Iberische Tjiftjaf
Iberian Chiffchaff, Phylloscopus ibericus - Zangers (Sylviidae)
De Iberische tjiftjaf komt vooral voor op het Iberisch Schiereiland (Spanje, Portugal), met kleine populaties in Noordwest-Afrika. Overwinteren doen de meeste vogels in tropisch West-Afrika, van Senegal tot in Ghana. Deze soort werd lang als een ondersoort van de tjiftjaf beschouwd, maar het bleek een aparte soort met een andere zang, uiterlijk en DNA. In Nederland worden ze steeds vaker ontdekt. In 2025 vond het eerste bewezen broedgeval in Nederland plaats op Schiermonnikoog. Een vrouwtje Iberische tjiftjaf had een nest samen met een ‘gewone’ man tjiftjaf.
Snel naar informatie over:
Herkenning
De Iberische tjiftjaf kun je vooral van de gewone tjiftjaf onderscheiden door roep en zang. Toch zijn er ook wel verschillen in het verenkleed. De bovenzijde heeft een meer groene kleur zonder bruin. Verder heeft de Iberisch tjiftjaf een gelige borst en meer witte buik. Oogt wat langer dan de gewone tjiftjaf en lijkt daarmee wat meer op een fitis.
Geluid
De zang van de Iberische tjiftjaf is omschreven als: “tjip-tjip-tjip-tjip-wiet-wiet di-di-di-di-di”. De roep is een hoog, zacht, dalend “tseeeu”.
10-11 cm
Leefwijze
Broeden
Eileg van medio april tot eind mei, broeden tot in juni (13-15 dagen). 4-5 eieren, soms 6. Het vrouwtje bouwt het nest, een kommetje van plantaardig materiaal, zoals dode bladeren en gras, bekleed met fijner groenmateriaal en veertjes. Het nest wordt dicht bij de grond in dichte begroeiing geplaatst. De kuikens krijgen voornamelijk te eten van het vrouwtje, met af en toe hulp van het mannetje, en vliegen 14-15 dagen nadat ze uit het ei kwamen uit.
Leefgebied
Broedt in uiterste zuidwesten van Frankrijk, op het Iberisch Schiereiland en verspreid in Noordwest-Afrika; hun belangrijkste overwinteringsgebieden liggen in tropisch West-Afrika, vanaf Senegal oostelijk tot Zuid-Mali, Burkina Faso en Noord-Ghana. Tijdens het broedseizoen te vinden in heuvelachtige gebieden met mediterrane beplanting en in meer open loofbossen met dichte ondergroei. Ook boven de boomgrens is de vogel te vinden in het struikgewas.
Voedsel
Niet veel over bekend, maar waarschijnlijk lijkt het menu op dat van de gewone tjiftjaf met vooral kleine insecten, in het najaar aangevuld met bessen en zaden. In Portugal zijn gevallen bekend dat ze als kolibries nectar uit bloemen eten.
Vogeltrek
De Iberische tjiftjaf is een trekvogel, waarbij de meeste vogels overwinteren in tropisch West-Afrika. In Spanje keren de vogels terug vanaf half maart en vertrekken weer vanaf eind augustus tot in september.
Cursus Vogels in Nederland
Verspreiding en aantal
dwaalgast
De CDNA (Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna) heeft besloten om waarnemingen van de Iberische tjiftjaf per 1 januari 2026 af te voeren als ‘beoordeelsoort’. In de afgelopen decennia zijn in Nederland gemiddeld 2,4 Iberische tjiftjaffen per jaar aangetroffen.
Aantallen in Nederland
| Aantal broedparen | 0-5 (2018-2020) |
| Geschat maximum aantal overwinteraars | Aantal onbekend |
| Doortrekkers | Aantal onbekend |
Bron: sovon.nl
Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.
Waarnemingen
Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl
Kijktip
Waarnemingen bekend uit het gehele land. Je moet geluk hebben op plekken met bomen en struikgewas.
In Europa
Broedt in het uiterste zuidwesten van Frankrijk en in Portugal en Spanje.
Meer informatie
Bescherming
Deze soort geldt wereldwijd als niet bedreigd.
Wat wij doen
Vogelbescherming zet zich in voor een algehele verbetering van de natuurkwaliteit in Nederland. Daar profiteren ook dwaalgasten van.
Wat kun jij doen
Verstoor geen dwaalgasten, bijvoorbeeld door je als vogelfotograaf vlak bij een mogelijk broedgeval op te stellen. Respecteer de aanwijzingen van terreinbeheerders. Gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk kunnen belangrijk bijdragen aan een basiskwaliteit natuur in Nederland, waardoor het voor alle vogels aantrekkelijker wordt om in Nederland te verblijven.
Meer weten?
Eropuit met MijnVogelvinder.nl
Wet- en regelgeving
De Iberische tjiftjaf is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn Iberische tjiftjaffen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de Iberische tjiftjaf wordt in Nederland geregeld door de Omgevingswet.
Algemene regels
De wet verbiedt het om zonder omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit:
- vogels opzettelijk te doden of vangen;
- nesten, rustplaatsen en eieren van vogels opzettelijk te vernielen of beschadigen of nesten weg te nemen;
- eieren van vogels te rapen en onder zich hebben;
- vogels opzettelijk te storen;
- vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan in bezit te hebben, te vervoeren en in de handel te brengen.
Uitzonderingen op de vergunningplicht zijn opgenomen in de wet en bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) kan een omgevingsvergunning verlenen die toestaat in strijd met de verboden te handelen. Daarnaast kan de provincie (en in sommige gevallen het Rijk) vergunningvrije gevallen aanwijzen. Aan beide zijn strenge voorwaarden verbonden.
De wet bevat daarnaast algemene regels voor in het wild levende vogels:
- de algemene zorgplicht die stelt dat iedereen voldoende zorg moet dragen voor de fysieke leefomgeving;
- de specifieke zorgplichten voor natuurgebieden en inheemse vogels die erop gericht zijn om nadelige effecten te voorkomen, beperken of herstellen;
- de verplichting om onnodig lijden te voorkomen bij het legaal doden of vangen van dieren in het wild; het algemene verbod op dierenmishandeling (Wet dieren).
Bijzondere regels
Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen.
Meer weten?
© Foto's: AGAMI © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk © Video's: Natuur Digitaal