Sperweruil

Northern Hawk Owl, Surnia ulula - Uilen (Strigidae)

De sperweruil is een soort van de noordelijke naaldbossen (taiga). In uiterlijk en gedrag is de sperweruil een buitenbeentje onder de uilen. Hij is overdag en in de schemering actief en heeft een zeer wendbare jachtvlucht, vergelijkbaar met de sperwer of havik. De fijne dwarsbandering op de onderzijde heeft ook veel weg van het verenpatroon van de havik of vrouwtje sperwer.

Herkenning

De sperweruil heeft ongeveer het formaat van een ransuil. De kop is – zeker voor uilen – relatief klein. De sperweruil heeft geen oorpluimen, al geeft de apart gevormde, zwarte omranding van de gezichtssluier wel een beetje die indruk. De uil heeft een lange, wigvormige staart en korte vleugels. Snavel en ogen zijn lichtgeel. De bevedering van de tenen is bontachtig.

Geluid

Baltsroep een lang aangehouden tremolo. Verder veel andere (o.a. krijsende) geluiden.


36–39 cm, spanwijdte 74 – 81 cm


Deze soort lijkt op:

Koop uw verrekijker of telescoop bij Vogelbescherming

Ruime sortering, hoge kwaliteit in alle prijsklassen, 40 jaar expertise en persoonlijk advies in de winkel in Zeist. Ons enthousiaste en deskundige winkelteam demonstreert graag de verschillende modellen en mogelijkheden, zodat u zelf kunt vergelijken en uw keuze op uw gemak kunt maken. Én u steunt het werk van Vogelbescherming.

bekijk ons assortiment in de webshop

Leefwijze

Broeden

Legperiode van begin april tot eind juni. Eén legsel per jaar, maar 2e legsel bij verlies 1e legsel. Legselgrootte varieert sterk met voedselaanbod. Gemiddeld 5-8 eieren, met variatie van 3 tot 13. Leginterval 1-2 dagen. Begin met broeden na 1e ei, jongen komen asynchroon uit. Typische holenbroeder, incidenteel in oude nesten van kraai of roofvogel. In het najaar verlaten jongen territorium.

Leefgebied

Soort van de boreale wouden, hoofdzakelijk in de noordelijke taiga tot aan de boomgrens. Zowel in naaldwoud als gemengd bos en berkenbos. Leefgebied bestaat uit zeer open boombestanden, afgewisseld met open vlaktes van hoogveen of kaalslag. Beschikbaarheid van holtes als nestplaats, bijvoorbeeld in afgebroken boomstammen of oude nesten zwarte specht.

Voedsel

In broedtijd vooral woelmuizen, met name rosse woelmuizen. Heel beperkt ook vogels en spitsmuizen. Buiten de broedtijd, vooral in de winter, neemt het belang van vogels (vooral kleine vogels, maar ook wel sneeuw- en hazelhoen) en spitsmuizen toe.

Vogeltrek

Deels standvogel, deels zwerfvogel. Tijdens jaren waarin de woelmuizenpopulatie ineenstort maken de uilen zeer grote omzwervingen. Kan leiden tot invasies in Zuid-Scandinavië en Midden-Europa. In Nederland zeldzame dwaalgast, meest recent winter 2013-2014 nabij Zwolle.


Verspreiding en aantal

In Nederland zeldzame dwaalgast.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Waarnemingen

Bron en meer waarnemingen: Waarneming.nl

Kijktip

Een soort om naar uit te kijken tijdens bijvoorbeeld wandelvakanties in het hoge noorden.

In Europa

Grootse aantallen in Europees Rusland, daarnaast Noorwegen, Zweden en Finland. Incidenteel broedend in Estland.

Meer informatie


Bescherming

In de broedgebieden hebben beschermingsmaatregelen voor de sperweruil vooral te maken met natuurlijk bosbeheer. Oude, geknakte boomstronken bijvoorbeeld bieden deze uilen nestgelegenheid, evenals verlaten spechtenholen. Ook instandhouding van de afwisseling van bos en open plekken is cruciaal. Houtkap voor de bosbouw heeft soms positieve effecten: er ontstaan open plekken met hogere dichtheden aan woelmuizen.


Wet- en regelgeving

De sperweruil is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn sperweruilen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de sperweruil is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal