst duurt het nog een kleine maand voordat de jongen begin augustus kunnen vliegen.

Leefgebied

Open zee, met uitzondering van broedhabitat.

Voedsel

De kleine alk leeft hoofdzakelijk van plankton welke al duikend vanaf het wateroppervlak wordt gevangen.

Vogeltrek

Legt grote afstanden af; verlaat kolonie in augustus. Trekt overdag, vaak in grote(re) groepen, alleen is daar in Nederland weinig van te merken vanwege lage aantallen. Jaarlijks worden vanaf begin november enkelingen langs de Nederlandse kust gezien bij aanlandige wind. Bij zware stormen worden soms kleine alken binnenlands geblazen, en verblijven dan op willekeurige wateren.


Verspreiding en aantal

wintergast in vrij klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Zowel de broedpopulatie op Spitsbergen en Nova Zembla als de jaarlijkse aantallen in Nederland blijven op een stabiel niveau. In Nederland kan als gevolg van weersomstandigheden het aantal fluctueren.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Na stormen langs de kust, of soms na stormen enkele verdwaalde exemplaren op plassen en meren.

In Europa

Broedvogel van Spitsbergen en Nova Zembla. Belangrijkste overwinteringsplekken liggen in de Barentszzee en de Noorse wateren.

Meer informatie


Bescherming

De wereldpopulatie kleine alken wordt geschat op 12 miljoen paren en geldt niet als bedreigd. De vraag is wel hoe de soort reageert op het smelten van ijskappen en de opwarming van de zee, die negatief zou kunnen uitpakken voor deze soort.


Wet- en regelgeving

De kleine alk is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn kleine alken beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de kleine alk is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

 

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal