Zwarte ooievaar

Black Stork, Ciconia nigra - Ooievaars (Ciconiidae)

In Nederland wordt de zwarte ooievaar alleen op doortrek gezien en duikt steeds vaker op. In mei en in augustus worden de meeste zwarte ooievaars hier gezien. Vaak gaat het dan om niet-geslachtsrijpe dieren, die tijdens hun omzwervingen ons land bezoeken. Soms blijven vogels in de zomer in Nederland hangen. Een broedgeval is nog niet aangetoond.

Herkenning

De zwarte ooievaar heeft in tegenstelling tot de witte ooievaar in vlucht een opvallend zwarte hals en een witte buik. De zwarte bovendelen geven in de zon een groene en paarse gloed. Juveniel heeft geen rode poten en snavel maar grijsgroene. In vlucht kan hij minutenlang zeilen op thermiek zonder zijn vleugels te hoeven bewegen.

Geluid

Hoog, roofvogelachtige roepen. Ook gesis. Alleen bij nest, verder zwijgzaam.


95-100 cm , spanwijdte 144-155 cm


Deze soort lijkt op:


Leefwijze

Broeden

Geen broedvogel in Nederland. Broedt van april-juni. Is geen koloniebroeder, maar soms zijn er wel een paar nesten bij elkaar. Heeft 1 legsel per seizoen met 2-6 eieren. Het nest bestaat uit takken en bevindt zich hoog in bomen.

Leefgebied

Omdat zwarte ooievaars voornamelijk vis en amfibieën eten zijn ze hoofdzakelijk te vinden in ondiepe plassen in besloten landschappen, op zoek naar prooi. Ze broeden in oud, open bosland, niet in de buurt van de mensen.

Voedsel

Zwarte ooievaars eten hoofdzakelijk vis, maar ook amfibieën, insecten, kleine zoogdieren en jonge vogels.

Vogeltrek

Trekkers komen waarschijnlijk vooral uit de westelijke delen van het verspreidingsgebied, van Denemarken via Noord-Duitsland tot in Tsjechië. De voorjaarstrek loopt van half april tot eind mei. Meer kans op waarnemingen tijdens de najaarstrek. Van juli/augustus tot in september/oktober. Vaak solitaire vogels of een klein groepje, soms meer. Ze zouden overal te zien kunnen zijn, maar het meest aan de kust en op hoge gronden. De vogels die zomers blijven hangen, kiezen voor rustige hoogveengebieden en open agrarisch gebied.


Verspreiding en aantal

doortrekker in uiterst klein aantal

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Voor Nederland zijn er onvoldoende gegevens beschikbaar om een trend te berekenen, maar lijkt toe te nemen als trekvogel. De Europese populatie wordt geschat op 9.800-13.900 broedparen en geldt niet als bedreigd.

Aantallen in Nederland

Aantal broedparen Geen broedvogel
Geschat maximum aantal overwinteraars/doortrekkers uiterst klein aantal

Bron: Sovon Vogelonderzoek Nederland

Meer weten over trends? Kijk op sovon.nl.

Waarnemingen

Meer waarnemingen op Waarneming.nl

Kijktip

De Groote Peel in augustus bij oostenwind.

In Europa

De zwarte ooievaar broedt voornamelijk in uitgestrekte bosgebieden van Oost-Europa tot ver in Rusland, maar ook in delen van Duitsland, Frankrijk en het Iberisch Schiereiland.

Meer informatie


Bescherming

De zwarte ooievaar geldt niet als bedreigd op Europese schaal, maar heeft wel te lijden onder ontbossing in Oost-Europa en Rusland, intensieve landbouw en achteruitgang van natuurgebieden in zijn Afrikaanse overwinteringsgebied.

Wat wij doen

Vogelbescherming onderneemt geen specifieke acties voor deze doortrekker in klein aantal.

Wat kunt u doen

Mocht u tussen mei en juli de zwarte ooievaar in een rustig oud bos treffen, ga er prudent mee om. Mogelijk een broedgeval

Meer weten?

Downloads


Wet- en regelgeving

De zwarte ooievaar is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen zijn zwarte ooievaars beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de zwarte ooievaar is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming.

Algemene regels

De Wet natuurbescherming bevat een aantal verboden handelingen die van toepassing zijn op alle inheemse vogels. Deze verboden gelden in heel Nederland. De wet verbiedt:

  • het opzettelijk doden of vangen van vogels (artikel 3.1 lid 1);
  • het opzettelijk vernielen of beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het wegnemen van nesten (artikel 3.1 lid 2);
  • het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels (artikel 3.1 lid 3);
  • het opzettelijk storen van vogels (artikel 3.1 lid 4);
  • het bezit, het vervoer en de handel in vogels, dood of levend, dan wel delen of producten daarvan (artikel 3.2).

Overtreding van deze verboden is een economisch delict en kan leiden tot strafrechtelijke vervolging. De verboden worden ook bestuursrechtelijk gehandhaafd. Uitzonderingen op de verboden zijn opgenomen in de wet en de bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De wet voorziet in een algemene bevoegdheid voor de provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Economische Zaken) om onder strikte voorwaarden een ontheffing of vrijstelling te verlenen van de verboden (artikel 3.3).

Bijzondere regels

Er zijn geen natuurgebieden voor deze soort aangewezen op grond van de Wet natuurbescherming. De soort komt slechts in beperkte mate in Nederland voor.

Meer weten?

© Foto's: AGAMI   © Illustraties vogels: Elwin van der Kolk   © Video's: Natuur Digitaal